W pracach geodezyjnych związanych z katastrem i gospodarką nieruchomościami podstawową potrzebą jest wiarygodne wyznaczenie położenia punktów (np. punktów pomiarowych, punktów granicznych, punktów osnowy roboczej) w przyjętym układzie współrzędnych. Dlatego narzędziem o szczególnym znaczeniu jest GPS geodezyjny (w praktyce: odbiornik GNSS z odpowiednią metodą pomiaru), ponieważ bezpośrednio służy do uzyskania współrzędnych w terenie.
Dlaczego pozostałe narzędzia nie są tu "najważniejsze"?
- Kompas geodezyjny wspiera orientację w terenie, ale ma charakter pomocniczy i nie zapewnia typowej dla prac ewidencyjnych dokładności wyznaczenia punktu. Może pomagać w wstępnym wyznaczaniu kierunków, ale nie zastępuje pomiaru współrzędnych.
- Teodolit służy do pomiaru kątów (poziomych i pionowych). Jest przydatny w wielu zadaniach, jednak sam w sobie nie daje współrzędnych bez dodatkowych danych (np. osnowy, domiarów, obliczeń, często także pomiaru odległości). W typowych, nowoczesnych pracach terenowych rolę podstawowego "dostawcy" współrzędnych bardzo często przejmuje GNSS.
- Dalmierz laserowy mierzy odległości. Jest użyteczny w domiarach i pomiarach szczegółów, ale podobnie jak teodolit nie jest kompletnym narzędziem do wyznaczania położenia w układzie współrzędnych, jeśli działa samodzielnie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się kontekst katastru i pomiarów terenowych, a w odpowiedziach jest instrument GNSS, zwykle chodzi o narzędzie umożliwiające bezpośredni pomiar współrzędnych. Pozostałe przyrządy częściej pełnią role uzupełniające (kąty/odległości/orientacja).
