Iskrzenie szczotek w silniku prądu stałego często wynika z pogorszenia kontaktu elektrycznego na styku szczotka–komutator. Gdy komutator jest zabrudzony (nalot węglowy, kurz, utlenienie), wzrasta opór kontaktu i pojawiają się lokalne przerwy w przewodzeniu. Skutkiem są łuki elektryczne widoczne jako iskrzenie oraz przyspieszone zużycie szczotek i komutatora.
Właściwe postępowanie serwisowe zaczyna się od wyłączenia silnika (a w praktyce także odłączenia od zasilania i zabezpieczenia przed przypadkowym uruchomieniem). Następnie wykonuje się czyszczenie komutatora na sucho i, gdy zabrudzenia są większe, delikatne polerowanie drobnoziarnistym papierem ściernym. Taki zabieg usuwa nalot, wyrównuje mikronierówności i poprawia przyleganie szczotki. Ważne jest, aby nie używać zbyt grubego ziarna, bo rysy na komutatorze pogorszą komutację i mogą zwiększyć iskrzenie. Po czyszczeniu usuwa się pył (np. sprężonym powietrzem) i ocenia stan powierzchni.
Odpowiedź "przetrzeć komutator wilgotną szmatką" jest niewłaściwa, bo wilgoć może obniżać rezystancję izolacji, sprzyjać zabrudzeniom przewodzącym oraz pozostawiać osady. To zwiększa ryzyko zwarć i pogorszenia pracy układu komutacji.
Odpowiedź "posmarować komutator olejem lub smarem" jest błędna, ponieważ warstwa oleju zmienia warunki przewodzenia i powoduje niestabilny kontakt szczotki z komutatorem. Zamiast zmniejszyć problem, zwykle nasila iskrzenie i przyspiesza zabrudzanie.
Odpowiedź "umyć komutator i szczotki" również jest nieprawidłowa: "mycie" sugeruje użycie cieczy, a to jest niezalecane w obszarze komutatora. Dodatkowo szczotki mają określoną strukturę i powinny pracować w warunkach przewidzianych przez producenta; niewłaściwe czyszczenie może pogorszyć ich właściwości i dopasowanie do komutatora.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: przy iskrzeniu od zabrudzeń działaj na sucho, delikatnie wygładzaj powierzchnię i nie stosuj smarów ani wody w strefie komutacji.
