KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 22.
Podczas przygotowywania zestawienia dokumentacji do brakowania zauważasz, że niektóre dokumenty są niekompletne i ich opis budzi wątpliwości co do kwalifikacji archiwalnej. Jak powinieneś postąpić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niekompletność teczek, która rodzi wątpliwości co do kwalifikacji archiwalnej, wymaga ostrożności.
W takiej sytuacji właściwe jest zwrócenie się o opinię do archiwum państwowego, które w ramach procedury brakowania może zakwestionować kwalifikację lub opis i zalecić wyłączenie dokumentacji z brakowania.

Pełne wyjaśnienie:

W procedurze brakowania kluczowe jest, aby do zniszczenia trafiła wyłącznie dokumentacja niearchiwalna, której okres przechowywania upłynął, a kwalifikacja archiwalna jest pewna. Jeśli podczas sporządzania zestawienia stwierdzasz, że dokumenty są niekompletne i dodatkowo opis budzi wątpliwości co do kwalifikacji archiwalnej, powstaje ryzyko błędnej kwalifikacji (np. pominięcia materiałów o wartości archiwalnej lub mylnego przypisania kategorii).

Dlatego poprawne działanie to: zgłosić problem do archiwum państwowego z prośbą o opinię. Zgodnie z przywołanym w kontekście mechanizmem z rozporządzenia, dyrektor archiwum państwowego może w ramach procedury wyłączyć z brakowania dokumentację, której kwalifikacja archiwalna lub opis budzą wątpliwości, oraz przekazać zalecenia. Konsultacja pozwala bezpiecznie rozstrzygnąć wątpliwości, zanim dojdzie do nieodwracalnego zniszczenia dokumentów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Wyłączyć je z zestawienia i skonsultować z kierownikiem komórki organizacyjnej" – konsultacja wewnętrzna jest ważna, ale w pytaniu wskazano wprost, że występują wątpliwości kwalifikacyjne. Przy takim warunku docelowo potrzebna jest opinia archiwum państwowego, bo to ono weryfikuje brakowanie i może formalnie wyłączyć dokumentację.
  • "Uzupełnić brakujące dane na podstawie dokumentacji towarzyszącej" – samodzielne "uzupełnianie" może prowadzić do błędów, gdy braków nie da się pewnie odtworzyć albo gdy ingerencja zmienia sens i wiarygodność akt. To nie usuwa wątpliwości kwalifikacyjnych.
  • "Dołączyć do zestawienia z adnotacją o niekompletności" – adnotacja informuje o problemie, ale nie rozwiązuje go. Wątpliwości co do kwalifikacji nadal pozostają, a dokumentacja mogłaby zostać omyłkowo potraktowana jako pewna do zniszczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "wątpliwości co do kwalifikacji" lub "opis budzi wątpliwości", wybieraj działania prowadzące do formalnej weryfikacji przez archiwum państwowe, a nie wyłącznie do działań porządkowych wewnątrz jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Brakowanie to formalne wydzielenie dokumentacji niearchiwalnej (np. kategorii B/BE/Bc) i skierowanie jej do zniszczenia po upływie okresu przechowywania. Proces wymaga przygotowania spisu oraz uzyskania zgody w trybie przewidzianym przepisami, aby nie zniszczyć materiałów o wartości archiwalnej.
Braki (np. brak części akt) mogą uniemożliwić pewne ustalenie treści sprawy, dat skrajnych i właściwej kategorii archiwalnej. Bez pełnego obrazu łatwo omylić dokumentację niearchiwalną z materiałami o wartości trwałej, dlatego pojawia się ryzyko błędnej kwalifikacji.
W praktyce obejmuje to: sprawdzenie zawartości teczek i opisu, weryfikację dat skrajnych i kwalifikacji, opiniowanie wewnętrzne (np. przez kierowników komórek), sporządzenie spisu dokumentacji oraz złożenie wniosku do archiwum państwowego. Kolejność ma znaczenie dla poprawności procedury.
Konsultacja jest potrzebna zwłaszcza wtedy, gdy pojawiają się wątpliwości co do kwalifikacji archiwalnej lub poprawności opisu dokumentacji przeznaczonej do zniszczenia. Archiwum państwowe weryfikuje brakowanie i może zalecić wyłączenie dokumentacji z procedury, aby zapobiec nieodwracalnym błędom.
Sama adnotacja nie rozstrzyga problemu. Informuje o brakach, ale jeśli jednocześnie istnieją wątpliwości kwalifikacyjne, nadal trzeba doprowadzić do ich wyjaśnienia. W przeciwnym razie dokumentacja może zostać potraktowana jako "pewna do zniszczenia", mimo że nie powinna.
Kierownik komórki organizacyjnej zwykle uczestniczy w opiniowaniu dokumentacji typowanej do brakowania i może pomóc wyjaśnić kontekst spraw oraz kompletność akt. Nie zastępuje to jednak weryfikacji przez archiwum państwowe, gdy problem dotyczy kwalifikacji archiwalnej lub opisu budzącego wątpliwości.
Najpoważniejszym skutkiem jest nieodwracalna utrata materiałów, które mogły mieć wartość archiwalną lub dowodową. Ponadto jednostka może narazić się na konsekwencje organizacyjne i prawne wynikające z naruszenia zasad postępowania z dokumentacją. Dlatego przy wątpliwościach stosuje się konsultacje i wyłączenia.
Wskazówką są sformułowania typu: "wątpliwości co do kwalifikacji archiwalnej", "opis budzi wątpliwości", "ryzyko błędnej kwalifikacji". Gdy pojawia się taki warunek, poprawna odpowiedź zwykle dotyczy formalnej weryfikacji/opinii archiwum państwowego, a nie tylko działań porządkowych.
Co do zasady nie należy "dopisywać" braków bez pewnej podstawy, bo łatwo wprowadzić błąd lub stworzyć dokumentację, która nie odzwierciedla stanu faktycznego. Jeśli braki wpływają na kwalifikację albo opis, bezpieczniej jest je udokumentować i skorzystać z konsultacji we właściwym trybie.
Ucz się schematu: weryfikacja teczek i opisów → typowanie → opiniowanie wewnętrzne → spis → wniosek do archiwum państwowego. Zapamiętaj też, że przy wątpliwościach kwalifikacyjnych archiwum państwowe może wyłączyć dokumentację z brakowania. Trenuj rozpoznawanie słów-kluczy w treści zadań.
info

Statystycznie 36% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, Dz.U. 2020 poz. 164
  • Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 20.10.2015 r. w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej, Dz.U. 2019 poz. 246, §§ 9-12 (w tym § 11 ust. 5)

Materiały:

  • Tekst ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (wersja ujednolicona)
  • Tekst rozporządzenia MKiDN z 20.10.2015 r. dotyczącego klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji oraz brakowania
  • Instrukcja kancelaryjna i jednolity rzeczowy wykaz akt właściwy dla jednostki (JRWA)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego