KWALIFIKACJA MED13 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 27.
Podczas terapii zajęciowej z pacjentem zauważasz, że ma on trudności w nawiązywaniu i utrzymaniu relacji z innymi, unika kontaktu wzrokowego i ma ograniczone zainteresowania. Które z poniższych zaburzeń najprawdopodobniej obserwujesz u swojego pacjenta?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na utrwalone trudności w interakcjach społecznych (nawiązywanie i podtrzymywanie relacji, unikanie kontaktu wzrokowego) oraz ograniczone zainteresowania. Taki zestaw cech jest najbardziej typowy dla zaburzeń ze spektrum autyzmu. Zaburzenia lękowe, afektywne i poznawcze mogą wpływać na relacje, ale zwykle nie dają tak charakterystycznego profilu.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie pacjenta występuje połączenie trzech elementów: trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji, unikanie kontaktu wzrokowego oraz ograniczone zainteresowania. W terapii zajęciowej taki wzorzec funkcjonowania najczęściej kojarzy się z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ponieważ obejmuje zarówno obszar komunikacji i interakcji społecznych, jak i charakterystyczną tendencję do zawężonych, sztywnych zainteresowań.

Dlaczego nie pasują pozostałe odpowiedzi?

  • "Zaburzenia lękowe": lęk może powodować unikanie kontaktu wzrokowego i wycofanie społeczne, ale kluczowa różnica polega na tym, że dominującym mechanizmem jest lęk przed oceną/konsekwencjami, a nie stały, rozwojowy profil trudności społeczno-komunikacyjnych połączony z ograniczonymi zainteresowaniami. W praktyce osoba lękowa może chcieć relacji, ale unika z powodu napięcia.
  • "Zaburzenia afektywne": w zaburzeniach nastroju typowe są zmiany napędu, anhedonia, wahania nastroju czy drażliwość. Mogą one wtórnie pogarszać relacje, lecz sam opis nie akcentuje objawów nastroju, tylko specyficzne trudności społeczne i zawężenie zainteresowań.
  • "Zaburzenia funkcji poznawczych": zaburzenia pamięci, uwagi, funkcji wykonawczych czy orientacji mogą utrudniać komunikację i udział w aktywnościach, jednak zwykle objawy dotyczą przede wszystkim sprawności poznawczej, a nie typowego wzorca społeczno-komunikacyjnego z ograniczonymi zainteresowaniami.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się jednocześnie wyraźny komponent społeczno-komunikacyjny oraz zawężone/ograniczone zainteresowania, najczęściej chodzi o profil ze spektrum autyzmu. W terapii zajęciowej przekłada się to na potrzebę struktury zajęć, przewidywalności, wspierania komunikacji oraz stopniowego trenowania umiejętności społecznych w codziennych aktywnościach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To grupa zaburzeń neurorozwojowych, w których występują trudności w komunikacji i relacjach społecznych oraz ograniczone/powtarzalne wzorce zachowań i zainteresowań. W terapii zajęciowej ważna jest obserwacja funkcjonalna: jak pacjent radzi sobie w aktywnościach dnia codziennego, w kontakcie i w zmianie rutyny.
Najczęściej są to trudności w inicjowaniu i podtrzymywaniu relacji, nietypowa komunikacja niewerbalna (np. kontakt wzrokowy, mimika, gesty) oraz kłopoty z naprzemiennością w rozmowie. Kluczowe jest, że objawy tworzą spójny, utrwalony wzorzec, a nie tylko reakcję na pojedynczą sytuację.
Unikanie spojrzenia może wynikać także z lęku, wstydu, traumy, depresji, różnic kulturowych lub problemów ze wzrokiem. Dlatego w terapii zajęciowej nie opieramy się na jednym sygnale, lecz oceniamy cały profil funkcjonowania: relacje, komunikację, elastyczność zachowania i zainteresowania.
W lęku społecznym osoba zwykle rozumie zasady kontaktu, ale unika go z powodu silnego napięcia i obawy przed oceną. W spektrum autyzmu częściej widoczna jest stała trudność w odczytywaniu sygnałów społecznych i budowaniu relacji oraz sztywność zainteresowań. W praktyce możliwe jest też współwystępowanie obu problemów.
Tak, zawężenie aktywności może pojawić się np. w depresji (spadek zainteresowań), ale zwykle ma inny mechanizm: obniżony nastrój i brak energii. W spektrum autyzmu ograniczone zainteresowania częściej mają charakter intensywny, specyficzny i powiązany z potrzebą rutyny lub powtarzalności.
Pomoc obejmuje m.in. strukturyzację zajęć (jasny plan, przewidywalność), dobór aktywności rozwijających samodzielność i tolerancję zmian, trening umiejętności społecznych w realnych sytuacjach oraz dostosowania sensoryczne środowiska. Ważna jest też współpraca z rodziną i zespołem terapeutycznym.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie jednego objawu (np. "brak kontaktu wzrokowego"), bez sprawdzenia, czy występuje też komponent ograniczonych zainteresowań i stałych trudności relacyjnych. Inny błąd to automatyczne przypisywanie trudności w relacjach wyłącznie lękowi lub depresji.
Tak, zaburzenia nastroju mogą obniżać motywację do kontaktu, powodować drażliwość lub wycofanie. Jednak zwykle w obrazie dominują objawy nastroju (np. anhedonia, wahania, spadek energii), a nie typowy, utrwalony profil trudności społeczno-komunikacyjnych połączony z ograniczonymi zainteresowaniami.
Zaburzenia poznawcze (np. uwagi, pamięci, funkcji wykonawczych) mogą utrudniać uczenie się sekwencji czynności i samodzielność. W terapii zajęciowej stosuje się wtedy podpowiedzi, instrukcje krok po kroku i adaptacje środowiska. Same trudności poznawcze nie muszą jednak wiązać się z ograniczonymi zainteresowaniami.
Ćwicz rozpoznawanie wzorców objawów na krótkich opisach przypadków i łącz je z obszarami funkcjonowania: komunikacja, relacje, samodzielność, sensoryka, rutyna. Ucz się też różnicowania: co jest typowe dla lęku, depresji i zaburzeń poznawczych, a co sugeruje zaburzenia neurorozwojowe.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Opis wskazuje na utrwalone trudności w interakcjach społecznych (nawiązywanie i podtrzymywanie relacji, unikanie kontaktu wzrokowego) oraz ograniczone zainteresowania."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 Browser: kategoria "Autism spectrum disorder" (6A02) – https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en#437815624 (dostęp: 2026-02-27)
  • American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR), rozdział: Neurodevelopmental Disorders, sekcja: Autism Spectrum Disorder (źródło książkowe – szczegóły zależą od wydania)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu terapii zajęciowej dotyczące diagnozy funkcjonalnej i planowania interwencji
  • Materiały szkoleniowe z komunikacji alternatywnej/wspomagającej (AAC) oraz treningu umiejętności społecznych
  • Aktualne klasyfikacje diagnostyczne (ICD/DSM) oraz opracowania kliniczne dotyczące zaburzeń neurorozwojowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego