KWALIFIKACJA ROL5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
Podczas sprzątania pracownik wyłączył zasilanie chłodziarki, co spowodowało zepsucie się przechowywanych produktów. Take ubytki określane są jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ubytki powstałe wskutek błędu pracownika (wyłączenie zasilania chłodziarki) mają konkretną, przypisaną osobie przyczynę. Taka strata nie wynika z właściwości produktu ani normalnych warunków przechowywania, tylko z niewłaściwego działania człowieka, dlatego jest to ubytek zawiniony.

Pełne wyjaśnienie:

W gospodarce magazynowej i w ewidencji zapasów ważne jest ustalenie przyczyny straty. W opisanej sytuacji pracownik podczas sprzątania wyłączył zasilanie chłodziarki, a to spowodowało zepsucie się przechowywanych produktów. Kluczowe jest to, że szkoda powstała w wyniku działania człowieka (błędu organizacyjnego/operacyjnego), a nie wskutek naturalnych procesów zachodzących w produkcie.

Dlatego prawidłowe określenie to "zawinione" – strata jest następstwem niewłaściwego postępowania, które można przypisać osobie lub organizacji pracy (np. brak procedury, nieuwaga, złe instrukcje).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "naturalne" odnosi się do ubytków wynikających z cech towaru i typowych warunków składowania (np. parowanie, wysychanie, osypywanie). Tu bezpośrednim powodem nie była właściwość produktu, tylko przerwanie chłodzenia.
  • "niezawinione" dotyczy strat, którym nie można przypisać winy pracownika, np. zdarzeń losowych lub przyczyn niezależnych (awaria niezależna od obsługi). W tym opisie przyczyna jest jednoznacznie związana z zachowaniem pracownika.
  • "systematyczne" nie jest typową kategorią rozliczania ubytków w sensie winy; sugeruje raczej regularność zjawiska. Nawet jeśli czynność sprzątania jest powtarzalna, sama strata nie jest "systematyczna" z definicji, tylko wynika z konkretnego błędu.

W praktyce agrobiznesu (magazyny, przechowalnie, chłodnie) takie przypadki klasyfikuje się jako straty zawinione, aby móc prawidłowo je wyjaśnić w dokumentacji, przeanalizować ryzyko oraz wprowadzić działania zapobiegawcze (np. checklisty sprzątania, oznaczenia wyłączników, alarmy temperatury).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ubytki zawinione to straty powstałe wskutek działania lub zaniechania człowieka, np. błędu pracownika, niewłaściwej organizacji pracy albo nieprzestrzegania procedur. Da się wskazać sprawczą przyczynę i przypisać odpowiedzialność. Przykład: wyłączenie zasilania chłodziarki i zepsucie towaru.
Bo przyczyna straty nie wynika z naturalnych właściwości produktu, tylko z konkretnego zachowania pracownika (wyłączenie zasilania). Jest związek przyczynowo-skutkowy: przerwanie chłodzenia → wzrost temperatury → psucie się produktów. Taka strata jest typowo klasyfikowana jako zawiniona.
Ubytki naturalne to straty wynikające z cech towaru i normalnych warunków przechowywania, np. wysychanie, parowanie, osypywanie, utrata masy. Występują nawet przy prawidłowej obsłudze. Nie wynikają z błędu pracownika, tylko z procesów fizycznych/biologicznych zachodzących w produkcie.
Ubytek zawiniony ma przypisaną winę (błąd człowieka, zaniedbanie, naruszenie procedur). Ubytek niezawiniony powstaje bez winy personelu, np. z przyczyn losowych lub niezależnych od obsługi. Na egzaminie zawsze szukaj odpowiedzi w opisie przyczyny, nie w skutku (np. "zepsucie").
Nie zawsze. Jeśli przerwa w zasilaniu jest zdarzeniem niezależnym od pracownika i nie wynika z zaniedbań organizacyjnych, częściej uznaje się ją za stratę niezawinioną. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest, czy w opisie jest błąd człowieka (np. "wyłączył") lub zaniedbanie procedur.
Najczęściej wybierają "naturalne", bo kojarzy się z ubytkiem jako takim, i nie analizują przyczyny. Drugi błąd to utożsamianie każdego zepsucia produktu z "niezawinionym". W pytaniach o straty zawsze identyfikuj sprawcę i mechanizm: człowiek/proces czy właściwości towaru.
Szukaj sformułowań typu: "pracownik zrobił…", "nie dopilnował…", "wyłączył…", "źle oznakował…", "nie zamknął…". Takie czasowniki wskazują na działanie lub zaniedbanie. Jeżeli opis mówi o procesach naturalnych lub typowym przechowywaniu bez błędu, częściej chodzi o ubytek naturalny lub niezawiniony.
Po stwierdzeniu różnic inwentaryzacyjnych (niedoborów lub nadwyżek) ustala się ich przyczyny i sposób rozliczenia. W praktyce obejmuje to opis zdarzenia, dokumentację magazynową i wyjaśnienia. Klasyfikacja na zawinione/niezawinione pomaga podjąć decyzje organizacyjne i odpowiedzialnościowe.
Ryzyko pojawia się w chłodniach, chłodziarkach, magazynach i transporcie, gdy dochodzi do przerw w zasilaniu, częstego otwierania drzwi, złej cyrkulacji powietrza lub błędów obsługi. Dla produktów łatwo psujących się nawet krótki wzrost temperatury może pogorszyć jakość i spowodować straty.
Ucz się przez schemat: przyczyna → klasyfikacja. Zrób listę typowych przyczyn ludzkich (błąd, zaniedbanie) i naturalnych (parowanie, wysychanie). Rozwiązuj zadania opisowe i ćwicz rozpoznawanie słów-kluczy w treści. Dobrze działa też porównywanie podobnych przypadków: awaria vs błąd pracownika.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Ubytki powstałe wskutek błędu pracownika (wyłączenie zasilania chłodziarki) mają konkretną, przypisaną osobie przyczynę."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "zawiniony" (definicja znaczenia) – https://sjp.pwn.pl/ (dostęp 2026-03-02)
  • Encyklopedia PWN, hasło: "ubytek" (znaczenie pojęcia) – https://encyklopedia.pwn.pl/ (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z gospodarki magazynowej i zarządzania zapasami w agrobiznesie (skrypty szkolne)
  • Hasła słownikowe dot. "zawinienia", "ubytek", "niedobór" (źródła językowe)
  • Przykładowe arkusze zadań dotyczące inwentaryzacji i rozliczania strat

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego