KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 38.
Podczas normalnej eksploatacji uszkodzeniu uległo łożysko przekładni oznaczone na schemacie numerem 1. W czasie naprawy należy wymienić
Ilustracja przedstawia schemat przekładni mechanicznej, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W praktyce serwisowej awaria jednego łożyska w przekładni często oznacza, że pozostałe łożyska pracowały w podobnych warunkach (obciążenie, smarowanie, zanieczyszczenia) i mogą mieć zbliżony stopień zużycia.
Dlatego podczas naprawy zaleca się wymianę kompletu łożysk, aby uniknąć szybkiej kolejnej awarii i ponownego demontażu.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładniach łożyska tworzą układ współpracujących elementów: utrzymują położenie wałów, zapewniają współosiowość i przenoszą obciążenia promieniowe oraz osiowe. Gdy w normalnej eksploatacji dojdzie do uszkodzenia jednego łożyska, bardzo często nie jest to zdarzenie całkowicie "lokalne". Przyczyna bywa wspólna dla całego zespołu, np. pogorszenie smarowania, zanieczyszczenie środka smarnego, niewłaściwy montaż (napięcia montażowe), przegrzewanie, drgania lub długotrwała praca na granicy dopuszczalnych obciążeń.

Jeżeli wymieni się wyłącznie łożysko wskazane jako uszkodzone, pozostałe łożyska – które pracowały w tych samych warunkach i mogły już ulec częściowemu zużyciu – mogą w krótkim czasie również ulec awarii. Skutkiem jest kolejny przestój, ponowny demontaż przekładni oraz ryzyko uszkodzeń wtórnych (np. kół zębatych wskutek niewspółosiowości, niewłaściwych luzów lub wzrostu drgań).

Odpowiedź "wszystkie 6 łożysk" odzwierciedla typową zasadę remontową: skoro przekładnia jest już rozebrana, a naprawa ma zapewnić niezawodną dalszą pracę, wymienia się komplet łożysk w danym zespole. Wymiana "2 łożysk osadzonych na tym samym wale" lub "4 łożysk na dwóch wałach współpracujących" może wyglądać rozsądnie, ale pozostawia część elementów w niepewnym stanie, co nie eliminuje ryzyka kolejnej awarii. Wariant "tylko łożysko oznaczone numerem 1" jest typowym błędem myślenia kosztowego: minimalizuje liczbę części, ale nie minimalizuje ryzyka i kosztu całkowitego (czas, demontaż, przestój).

Na egzaminie warto pamiętać, że pytania tego typu sprawdzają nie tylko znajomość nazewnictwa, ale też podejście eksploatacyjno-serwisowe: dążenie do trwałości naprawy i ograniczenia przestojów poprzez działania prewencyjne podczas jednego demontażu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bo pozostałe łożyska zwykle pracowały w tych samych warunkach (obciążenie, smar, zanieczyszczenia) i mogą mieć podobny stopień zużycia. Wymiana kompletu ogranicza ryzyko szybkiej kolejnej awarii oraz koszt ponownego demontażu i przestoju.
Najczęściej są to problemy ze smarowaniem (zbyt mało smaru, zły smar, przegrzewanie), zanieczyszczenia (opiłki, pył), błędy montażu (niewspółosiowość, złe pasowanie) albo długotrwałe przeciążenia i drgania układu.
Ryzykiem jest szybka awaria innego, już zużytego łożyska, co wymusza kolejny demontaż. Dodatkowo pogorszony stan pozostałych łożysk może powodować wzrost drgań, hałas, przegrzewanie i niewspółosiowość, a to szkodzi kołom zębatym.
Zwykle wtedy, gdy diagnostyka potwierdza bardzo dobry stan pozostałych łożysk, warunki pracy były stabilne, a producent przewiduje taki zakres naprawy. W praktyce wymaga to oceny zużycia, luzów, śladów przegrzania i stanu smaru.
Typowe objawy to hałas (szum, tarcie), wzrost drgań, podwyższona temperatura obudowy, wycieki lub zmiana barwy smaru/oleju, a także opiłki w środku smarnym. Często pojawia się też pogorszenie pracy całego napędu.
Poza samymi łożyskami warto skontrolować stan gniazd i czopów wałów, pasowania, uszczelnienia, czystość wnętrza przekładni oraz jakość środka smarnego. Ważne jest też prawidłowe osadzenie i brak naprężeń montażowych.
Częste błędy to wciskanie przez niewłaściwy pierścień, uderzanie w łożysko, brak zachowania czystości, złe pasowanie, zbyt duży docisk lub luz, a także niewspółosiowość. Takie błędy powodują uszkodzenia bieżni i przegrzewanie.
Bo w przekładniach demontaż i montaż są czasochłonne, wymagają regulacji i często postoju maszyny. Nawet jeśli pojedyncze łożysko jest tańsze, to drugi przestój i robocizna mogą być dużo droższe niż wymiana kompletu podczas jednej naprawy.
Zużyte łożysko może powodować niewspółosiowość i drgania, które przyspieszają zużycie kół zębatych, uszczelnień oraz czopów wałów. Może też doprowadzić do przegrzania i degradacji oleju, co pogarsza smarowanie całej przekładni.
Szukaj odpowiedzi, która zapewnia trwałość naprawy i minimalizuje ryzyko ponownej awarii. W zadaniach eksploatacyjnych często premiuje się podejście "kompleksowe" (wymiana kompletu elementów pracujących w tych samych warunkach) zamiast doraźnych oszczędności.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki podstaw tribologii i łożyskowania
  • Materiały dydaktyczne dotyczące budowy i eksploatacji przekładni
  • Instrukcje serwisowe producentów przekładni (zakres wymiany przy awarii łożyska)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego