W kosztorysowaniu kluczowe jest rozumienie, że wartość końcowa jest sumą kilku niezależnych składników. Program kosztorysowy jedynie automatyzuje obliczenia, ale nadal wymaga poprawnej konfiguracji oraz kompletnych danych wejściowych.
Jeżeli wyniki obliczeń są zbyt niskie, jedną z pierwszych hipotez diagnostycznych jest to, że program (lub operator) pominął któryś z elementów kalkulacji, np.:
- VAT – gdy wyświetlana jest wartość netto albo w ustawieniach nie doliczono podatku, wynik końcowy będzie niższy od kwoty brutto.
- Robocizna – brak stawek lub nakładów robocizny (R) powoduje, że koszt pracy ludzi nie trafia do sumy, więc wycena spada.
- Materiały – brak cen materiałów lub ich ilości (M) również obniża łączny koszt robót, bo znika jedna z głównych grup kosztów bezpośrednich.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "Wszystkie powyższe": każdy z wymienionych czynników mógł spowodować zaniżenie wyniku, nawet jeśli wystąpił samodzielnie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne jako wybór pojedynczy? Ponieważ wskazują tylko jedną możliwą przyczynę, a pytanie dotyczy czynnika, który mógł to spowodować – a takich czynników jest więcej niż jeden. W praktyce diagnostyka zaniżonego kosztorysu polega na systematycznym sprawdzeniu raportu: czy ujęto materiały, czy policzono robociznę oraz czy wynik jest prezentowany jako netto czy brutto (z podatkiem).
