KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
Podczas produkcji kwasu azotowego(V) wymagane jest kontrolowanie stężenia amoniaku w mieszaninie amoniakalno-powietrznej. W jaki sposób należy pobierać próbkę do kontroli ruchowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pipeta gazowa służy do pobierania i odmierzania określonej objętości próbki gazu, co jest typowe w kontroli operacyjnej składu mieszanin. Gazometr służy głównie do magazynowania/odmierzania większych ilości gazu, a zgłębnik i butelka probiercza nie są właściwymi narzędziami do poboru próbki gazowej.

Pełne wyjaśnienie:

W kontroli procesu wytwarzania kwasu azotowego(V) istotne jest, aby próbka mieszaniny amoniakalno-powietrznej była pobrana w sposób powtarzalny i umożliwiała oznaczenie stężenia amoniaku bez istotnego zafałszowania składu. Do takich zadań stosuje się przyrządy przeznaczone do poboru i odmierzania objętości gazu, czyli m.in. pipetę gazową.

Odpowiedź "Za pomocą pipety gazowej." jest właściwa, ponieważ pipeta gazowa pozwala pobrać określoną porcję gazu (w znanej objętości), co ułatwia wykonanie oznaczenia i porównywanie wyników w czasie (kontrola operacyjna/ bieżąca). Taki pobór jest bliższy analizie procesowej niż używanie naczyń nieprzeznaczonych do pobierania gazów.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo odnoszą się do sprzętu o innej funkcji albo nieadekwatnego do medium gazowego:

  • "Za pomocą gazometru." – gazometr jest kojarzony z gromadzeniem i/lub pomiarem objętości gazu w większej skali, a nie z typowym, szybkim poborem małej próbki do kontroli składu w ruchu. Łatwo tu o błąd polegający na myleniu "urządzenia do gazu" z "przyrządem do poboru próbki".
  • "Za pomocą zgłębnika." – zgłębnik stosuje się zwykle do pobierania lub badania mediów ciekłych/stałych w zbiornikach, warstwach lub złożach. W kontekście mieszaniny gazowej nie jest standardowym narzędziem do poboru próbki analitycznej.
  • "Za pomocą butelki probierczej." – butelka probiercza jest naczyniem laboratoryjnym, ale sama w sobie nie zapewnia typowego, kontrolowanego poboru próbki gazu (szczelność, znana objętość poboru, minimalizacja strat i wymiany z otoczeniem). W przypadku gazów łatwo o rozcieńczenie lub ucieczkę składnika, co pogarsza wiarygodność wyniku.

W praktyce zakładowej oprócz doboru przyrządu liczy się też bezpieczeństwo: amoniak jest substancją niebezpieczną, więc pobór wykonuje się zgodnie z procedurami stanowiskowymi, z uwzględnieniem szczelności układu i ochrony pracownika. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, że do pobierania próbki gazu do oznaczeń stosuje się przyrządy typu pipeta gazowa, a nie naczynia "ogólnego przeznaczenia" lub urządzenia magazynujące.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pipeta gazowa to przyrząd do pobierania i odmierzania określonej objętości gazu. W kontroli procesowej ułatwia wykonanie porównywalnych oznaczeń stężenia składników (np. amoniaku), bo zapewnia powtarzalną porcję próbki oraz ogranicza przypadkowe zafałszowanie składu.
Butelka probiercza nie jest typowym narzędziem do poboru próbki gazu, bo trudniej zapewnić szczelność i kontrolę pobieranej objętości. Gaz może uciekać lub mieszać się z powietrzem z otoczenia, co zafałszowuje wynik stężenia. Do gazów stosuje się przyrządy dedykowane.
Reprezentatywna próbka powinna pochodzić z właściwego punktu instalacji, być pobrana w sposób szczelny, bez rozcieńczenia powietrzem i bez strat składnika. Ważna jest też powtarzalna objętość i krótki czas od poboru do pomiaru, aby skład próbki nie uległ zmianie.
"Kontrola ruchowa" to bieżąca, operacyjna kontrola parametrów procesu podczas pracy instalacji (np. stężenia amoniaku w mieszaninie z powietrzem). Jej celem jest szybka ocena, czy proces przebiega prawidłowo i czy nie trzeba korygować nastaw, aby utrzymać stabilność i bezpieczeństwo.
Nie jest to typowy wybór do pobierania małej próbki analitycznej. Gazometr bywa kojarzony z gromadzeniem lub pomiarem objętości gazu w szerszym ujęciu. W pytaniach egzaminacyjnych pobór próbki do kontroli składu wiąże się raczej z przyrządami do porcjowania próbki, np. pipetą gazową.
Należy pracować zgodnie z procedurą stanowiskową: stosować środki ochrony indywidualnej, zapewnić wentylację i szczelność układu próbkowania oraz unikać emisji do otoczenia. Pobór powinien być krótki, kontrolowany i wykonywany w miejscu do tego przeznaczonym, aby ograniczyć narażenie pracownika.
Częste błędy to nieszczelności (zassanie powietrza lub ucieczka składnika), pobór z niewłaściwego punktu instalacji oraz zbyt długi czas przechowywania próbki przed pomiarem. Myli się też przyrządy: wybiera naczynia ogólne zamiast aparatury do poboru i odmierzania objętości gazu.
Kontrolę prowadzi się wtedy, gdy mieszanina amoniakalno-powietrzna stanowi strumień zasilający kolejny etap procesu i wymagana jest stabilność parametrów. Pomiar stężenia amoniaku pomaga utrzymać właściwe warunki technologiczne i ograniczać ryzyko odchyleń, które mogłyby pogorszyć pracę instalacji.
Przyrząd do poboru próbki gazu (np. pipeta gazowa) umożliwia pobranie ściśle określonej porcji do analizy i jest projektowany pod kątem powtarzalności oraz szczelności. Urządzenia magazynujące skupiają się na przechowywaniu lub pracy z większą ilością gazu, a nie na szybkim poborze analitycznym.
Warto uczyć się przez skojarzenie: medium → typ próbki → przyrząd (gaz → pipeta gazowa; ciecz → próbnik; ciało stałe → próbniki do materiałów sypkich). Pomaga też przegląd instrukcji stanowiskowych i rysunków węzłów próbkowania oraz ćwiczenia rozpoznawania aparatury z opisów.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pipeta gazowa służy do pobierania i odmierzania określonej objętości próbki gazu, co jest typowe w kontroli operacyjnej składu mieszanin."

Materiały:

  • Skrypt zakładowy/ szkolny z kontroli procesowej i analizy gazów (pobór próbek, aparatura)
  • Instrukcje stanowiskowe (DTR) dotyczące punktów poboru prób i armatury próbkowej
  • Podręcznik z analizy instrumentalnej/chemicznej obejmujący pobieranie próbek gazów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego