KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 33.
Zniszczenie dokumentacji niearchiwalnej wytworzonej przez centralny organ administracji rządowej z siedzibą w Warszawie, następuje po wyrażeniu zgody na jej wybrakowanie wydanej przez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zniszczenie dokumentacji niearchiwalnej jest dopuszczalne dopiero po formalnej zgodzie na brakowanie wydanej przez właściwy organ archiwalny.
W przypadku dokumentacji wytworzonej przez centralny organ administracji rządowej z siedzibą w Warszawie właściwą zgodę wydaje Dyrektor Archiwum Akt Nowych.

Pełne wyjaśnienie:

Brakowanie (wybrakowanie) dokumentacji niearchiwalnej to procedura, która poprzedza jej fizyczne zniszczenie. Jej sens polega na tym, aby nie dopuścić do zniszczenia akt, które powinny zostać zachowane oraz aby zniszczenie pozostałych odbyło się w sposób kontrolowany i udokumentowany.

W praktyce pytanie sprawdza, czy potrafisz wskazać właściwy organ, który wyraża zgodę na brakowanie dla określonej grupy wytwórców akt. Dla dokumentacji niearchiwalnej wytworzonej przez centralny organ administracji rządowej z siedzibą w Warszawie właściwa jest zgoda wydana przez Dyrektora Archiwum Akt Nowych. Dopiero po uzyskaniu takiej zgody można przeprowadzić dalsze kroki organizacyjne związane ze zniszczeniem (np. przygotowanie spisu dokumentacji przeznaczonej do brakowania, protokołów, zapewnienie bezpiecznego niszczenia).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych bywa kojarzony z nadzorem nad archiwami, ale w tego typu pytaniu kluczowa jest właściwość w konkretnej procedurze brakowania, a nie ogólna rola organu nadrzędnego.
  • Dyrektor Archiwum Państwowego w Warszawie to inna jednostka sieci archiwów; samo wskazanie lokalizacji "Warszawa" nie przesądza o właściwości dla centralnych organów administracji rządowej.
  • Dyrektor Centralnego Archiwum Administracji Rządowej stanowi odpowiedź mylącą, bo sugeruje instytucję o nazwie brzmiącej "logicznie", lecz w kontekście tego pytania właściwość wskazana jest inaczej.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o brakowanie zawsze oddzielaj w głowie kto wytworzył dokumentację (typ jednostki) od kto jest właściwy do wyrażenia zgody (konkretna jednostka/organ). To ogranicza ryzyko wyboru odpowiedzi "na skojarzenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dokumentacja niearchiwalna to akta, które nie są przeznaczone do wieczystego przechowywania; po upływie określonych okresów mogą zostać wybrakowane i zniszczone. W praktyce obejmuje m.in. część dokumentacji administracyjnej, pomocniczej i ewidencyjnej, jeśli nie ma wartości historycznej.
Brakowanie to formalny proces selekcji dokumentacji przeznaczonej do zniszczenia. Obejmuje przygotowanie spisów, ocenę zgodności z kwalifikacją, uzyskanie wymaganej zgody, a następnie bezpieczne zniszczenie akt. Celem jest ochrona materiałów archiwalnych przed przypadkowym usunięciem.
Zgoda stanowi kontrolę nad procesem niszczenia i potwierdza, że wskazane akta rzeczywiście mogą zostać usunięte. Chroni instytucję przed nieuprawnionym zniszczeniem dokumentów, które powinny zostać zachowane, i porządkuje odpowiedzialność w procedurze (kto zatwierdził, co i kiedy).
Najczęściej myli się organy o podobnych nazwach lub wybiera instytucję "najbardziej znaną". Drugi błąd to kierowanie się wyłącznie miejscowością (np. "Warszawa"), bez rozróżnienia właściwości rzeczowej. Warto zapamiętać, że typ wytwórcy akt bywa ważniejszy niż adres.
Najważniejsze jest, kto wytworzył dokumentację (np. centralny organ administracji rządowej) oraz gdzie ma siedzibę, bo to ukierunkowuje właściwość w procedurze brakowania. Dopiero na tej podstawie dobiera się właściwy organ/archiwum do wydania zgody, a nie odwrotnie.
Dyrektor konkretnego archiwum kieruje daną jednostką (np. archiwum o określonym profilu zasobu) i może być wskazany jako organ właściwy w danej procedurze. Naczelny Dyrektor to organ nadrzędny/nadzorczy w systemie archiwalnym. Na egzaminie rozstrzygaj po "właściwości w sprawie".
Ucz się schematu: kwalifikacja archiwalna → spis do brakowania → uzgodnienie/zgoda → protokół → zniszczenie. Równolegle ćwicz rozpoznawanie instytucji i ich ról. Dobrą metodą jest robienie fiszek: "typ wytwórcy" → "właściwy organ zgody".
Nie. Upływ czasu przechowywania jest warunkiem koniecznym, ale nie zawsze wystarczającym. Zwykle potrzebna jest też procedura brakowania i formalne zatwierdzenie, a dokumentacja musi być kompletna i prawidłowo wytypowana. Dodatkowo niektóre sprawy mogą wymagać dłuższego przechowywania z powodów praktycznych.
Spis przygotowuje się na etapie planowania brakowania, po wstępnej selekcji akt, gdy minęły okresy przechowywania i jednostka chce uruchomić procedurę uzyskania zgody. Spis porządkuje materiały i stanowi podstawę do oceny, czy dokumentacja została wytypowana prawidłowo.
Niszczenie powinno uniemożliwiać odtworzenie treści (zwłaszcza danych wrażliwych), być udokumentowane protokołem i wykonane w kontrolowanych warunkach (np. w niszczarce o odpowiedniej klasie lub przez wyspecjalizowany podmiot). Kluczowe jest też zachowanie śladu audytowego: co zniszczono i kiedy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 39% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • Archiwum Akt Nowych – informacje instytucjonalne o profilu i zakresie działania (opis zasobu i roli archiwum), https://www.aan.gov.pl/ - dostęp 2026-02-24

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące kwalifikacji archiwalnej i brakowania
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne stosowane w administracji publicznej (materiały szkoleniowe jednostek)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu organizacji sieci archiwów państwowych i nadzoru archiwalnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego