KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
Podczas diagnostyki układu zawieszenia na urządzeniu typu 'szarpak diagnostyczny' stwierdzono nadmierny luz koła w płaszczyźnie pionowej. Który z poniższych elementów jest najmniej prawdopodobną przyczyną tego luzu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz koła w płaszczyźnie pionowej (góra–dół) najczęściej wskazuje na elementy nośne zawieszenia lub piasty, takie jak łożysko piasty oraz zużyty sworzeń czy tuleje wahacza.
Końcówka drążka kierowniczego odpowiada głównie za prowadzenie koła w poziomie (lewo–prawo), więc jest najmniej prawdopodobną przyczyną luzu pionowego.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce podwozia kluczowe jest powiązanie kierunku (płaszczyzny) luzu z układem, który najczęściej taki luz generuje. Jeżeli na szarpaku lub podczas ręcznego testu koła wykryto nadmierny luz w płaszczyźnie pionowej (góra–dół), to w pierwszej kolejności podejrzewa się elementy, które przenoszą obciążenia pionowe i utrzymują geometrię koła względem nadwozia.

Odpowiedź "Końcówka drążka kierowniczego" jest najmniej prawdopodobna, ponieważ jest elementem układu kierowniczego. Jej typowy objaw zużycia to luz w płaszczyźnie poziomej (lewo–prawo) i pogorszenie precyzji prowadzenia, a nie "bujanie" koła góra–dół. Końcówka drążka służy przede wszystkim do przenoszenia ruchu skrętu, a nie do podparcia koła w kierunku pionowym.

Pozostałe odpowiedzi są bardziej prawdopodobne dla luzu pionowego:

  • "Łożyska piasty koła przedniego" – zużyte łożysko może powodować wyczuwalny ruch koła góra–dół, często wykrywalny testem chwytem na godzinach 12–6. To jedna z najczęstszych przyczyn takiego objawu.
  • "Sworzeń wahacza" – przegub kulowy łączący wahacz ze zwrotnicą/zespołem koła. Jego zużycie może dawać luz w pionie, a czasem także w innych kierunkach, bo jest elementem prowadzącym koło.
  • "Tuleja wahacza" – zużyta tuleja pozwala na niekontrolowane przemieszczenia wahacza, co może ujawniać się jako luz/"pływanie" koła, również widoczne podczas pracy szarpaka.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie brzmi "najmniej prawdopodobna przyczyna", warto najpierw ustalić, który układ odpowiada za dany kierunek ruchu. Pion: piasta i elementy nośne zawieszenia. Poziom: drążki i końcówki układu kierowniczego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz pionowy (góra–dół) to wyczuwalny ruch koła względem zawieszenia/piasty w kierunku pionowym. Najczęściej wskazuje na elementy przenoszące obciążenia: łożysko piasty, przeguby kulowe (sworznie) lub zużyte mocowania wahacza. To inny typ objawu niż luz poziomy związany z kierownicą.
Szarpak wprawia koło w kontrolowane ruchy i drgania, dzięki czemu luzy ujawniają się jako nienaturalne przemieszczenia elementów. Mechanik obserwuje, w jakiej płaszczyźnie pojawia się ruch (pion/poziom) i gdzie powstaje "przerwa" w połączeniu. To ułatwia wstępne zawężenie podejrzanych części.
Łożysko piasty utrzymuje zespół koła we właściwej pozycji względem zwrotnicy i przenosi obciążenia podczas jazdy. Gdy jest zużyte, powstaje nadmierny luz, który może być wyczuwalny jako ruch koła góra–dół. Często towarzyszą temu inne symptomy, np. hałas podczas jazdy, ale nie zawsze.
Chwyt 12–6 polega na ujęciu koła u góry i u dołu oraz poruszaniu nim w kierunku góra–dół. Jeśli pojawia się wyczuwalny luz, podejrzenie pada na elementy odpowiedzialne za podparcie pionowe: łożysko piasty oraz przeguby/połączenia zawieszenia (np. sworzeń). Dla porównania chwyt 3–9 częściej wiąże się z układem kierowniczym.
Poza łożyskiem piasty luz pionowy może wynikać ze zużycia sworznia wahacza (przegubu kulowego) lub nadmiernych przemieszczeń wahacza spowodowanych zużytymi tulejami. W praktyce ważna jest obserwacja, gdzie dokładnie "pracuje" połączenie podczas poruszania kołem lub na szarpaku.
Końcówka drążka kierowniczego służy do przenoszenia ruchu skrętu i typowo ujawnia zużycie jako luz w płaszczyźnie poziomej (lewo–prawo) oraz "pływanie" kierownicy. Nie jest elementem, który w normalnej pracy podtrzymuje koło w kierunku pionowym, dlatego jej zużycie jest mniej powiązane z luzem góra–dół.
Najprościej analizować kierunek ruchu: luz pionowy częściej wiąże się z piastą i elementami nośnymi zawieszenia (łożysko, sworzeń, mocowania wahacza), a luz poziomy częściej z drążkami i końcówkami kierowniczymi. Dodatkowo obserwuje się, które połączenie "otwiera się" podczas obciążania na szarpaku lub w teście ręcznym.
Częsty błąd to ignorowanie płaszczyzny luzu i wybór elementu "najbardziej znanego" (np. końcówki drążka) niezależnie od objawu. Drugi błąd to nieuwzględnienie słów "najmniej prawdopodobna" i wskazanie części, która rzeczywiście jest częstą przyczyną (np. łożyska piasty przy luzie pionowym).
Zużyty sworzeń może powodować wyczuwalny luz koła, czasem w więcej niż jednym kierunku, co bywa mylące. Dlatego weryfikuje się, czy luz występuje w samym łożysku (ruch piasty) czy w przegubie (widoczna praca sworznia względem gniazda). Pomaga obserwacja podczas obciążania i kontrola innych objawów.
Ucz się mapowania objawów na układy: pion (łożysko, przeguby, wahacz) vs poziom (drążki, końcówki). Przećwicz na schematach funkcje elementów i typowe symptomy zużycia. Na egzaminie czytaj uważnie kwalifikatory typu "najmniej prawdopodobna" i zawsze analizuj kierunek luzu.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Informacje kontekstowe dostarczone w treści zadania (opis diagnostyki luzu pionowego vs poziomego, rola łożyska piasty i końcówki drążka) – materiał wejściowy do weryfikacji

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z diagnostyki podwozia i układu kierowniczego (działy: luzy kół, przeguby, łożyska)
  • Materiały szkoleniowe producentów części (np. opisy objawów uszkodzeń przegubów i łożysk)
  • Instrukcje stanowiskowe do badania luzów na szarpaku oraz procedury kontroli zawieszenia w warsztacie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego