KWALIFIKACJA ROL2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 16.
Podczas naprawy układu napędowego traktora zauważasz, że koło zębate ma ślady zużycia na jednej stronie zębów. Co jest najbardziej prawdopodobną przyczyną tego zjawiska?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie widoczne głównie po jednej stronie zębów najczęściej wskazuje na niewspółosiowość lub nieprawidłowe ustawienie kół/wałów, przez co obciążenie przenosi się nierównomiernie. Zbyt mała lub zbyt duża ilość oleju zwykle powoduje bardziej uogólnione problemy smarowania, a nie jednostronny ślad pracy.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli na kole zębatym w układzie napędowym ciągnika widać zużycie skoncentrowane po jednej stronie zębów (np. po jednej stronie szerokości uzębienia lub na jednej flance), najbardziej typową przyczyną jest niewłaściwe ustawienie osi, czyli niewspółosiowość współpracujących elementów (wałów/kół) albo błąd montażu powodujący przekoszenie.

W takiej sytuacji kontakt między zębami nie rozkłada się równomiernie na całej powierzchni. Część uzębienia pracuje pod większym naciskiem, szybciej się nagrzewa i ściera, a na pozostałej części ślad współpracy jest słabszy lub go brakuje. To właśnie "jednostronność" śladu jest kluczową wskazówką diagnostyczną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej prawdopodobne?

  • "Zbyt duża ilość oleju przekładniowego" może powodować m.in. spienianie, wzrost oporów mieszania czy wycieki, ale nie jest typową przyczyną tego, że zużycie pojawia się wyraźnie tylko po jednej stronie zębów. Jej skutki są zwykle bardziej ogólne dla całej przekładni.
  • "Zbyt mała ilość oleju przekładniowego" prowadzi do pogorszenia smarowania i wzrostu temperatury, co często przyspiesza zużycie wielu elementów (kilku par kół, łożysk) i daje objawy w większej skali, a nie selektywnie po jednej stronie jednego uzębienia. Może oczywiście nasilać zużycie, ale nie tłumaczy najlepiej jego jednostronnego charakteru.
  • "Wszystkie powyższe" jest odpowiedzią problematyczną: choć smarowanie wpływa na trwałość przekładni, to opisany objaw najbardziej jednoznacznie wskazuje na błąd geometrii/ustawienia. W zadaniu chodzi o najbardziej prawdopodobną przyczynę, więc wybór "wszystkich" nie odpowiada logice diagnostyki objawowej.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj regułę: zużycie jednostronne = problem ustawienia/osiowości, a zużycie uogólnione + przegrzewanie = częściej problem smarowania. W praktyce po takiej obserwacji warto sprawdzić również luzy łożysk, bicie wału oraz prawidłowość montażu dystansów i pokryw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza nierównomierny kontakt zębów spowodowany geometrią montażu, czyli niewspółosiowością, przekoszeniem lub błędnym ustawieniem wałów/kół. Obciążenie przenosi się wtedy na część powierzchni, co przyspiesza ścieranie w jednym obszarze.
Gdy osie wałów nie są współliniowe, zęby nie zazębiają się na całej szerokości. Kontakt przesuwa się na jedną stronę, rośnie nacisk jednostkowy i temperatura, a smar ma trudniej utrzymać film. Skutkiem jest szybsze zużycie tylko w części uzębienia.
Zwykle nie jest to objaw typowy. Niedobór oleju częściej powoduje uogólnione pogorszenie smarowania, przegrzewanie i przyspieszone zużycie wielu elementów przekładni. Jednostronny ślad bardziej sugeruje problem ustawienia lub łożyskowania.
Może pogarszać pracę przekładni (np. spienianie, wzrost oporów, wycieki), ale rzadko prowadzi do wyraźnie jednostronnego zużycia uzębienia. Jeśli zużycie jest asymetryczne, w pierwszej kolejności sprawdza się geometrię i osiowość, a dopiero potem warunki smarowania.
W niewspółosiowości ślad pracy jest często przesunięty i skoncentrowany po jednej stronie. Przy problemach smarowania objawy bywają bardziej rozlane: przegrzanie, zatarcia, przebarwienia, szybkie zużycie w kilku miejscach. W praktyce analizuje się wzór śladu i warunki pracy przekładni.
Najczęściej są to zużyte lub źle osadzone łożyska, uszkodzone gniazda łożysk, błędnie dobrane podkładki dystansowe, krzywy wał, niewłaściwy montaż obudowy albo nieprawidłowa regulacja luzów. Każdy z tych czynników może przekosić koła względem siebie.
Warto to zrobić, gdy występują hałasy przekładni, drgania, szybkie nagrzewanie lub widoczne ubytki materiału. Ocena śladu współpracy pomaga zdecydować, czy problemem jest montaż/osiowość, czy np. przeciążenia. To przyspiesza trafną diagnostykę i dobór naprawy.
To typowa pułapka na osoby, które nie analizują związku między objawem a przyczyną. W diagnostyce liczy się najbardziej prawdopodobny mechanizm powstawania objawu. Jeśli objaw jest charakterystyczny dla jednego zjawiska (np. niewspółosiowości), "wszystkie" zwykle nie pasuje.
Może pojawić się wzrost hałasu i drgań, dalszy szybki ubytek materiału, pitting, przegrzewanie, a nawet ukruszenie zęba. Jednostronne obciążenie pogarsza warunki smarowania i zwiększa ryzyko awarii. Zwykle konieczna jest korekta ustawienia oraz kontrola łożysk.
Ucz się rozpoznawać objaw → mechanizm: jednostronny ślad (osiowość), przegrzanie i zatarcia (smarowanie), wykruszenia (przeciążenia lub zmęczenie). Pomagają zdjęcia typowych uszkodzeń oraz ćwiczenia z opisów przypadków. Warto łączyć teorię z praktyką serwisową.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zużycie widoczne głównie po jednej stronie zębów najczęściej wskazuje na niewspółosiowość lub nieprawidłowe ustawienie kół/wałów, przez co obciążenie przenosi się nierównomiernie."

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (przekładnie zębate, zużycie i diagnostyka)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji dotyczące eksploatacji i napraw układów napędowych
  • Instrukcje serwisowe producentów ciągników (sekcje: przekładnie, luzy, łożyskowanie, diagnostyka zużycia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego