W miareczkowaniu kwasu solnego (HCl) roztworem wodorotlenku sodu (NaOH) zachodzi reakcja zobojętniania:
HCl + NaOH → NaCl + H2O
Sam roztwór HCl oraz roztwór NaOH są zazwyczaj bezbarwne, dlatego do obserwacji momentu zakończenia miareczkowania stosuje się wskaźnik. Fenoloftaleina jest wskaźnikiem, który:
- pozostaje bezbarwny w roztworach kwaśnych i w pobliżu obojętnych,
- staje się różowy w roztworach zasadowych (w praktyce: pojawia się delikatne, bladoróżowe zabarwienie).
W titracji mocnego kwasu mocną zasadą (HCl–NaOH) punkt równoważnikowy wypada w okolicy odczynu obojętnego, ale punkt końcowy zależy od użytego wskaźnika. Przy fenoloftaleinie koniec miareczkowania przyjmuje się wtedy, gdy po dodaniu ostatniej porcji titranta pojawi się pierwsze trwałe (utrzymujące się krótko) bladoróżowe zabarwienie. To oznacza, że w roztworze pojawił się niewielki nadmiar zasady, wystarczający do zmiany barwy wskaźnika.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Bezbarwny" odpowiada roztworowi kwaśnemu lub jeszcze przed osiągnięciem końca miareczkowania przy fenoloftaleinie; nie jest to typowa obserwacja po zakończeniu miareczkowania tym wskaźnikiem.
- "Żółty" jest charakterystyczny dla innych wskaźników (np. niektórych barwników w różnych zakresach pH), ale nie opisuje typowej zmiany fenoloftaleiny w tym doświadczeniu.
- "Niebieski" również nie jest typową barwą fenoloftaleiny; kojarzy się raczej z innymi wskaźnikami (np. lakmusem w zasadowym), więc wybór wynika zwykle z mylenia wskaźników.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj parę "fenoloftaleina → róż w zasadowym". W praktyce laboratoryjnej szuka się nie intensywnego różu, lecz bardzo delikatnego odcienia, który nie znika po wymieszaniu.
