KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 33.
Podczas przeglądania dokumentacji w archiwum zauważyłeś, że pewne dokumenty są uszkodzone. Jakie działania powinieneś podjąć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W archiwum nie należy ignorować uszkodzeń ani samodzielnie "naprawiać" dokumentów bez uprawnień i procedur. Właściwe jest zgłoszenie problemu osobie odpowiedzialnej oraz podjęcie działań zabezpieczających (np. odseparowanie, ograniczenie dostępu), aby nie pogłębiać zniszczeń.
To chroni zasób i zapewnia właściwą decyzję konserwatorską.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwum priorytetem jest ochrona zasobu archiwalnego i zapobieganie dalszej degradacji dokumentów. Dlatego właściwe postępowanie po zauważeniu uszkodzeń to: zgłoszenie sprawy osobie odpowiedzialnej (np. przełożonemu, archiwiście prowadzącemu, osobie nadzorującej magazyn) oraz zabezpieczenie dokumentów do czasu oceny i decyzji o dalszych działaniach.

Odpowiedź "Zgłosić problem do odpowiedzialnej osoby i podjąć działania w celu zabezpieczenia dokumentów." jest poprawna, ponieważ łączy dwa kluczowe elementy dobrej praktyki:

  • eskalację – decyzje o konserwacji, zmianie warunków przechowywania czy ograniczeniu udostępniania powinny wynikać z kompetencji i procedur,
  • profilaktykę – szybkie zabezpieczenie zmniejsza ryzyko pogłębienia szkód (np. rozszerzania się rozdarć, dalszego kruszenia papieru, wtórnych zabrudzeń, rozprzestrzeniania się pleśni).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Ignorować problem…" – zaniechanie sprzyja narastaniu szkód i może doprowadzić do utraty informacji lub wartości archiwalnej. Uszkodzenie "naturalne" nadal wymaga reakcji organizacyjnej.
  • "Wyrzucić uszkodzone dokumenty…" – zniszczenie lub wyrzucenie dokumentacji nie jest działaniem porządkowym; to decyzja formalna, która wymaga podstaw i procedur. Samowolne usunięcie materiałów może być poważnym naruszeniem obowiązków.
  • "Naprawić uszkodzenia samodzielnie…" – niekontrolowana ingerencja (taśmy, kleje, zszywki, laminowanie) może trwale pogorszyć stan dokumentu i utrudnić profesjonalną konserwację. W archiwum stosuje się zasadę minimalnej ingerencji i działań zgodnych z kompetencjami.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się opcja łącząca zgłoszenie i zabezpieczenie (bez samowolnych decyzji o niszczeniu czy naprawie), zwykle jest to wybór zgodny z praktyką archiwalną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należy zgłosić to osobie odpowiedzialnej za archiwum i zabezpieczyć dokumenty przed dalszym niszczeniem (np. ograniczyć udostępnianie, odseparować od reszty). Nie podejmuj samodzielnych napraw ani decyzji o brakowaniu bez procedury.
Amatorskie naprawy (kleje, taśmy, zszywki) mogą trwale pogorszyć stan dokumentu i utrudnić późniejszą konserwację. W archiwum obowiązuje zasada minimalnej ingerencji oraz działania zgodne z kompetencjami i procedurami, aby nie utracić wartości archiwalnej.
Nie. Wyrzucenie dokumentów to w praktyce ich zniszczenie, które wymaga formalnej podstawy i ustalonej procedury. "Porządek" nie jest powodem do samowolnego usuwania materiałów. Najpierw zgłoszenie, ocena i decyzja uprawnionej osoby.
Typowe przyczyny to: niewłaściwa wilgotność i temperatura, zalanie, zabrudzenia, intensywne użytkowanie, nieprawidłowe opakowania, światło, szkodniki oraz błędy w transporcie i udostępnianiu. Rozpoznanie przyczyny pomaga dobrać właściwe zabezpieczenie i profilaktykę.
Stosuje się działania ograniczające ryzyko dalszych szkód: delikatne odseparowanie, zabezpieczenie w odpowiednich obwolutach/teczkach, oznaczenie jako uszkodzone, ograniczenie udostępniania oraz przekazanie informacji do osoby nadzorującej magazyn. Szczegóły zależą od procedur archiwum.
Zgłoszenie jest zasadne niezwłocznie po stwierdzeniu uszkodzeń, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko ich powiększania (np. kruszenie, rozdarcia, ślady wilgoci). Szybka informacja ułatwia decyzję o ograniczeniu dostępu, zmianie warunków i ewentualnej konserwacji.
Najczęściej wybierają działania "szybkie": samodzielne naprawy albo wyrzucenie, bo kojarzy się to z porządkiem. To błąd, bo w archiwum liczy się procedura, odpowiedzialność i minimalizacja szkód. Poprawna logika to: zgłosić + zabezpieczyć, a nie działać na własną rękę.
Tak. Drobne uszkodzenia często się pogłębiają, a brak reakcji może prowadzić do utraty informacji, rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń lub pleśni oraz problemów przy udostępnianiu. Archiwum odpowiada za stan materiałów, więc właściwa reakcja jest elementem nadzoru nad zasobem.
"Naprawa" w potocznym sensie to szybkie sklejenie czy zszycie, które bywa szkodliwe. Konserwacja to zaplanowane, fachowe działania dobrane do materiału i rodzaju zniszczeń, wykonywane zgodnie z zasadami ochrony zbiorów. W pracy archiwalnej zwykle inicjuje się konserwację przez zgłoszenie i dokumentację problemu.
Ucz się schematu postępowania: rozpoznaj problem → zgłoś → zabezpiecz → udokumentuj → działaj zgodnie z procedurą. Warto powtórzyć czynniki ryzyka (wilgoć, temperatura, światło, szkodniki) oraz zasady minimalnej ingerencji. Na egzaminie unikaj odpowiedzi o wyrzucaniu lub samodzielnych naprawach.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W archiwum nie należy ignorować uszkodzeń ani samodzielnie "naprawiać" dokumentów bez uprawnień i procedur."

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016 Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ISO 11799:2015 Information and documentation — Document storage requirements for archive and library materials

Materiały:

  • Normy i wytyczne dotyczące zarządzania dokumentacją i przechowywania zasobów (np. normy ISO z obszaru records management i warunków przechowywania)
  • Instrukcje/procedury wewnętrzne archiwum zakładowego dotyczące postępowania z uszkodzoną dokumentacją
  • Podstawowe materiały szkoleniowe z konserwacji profilaktycznej (czynniki ryzyka: wilgoć, temperatura, światło, szkodniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego