KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 32.
Podczas montażu układu zasilania maszyny elektrycznej o mocy 5 kW zasilanej napięciem 230 V (cos φ = 0,8) musisz dobrać przewód zasilający. Przewód będzie ułożony w rurze w ścianie murowanej, temperatura otoczenia 30°C, długość do 10 m. Jaki przekrój przewodu powinieneś wybrać?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicz prąd:
I = P/(U·cos φ) = 5000/(230·0,8) ≈ 27 A. Dla metody ułożenia B i 30°C przewód Cu 2,5 mm² ma obciążalność ok. 19–21 A, więc jest za mały. Przekrój 4 mm² ma ok. 25–27 A, dlatego spełnia warunek obciążalności długotrwałej przy krótkiej linii.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór przekroju przewodu zasilającego należy oprzeć na prądzie obciążenia oraz na obciążalności prądowej długotrwałej dla konkretnej metody ułożenia i temperatury (wg PN-HD 60364-5-52).

Krok 1: obliczenie prądu roboczego
W zadaniu podano moc czynną P = 5 kW, napięcie U = 230 V oraz współczynnik mocy cos φ = 0,8. Dla jednofazowego odbiornika przyjmujemy zależność:
I = P/(U·cos φ)
Podstawiając: I ≈ 5000/(230·0,8) ≈ 27 A. To jest prąd, jaki przewód ma przenosić w pracy ustalonej.

Krok 2: porównanie z obciążalnością przewodu
Warunki ułożenia to przewód w rurze w ścianie (metoda B) i temperatura 30°C. W tych warunkach typowe wartości obciążalności długotrwałej przewodów miedzianych wielożyłowych wynoszą w przybliżeniu:

  • 1,5 mm²: ok. 15–16 A (za mało dla 27 A),
  • 2,5 mm²: ok. 19–21 A (również za mało),
  • 4 mm²: ok. 25–27 A (odpowiada obciążeniu rzędu 27 A),
  • 6 mm²: ok. 32–35 A (zapas, ale nie jest wymagany, jeśli pytanie dotyczy właściwego doboru dla podanych warunków).

Dlatego poprawnym wyborem jest "4 mm²" – jako jedyna odpowiedź, która odpowiada obciążalności dla prądu ok. 27 A przy metodzie B i 30°C, przy krótkiej długości linii (do 10 m).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
"1,5 mm²" i "2,5 mm²" nie spełniają kryterium obciążalności długotrwałej – taki przewód byłby przeciążony i mógłby się przegrzewać. "6 mm²" zapewnia większy zapas, ale w tym zadaniu nie jest konieczny do spełnienia warunków, a pytanie wymaga wyboru właściwego przekroju spośród podanych opcji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w treści jest cos φ (dla silników często 0,75–0,9). Pominięcie cos φ zaniża prąd i prowadzi do zbyt małego przekroju przewodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru I = P/(U·cos φ). Dla P = 5000 W, U = 230 V i cos φ = 0,8 otrzymasz I ≈ 5000/(230·0,8) ≈ 27 A. Ten prąd porównujesz potem z obciążalnością przewodu dla danej metody ułożenia i temperatury.
Silnik jest odbiornikiem indukcyjnym, więc pobiera moc bierną i ma cos φ mniejszy od 1. Przyjęcie cos φ = 1 zaniża wyliczony prąd, a to może skutkować doborem zbyt małego przekroju przewodu i ryzykiem przegrzewania izolacji w pracy długotrwałej.
Metoda B oznacza ułożenie przewodów w rurze lub kanale w ścianie (warunki gorszego chłodzenia niż na powietrzu). W praktyce obciążalność prądowa jest wtedy mniejsza, więc dla tego samego prądu często trzeba dobrać większy przekrój niż przy ułożeniu "na tynku" lub w powietrzu.
W metodzie B i w temperaturze odniesienia 30°C wartości są orientacyjnie: 2,5 mm² ≈ 19–21 A, a 4 mm² ≈ 25–27 A. Dokładne wartości zależą od rodzaju kabla/przewodu, liczby żył obciążonych i warunków montażu, dlatego na egzaminie kluczowe są dane z normy/tabel.
Tak, bo oprócz obciążalności trzeba kontrolować spadek napięcia. Przy krótkiej długości (np. do 10 m) spadek napięcia zwykle jest mniejszym ograniczeniem niż obciążalność prądowa, dlatego w takich zadaniach najczęściej decyduje tabela obciążalności dla sposobu ułożenia.
W typowych warunkach metody B przewód miedziany 2,5 mm² ma obciążalność długotrwałą około 19–21 A. Jeśli obciążysz go prądem ~27 A, będzie pracował powyżej dopuszczalnej obciążalności, co grozi nadmiernym nagrzewaniem, szybszym starzeniem izolacji i awariami instalacji.
6 mm² rozważa się, gdy warunki chłodzenia są gorsze (wyższa temperatura, inna metoda ułożenia), gdy przewód jest dłuższy (spadek napięcia), albo gdy spodziewasz się większych obciążeń i chcesz zapasu. W praktyce silniki mają też prądy rozruchowe, co bywa argumentem za większym przekrojem.
Najczęściej błędnie liczy się prąd, pomijając cos φ (jak dla grzałki), a potem dobiera przewód "na pamięć", np. 2,5 mm². Drugim błędem jest ignorowanie metody ułożenia: przewód w rurze w ścianie ma mniejszą obciążalność niż przewód ułożony swobodnie na powietrzu.
Jeżeli w treści pojawia się "maszyna elektryczna", "silnik", "napęd" albo podano wprost cos φ, to nie jest to czyste obciążenie rezystancyjne. Wtedy do obliczenia prądu używa się zależności I = P/(U·cos φ), a dopiero później dobiera się przekrój z tabel obciążalności.
Nie. Obciążalność prądowa jest podstawą, ale trzeba też uwzględnić m.in. dopuszczalny spadek napięcia, warunki środowiskowe (temperatura), sposób ułożenia, liczbę obciążonych żył oraz wymagania dotyczące ochrony (dobór zabezpieczenia). Na egzaminie zwykle wskazówki są w treści zadania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 35% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw oblicz prąd:I = P/(U·cos φ) = 5000/(230·0,8) ≈ 27 A.

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-52:2011, "Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie" (tabele obciążalności prądowej dla metod ułożenia, w tym metoda B).
  • IEC 60364-5-52 (odpowiednik międzynarodowy serii 60364-5-52) — zakres: dobór przewodów ze względu na obciążalność prądową i warunki ułożenia.

Materiały:

  • PN-HD 60364-5-52:2011 — tabele obciążalności prądowej dla metod ułożenia
  • Podręczniki/opracowania SEP z podstaw doboru przewodów i zabezpieczeń (część o obciążalności i spadkach napięć)
  • Karty katalogowe przewodów instalacyjnych (parametry obciążalności i warunki pracy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego