KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 17.
Podczas pomiaru napięcia UCE spoczynkowego punktu pracy tranzystora m.cz. woltomierzem analogowym CE o podziałce 100 działek ustawionym na zakresie 0,3 V wskazówka wskazuje 80 działek. Ile wynosi wartość mierzonego napięcia?
Ilustracja przedstawia skalę analogowego woltomierza z podziałką od 0 do 100 działek.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres 0,3 V oznacza, że pełne wychylenie (100 działek) odpowiada 0,3 V.
Wskazanie 80 działek to 80/100 skali, więc U = 0,3 V · 80/100 = 0,24 V.
Po przeliczeniu: 0,24 V = 240 mV, dlatego poprawna jest wartość 240 mV.

Pełne wyjaśnienie:

W mierniku analogowym odczyt polega na przeliczeniu ułamka skali na wartość odpowiadającą ustawionemu zakresowi. Skala ma 100 działek, a ustawiony zakres to 0,3 V, co oznacza: 100 działek = 0,3 V (pełne wychylenie wskazówki).

Jeżeli wskazówka zatrzymuje się na 80 działkach, to wykorzystuje 80% pełnej skali. Stosujemy proporcję:

U = 0,3 V · (80/100) = 0,24 V

Następnie zamieniamy wolty na milivolty, bo odpowiedzi są podane w mV:

  • 1 V = 1000 mV
  • 0,24 V = 0,24 · 1000 mV = 240 mV

Dlatego odpowiedź "240 mV" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "120 mV" odpowiadałoby 0,12 V, czyli 40 działkom na zakresie 0,3 V (a nie 80).
  • "180 mV" odpowiadałoby 0,18 V, czyli 60 działkom na zakresie 0,3 V.
  • "60 mV" odpowiadałoby 0,06 V, czyli 20 działkom na zakresie 0,3 V.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal, ile wynosi jedna działka (zakres/100), a dopiero potem pomnóż przez liczbę działek. Tu 0,3 V / 100 = 0,003 V = 3 mV na działkę, więc 80 działek · 3 mV = 240 mV.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal wartość jednej działki: zakres / liczba działek skali. Potem pomnóż przez wskazaną liczbę działek. Dla skali 100 działek jest to szczególnie proste: wynik to (wskazanie/100) · zakres.
Zakres 0,3 V oznacza, że maksymalna wartość możliwa do odczytu przy pełnym wychyleniu wynosi 0,3 V. Jeśli skala ma 100 działek, to 100 działek odpowiada 0,3 V.
Bo działki nie są wprost w woltach, tylko są częścią skali. Wartość w V zależy od ustawionego zakresu. Przy zakresie 0,3 V wskazanie 80/100 skali daje 0,8·0,3 V = 0,24 V.
Stosuj przelicznik: 1 V = 1000 mV. Czyli 0,24 V · 1000 = 240 mV. Częsty błąd to pozostawienie wyniku w woltach, gdy odpowiedzi są w mV.
To liczba równych odcinków (działek) na skali, między "0" a końcem skali. Dzięki temu można obliczyć wartość jednej działki i łatwo przeliczać wskazania. Skala 100 działek ułatwia liczenie procentowe.
Dzielisz zakres przez liczbę działek: 0,3 V / 100 = 0,003 V. To jest 3 mV na działkę. Potem mnożysz przez odczyt, np. 80 działek · 3 mV = 240 mV.
Nie. Skale mogą mieć różną liczbę działek (np. 50, 100, 150). Na egzaminie trzeba czytać treść zadania: liczba działek jest podana. Obliczenia zawsze opierają się na proporcji: wskazanie/liczba działek · zakres.
Najczęstsze to: pomijanie ustawionego zakresu, mylenie działek z jednostkami, odwracanie proporcji (dzielenie zamiast mnożenia), brak przeliczenia V↔mV oraz odczyt z niewłaściwej skali, gdy miernik ma kilka skal.
UCE to napięcie między kolektorem a emiterem. W praktyce serwisowej mierzy się je, by ocenić punkt pracy tranzystora. W tym typie zadania kluczowe jest jednak przeliczenie wskazania miernika na napięcie, a nie teoria tranzystora.
Wybierz najmniejszy zakres, który nie spowoduje "wyjścia poza skalę". Wtedy wskazówka pracuje bliżej końca skali, a błąd odczytu jest zwykle mniejszy. Zbyt duży zakres daje małe wychylenie i gorszą rozdzielczość odczytu.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Analog multimeter (sekcja o odczycie skali i zakresach), https://en.wikipedia.org/wiki/Multimeter - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: Voltmeter (opis zasady pomiaru napięcia i skali), https://en.wikipedia.org/wiki/Voltmeter - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: Metric prefix / milli- (przeliczenia jednostek mV i V), https://en.wikipedia.org/wiki/Milli- - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały dotyczące metrologii elektronicznej i przyrządów analogowych (skala, zakres, błąd pomiaru)
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania wskazań mierników (zadania na proporcje i jednostki)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące pomiarów napięć w układach tranzystorowych (punkt pracy, UCE)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego