KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014 (test 2)

PYTANIE NR 26.
Podczas badania skuteczności działania dwóch wyłączników różnicowoprądowych, których znamionowy prąd różnicowy wynosi 30 mA, uzyskano wyniki przedstawione w tabeli:
Przy założeniu, że prąd wyzwalający nie powinien być mniejszy niż 0,5 znamionowego prądu różnicowego oraz nie powinien przekraczać wartości znamionowego prądu różnicowego, o działaniu tych wyłączników można powiedzieć, że
Ilustracja przedstawia tabelę zawierającą wyniki pomiarów prądu różnicowego dla dwóch wyłączników różnicowoprądowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla RCD o IΔn = 30 mA dopuszczalny prąd wyzwalający mieści się w przedziale od 0,5·IΔn do IΔn, czyli od 15 mA do 30 mA.
Porównując wartości z tabeli z tym zakresem widać, że pierwszy wyłącznik spełnia warunek, natomiast drugi ma prąd zadziałania poza dopuszczalnym przedziałem, więc działa nieprawidłowo.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) ma określony znamionowy prąd różnicowy IΔn, czyli wartość, do której odnosi się ocena zadziałania. W zadaniu oba wyłączniki mają IΔn = 30 mA. Z treści wynika kryterium oceny: prąd wyzwalający nie powinien być mniejszy niż 0,5 IΔn oraz nie powinien przekraczać IΔn. Oznacza to, że urządzenie uznaje się za działające prawidłowo, jeżeli prąd zadziałania mieści się w zadanym przedziale.

Krok 1: wyznacz dolną granicę.
0,5·IΔn = 0,5·30 mA = 15 mA.

Krok 2: wyznacz górną granicę.
Górną granicą jest IΔn = 30 mA.

Krok 3: porównaj wyniki z tabeli z zakresem 15–30 mA.
Jeśli prąd zadziałania pierwszego wyłącznika jest w zakresie 15–30 mA, pierwszy uznaje się za sprawny. Jeśli prąd zadziałania drugiego wyłącznika jest poniżej 15 mA (zbyt "czuły" w świetle przyjętego kryterium) albo powyżej 30 mA (zbyt "mało czuły"), to drugi uznaje się za niespełniający wymagania.

Odpowiedź "pierwszy działa prawidłowo, a drugi działa nieprawidłowo." wynika z tego, że tylko pierwszy mieści się w wymaganym przedziale, a drugi ma wynik poza granicami. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo zakładają, że oba wyniki mieszczą się w przedziale (co przeczy danym z tabeli) albo że oba są poza przedziałem (co również nie zgadza się z tabelą), ewentualnie odwracają ocenę względem porównania do granic 15 mA i 30 mA.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw przelicz 0,5·IΔn na konkretną wartość, zapisz przedział liczbowy, a dopiero potem oceniaj wyniki pomiaru. To zmniejsza ryzyko pomyłek pod presją czasu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IΔn to wartość prądu różnicowego, przy której RCD powinien zadziałać zgodnie z wymaganiami producenta i norm. Dla RCD 30 mA jest to typowa wartość stosowana jako ochrona dodatkowa przed porażeniem. W zadaniach egzaminacyjnych IΔn jest punktem odniesienia do oceny prądu zadziałania.
Wystarczy podzielić IΔn przez 2. Dla 30 mA: 0,5·30 mA = 15 mA. Warto od razu zapisać przedział dopuszczalny, np. 15–30 mA, a dopiero potem porównywać wyniki z tabeli. To ogranicza pomyłki rachunkowe.
Takie porównanie sprawdza, czy wyłącznik nie zadziała "za wcześnie" (poniżej dolnej granicy przyjętej w zadaniu) ani "za późno" (powyżej IΔn). W praktyce pozwala ocenić zgodność działania z wymaganiami i wykryć elementy niesprawne lub niewłaściwie dobrane do warunków pracy.
Jeżeli kryterium jest zapisane jako "nie mniejszy niż 0,5·IΔn" oraz "nie przekracza IΔn", to wartości równe granicom mieszczą się w dopuszczalnym zakresie. Na egzaminie zawsze czytaj uważnie, czy warunek jest "<" czy "≤", bo to wpływa na ocenę odpowiedzi.
Najczęściej myli się IΔn z prądem obciążenia obwodu, źle liczy 0,5·IΔn albo zapomina o sprawdzeniu obu granic (dolnej i górnej). Częsty jest też błąd "zakotwiczenia" na 30 mA jako jedynej wartości i pomijanie faktu, że zadanie może dopuszczać przedział.
Miernik instalacji wytwarza kontrolowany prąd różnicowy i obserwuje, przy jakiej wartości RCD zadziała (oraz ewentualnie w jakim czasie). Wynik porównuje się z kryteriami przyjętymi w procedurze pomiarowej. Jeśli wynik jest poza zakresem, zwykle oznacza to konieczność weryfikacji, wymiany lub dalszej diagnostyki.
Niekoniecznie. Zbyt mały prąd zadziałania może zwiększać liczbę niepożądanych wyłączeń (np. przy prądach upływu urządzeń), co bywa uciążliwe eksploatacyjnie. W zadaniu egzaminacyjnym obowiązuje wskazane kryterium, więc wynik poniżej dolnej granicy należy ocenić jako niezgodny, nawet jeśli intuicyjnie wydaje się "bardziej czuły".
Ustal liczbowo granice: 0,5·IΔn oraz IΔn, zapisz przedział, a następnie dla każdego wyłącznika sprawdź, czy jego prąd zadziałania mieści się w tym przedziale. Dopiero na końcu wybierz odpowiedź opisującą stan obu urządzeń. Ta metoda jest odporna na stres egzaminacyjny.
Wymiana jest zasadna m.in. wtedy, gdy RCD nie spełnia wymagań podczas pomiarów (np. nie zadziała w wymaganym zakresie), wykazuje niestabilne działanie, ma uszkodzenia mechaniczne lub termiczne albo jego parametry nie odpowiadają aktualnym potrzebom instalacji. Decyzję powinno się opierać na wynikach badań i oględzin.
Przećwicz: obliczanie 0,5·IΔn dla typowych wartości (10, 30, 100, 300 mA), interpretację tabel z wynikami pomiarów oraz rozróżnianie pojęć IΔn, prąd upływu i prąd zadziałania. Pomaga też praca na przykładowych protokołach pomiarowych oraz zadaniach z arkuszy egzaminacyjnych.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pomiarów instalacji elektrycznych (dział: pomiary RCD)
  • Instrukcje obsługi mierników instalacji (funkcja testu RCD i interpretacja prądu zadziałania)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i stosowania RCD

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego