KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 34.
Przedstawione na rysunku narzędzie do pobierania próbek to
Ilustracja przedstawia narzędzie do pobierania próbek, które jest próbnik do substancji ciastowatych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próbnik do substancji ciastowatych służy do pobierania materiałów lepkich i plastycznych (pasty, masy), zwykle przez nabranie/wycięcie porcji próbki. Aspirator kojarzy się z zasysaniem (gazy/pyły), zagłębnik z materiałami sypkimi, a czerpak z nabieraniem cieczy lub luźnych mieszanin.

Pełne wyjaśnienie:

W dobieraniu narzędzia do pobierania próbek kluczowe jest dopasowanie go do konsystencji i zachowania materiału. Inne przyrządy stosuje się do cieczy, inne do proszków, a jeszcze inne do mas lepkich, które nie przesypują się swobodnie i mogą przywierać do powierzchni.

Odpowiedź "próbnik do substancji ciastowatych" jest właściwa, ponieważ takie próbniki są projektowane do pobrania porcji materiału o konsystencji plastycznej: umożliwiają nabranie, odcięcie lub wydobycie próbki bez jej rozsypywania i bez konieczności zasysania. W praktyce pomaga to uzyskać próbkę nadającą się do analizy (np. zawartości składników, wilgotności, jednorodności), zwłaszcza gdy materiał jest lepki i trudno go przenieść zwykłym czerpakiem.

Odpowiedź "aspirator" jest nieadekwatna, bo aspiracja oznacza zasysanie strumieniem powietrza lub podciśnieniem. Taki sposób poboru dotyczy najczęściej gazów, aerozoli lub pyłów, a nie mas ciastowatych, które nie przepływają w przewodach jak medium gazowe.

Odpowiedź "zagłębnik do substancji sypkich" pasuje do materiałów typu proszek, granulat czy kryształy, gdzie próbkę uzyskuje się przez zagłębienie narzędzia i pobranie porcji z określonej głębokości. Dla mas ciastowatych taki przyrząd zwykle nie zapewnia wygodnego poboru i może dawać próbki niereprezentatywne (materiał się rozmazuje i przywiera).

Odpowiedź "czerpak" bywa użyteczny do nabierania cieczy lub mieszanin, które łatwo się przelewają/rozsypują. Przy substancjach ciastowatych czerpak często nie pozwala na czyste oddzielenie porcji, a lepkość utrudnia opróżnienie narzędzia i może zwiększać ryzyko strat oraz zanieczyszczeń.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: konsystencja materiału determinuje przyrząd — sypkie (zagłębnik), gazowe (aspiracja), ciekłe (nabieranie), lepkie/ciastowate (próbnik do mas plastycznych).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To narzędzie do pobierania próbek materiałów lepkich i plastycznych (np. past, mas, gęstych zawiesin). Jego kształt ułatwia nabranie lub odcięcie porcji próbki tak, aby nie spływała i nie rozsypywała się jak proszek.
Zwykle ma element roboczy umożliwiający "wybranie" porcji gęstej masy (nabranie/wycięcie) i przeniesienie jej do pojemnika. W przeciwieństwie do narzędzi do proszków nie jest projektowany pod swobodne przesypywanie materiału.
Aspirator działa przez zasysanie strumieniem powietrza lub podciśnieniem, więc jest kojarzony z poborem gazów, aerozoli lub pyłów. Masy ciastowate są lepkie i nie dają się w praktyce pobierać przez typowe układy aspiracyjne.
To przyrząd do poboru próbek z proszków i granulatów, często z różnych głębokości warstwy materiału. Działa dobrze, gdy materiał się przesypuje i wypełnia przestrzeń próbnika, a gorzej przy masach lepkich, które przywierają.
Częsty błąd to wybór narzędzia "na oko" bez uwzględnienia konsystencji: czerpaka do bardzo lepkiej masy albo zagłębnika do materiału wilgotnego, który się zbryla. Skutkiem bywa próbka niereprezentatywna i zafałszowanie wyników kontroli jakości.
Czerpak sprawdza się, gdy materiał można łatwo nabrać i przelać/zesypać, np. w cieczach lub mieszaninach o niskiej lepkości. W przypadku mas ciastowatych czerpak często utrudnia oddzielenie porcji i zwiększa straty przez przywieranie.
Konsystencja wpływa na to, czy próbka da się pobrać bez strat i czy będzie reprezentatywna. Proszki można pobierać przez zagłębienie i przesypanie, ciecze przez nabranie, a masy lepkie wymagają narzędzi, które umożliwią "wycięcie" i przeniesienie porcji.
Tak. Złe narzędzie może selekcjonować frakcje (np. tylko część wilgotną lub tylko powierzchnię) albo powodować przywieranie i ubytek. Dobór przyrządu do rodzaju materiału pomaga pobrać próbkę możliwie podobną do całej partii.
Stosuj czyste, przeznaczone do danego materiału narzędzia, a po poborze czyść je zgodnie z procedurą (szczególnie przy substancjach lepkich, które łatwo zostają na powierzchni). Używaj też odpowiednich pojemników i oznakowania próbek.
Ucz się przez skojarzenie: gaz/pył–zasysanie (aspiracja), sypkie–zagłębnik, ciekłe–nabieranie, ciastowate–próbnik do mas plastycznych. Pomaga też przegląd zdjęć/przykładów narzędzi z instrukcji zakładowych.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że próbnik do substancji ciastowatych służy do pobierania materiałów lepkich i plastycznych (pasty, masy), zwykle przez nabranie/wycięcie porcji próbki.

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe/GMP lub procedury pobierania próbek obowiązujące na instalacji
  • Podstawowe podręczniki z kontroli jakości i pobierania próbek w procesach chemicznych
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące pracy z substancjami chemicznymi i próbkowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego