Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2015



PYTANIE NR 16.
Podopieczna domu pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi bardzo często myje ręce. Skóra na jej rękach jest wysuszona, naskórek popękany. Zachowanie podopiecznej może świadczyć o występowaniu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częste, powtarzalne mycie rąk prowadzące do wysuszenia i pękania skóry jest typowym przykładem czynności przymusowych (kompulsji), czyli przejawem natręctw. Iluzje dotyczą błędnego spostrzegania bodźców, konfabulacje – uzupełniania luk pamięci, a urojenia ksobne – błędnych przekonań o sobie w odniesieniu do otoczenia.

Pełne wyjaśnienie:

Opis zachowania (bardzo częste mycie rąk aż do uszkodzeń skóry) najbardziej pasuje do natręctw, rozumianych w praktyce jako obecność natrętnych myśli i/lub czynności przymusowych (kompulsji). Kompulsje to powtarzalne rytuały wykonywane w celu obniżenia napięcia lub lęku; typowym przykładem są właśnie rytuały mycia i sprawdzania. Skutkiem może być podrażnienie, przesuszenie i pękanie naskórka, co dodatkowo ma znaczenie opiekuńcze (potrzeba pielęgnacji i profilaktyki zakażeń).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Iluzje – to zniekształcone spostrzeganie realnie istniejących bodźców (np. błędne "rozpoznanie" dźwięku czy cienia). Nie tłumaczą one powtarzalnego rytuału higienicznego prowadzącego do uszkodzeń skóry.
  • Konfabulacje – polegają na nieświadomym "wypełnianiu" luk pamięci zmyślonymi treściami, zwykle w zaburzeniach pamięci. Nie odnoszą się do kompulsywnych zachowań higienicznych.
  • Urojenia ksobne – to błędne, niekorygowalne przekonania, że neutralne zdarzenia odnoszą się do danej osoby (np. "wszyscy o mnie mówią"). To inny typ objawów niż natrętne, przymusowe mycie rąk.

W pracy asystenta osoby niepełnosprawnej ważne jest: (1) rzetelne obserwowanie częstości i okoliczności zachowania, (2) zgłoszenie problemu personelowi medycznemu/terapeutycznemu, oraz (3) wsparcie somatyczne – delikatne środki myjące, emolienty, ochrona skóry, aby ograniczać konsekwencje zdrowotne bez wzmacniania przymusu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są natręctwa i jak je rozpoznać u podopiecznego?
Natręctwa to uporczywe myśli i/lub przymus wykonywania powtarzalnych czynności (kompulsji), które mają zmniejszyć napięcie. Rozpoznasz je po powtarzalności, trudności w przerwaniu rytuału i tym, że zachowanie bywa nieadekwatne do sytuacji (np. wielokrotne mycie rąk mimo braku zabrudzenia).
Dlaczego częste mycie rąk może świadczyć o zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych?
W zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych mycie rąk bywa kompulsją wykonywaną, by "zneutralizować" lęk (np. przed brudem lub zakażeniem). Charakterystyczne jest to, że czynność przynosi krótką ulgę, ale szybko pojawia się potrzeba powtórzenia, co może prowadzić do podrażnień i pęknięć skóry.
Jak odróżnić natręctwa od urojeń u podopiecznej w DPS?
Natręctwa to przymusowe rytuały lub natrętne myśli, które zwykle są związane z lękiem i powtarzaniem czynności. Urojenia to niekorygowalne przekonania oderwane od rzeczywistości (np. ksobne: że neutralne zdarzenia odnoszą się do niej). Samo częste mycie rąk bardziej pasuje do kompulsji niż do urojeń.
Co to jest iluzja i dlaczego nie pasuje do opisu z częstym myciem rąk?
Iluzja to błędne zinterpretowanie realnego bodźca (np. wzięcie cienia za postać). Dotyczy spostrzegania, a nie nawyku lub przymusu. Częste mycie rąk z uszkodzeniem skóry wskazuje raczej na powtarzalną czynność przymusową, a nie na problem z odbiorem bodźców z otoczenia.
Co to są konfabulacje i w jakich sytuacjach się pojawiają?
Konfabulacje to nieświadome wypełnianie luk pamięci treściami niezgodnymi z faktami. Pojawiają się typowo w zaburzeniach pamięci (np. w niektórych zespołach otępiennych). Nie wyjaśniają powtarzalnego rytuału higienicznego, jak wielokrotne mycie rąk wynikające z przymusu.
Jakie działania opiekuńcze są ważne, gdy podopieczny kompulsywnie myje ręce?
Ważne jest połączenie obserwacji i profilaktyki: notuj częstotliwość oraz sytuacje nasilające zachowanie, zgłoś je zespołowi terapeutycznemu oraz dbaj o skórę (łagodne środki myjące, nawilżanie, ochrona przed pękaniem). Nie oceniaj i nie zawstydzaj, bo to zwykle nasila lęk.
Czy asystent osoby niepełnosprawnej może diagnozować natręctwa?
Nie. Diagnozę stawia specjalista (np. lekarz, psycholog). Rola asystenta polega na obserwacji zachowania, opisie faktów (co, jak często, w jakich okolicznościach), wsparciu podopiecznego w codziennym funkcjonowaniu i przekazaniu informacji właściwym osobom w zespole opiekuńczo-terapeutycznym.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o iluzje, urojenia i natręctwa?
Najczęstsze błędy to mieszanie pojęć: uznawanie każdego nietypowego zachowania za urojenia albo mylenie zaburzeń pamięci (konfabulacje) z zaburzeniami lękowymi (kompulsje). W zadaniach egzaminacyjnych warto najpierw ustalić, czy opis dotyczy spostrzegania, myślenia, pamięci, czy zachowania.
Jak przygotować się do egzaminu z rozróżniania objawów psychopatologicznych w DPS?
Ucz się parami pojęć i ich "obszarów": iluzje/omamy (spostrzeganie), urojenia (myślenie), konfabulacje (pamięć), natręctwa/kompulsje (lęk i zachowanie). Ćwicz na krótkich opisach przypadków i zawsze szukaj jednego kluczowego objawu, który najlepiej pasuje do definicji.
Kiedy częste mycie rąk wymaga pilnego zgłoszenia personelowi medycznemu?
Pilnego zgłoszenia wymaga sytuacja, gdy dochodzi do ran, krwawienia, objawów zakażenia skóry (zaczerwienienie, obrzęk, wysięk), gdy zachowanie gwałtownie się nasila albo prowadzi do zaniedbywania jedzenia, snu lub innych czynności. W praktyce liczy się bezpieczeństwo zdrowotne i ryzyko powikłań.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że częste, powtarzalne mycie rąk prowadzące do wysuszenia i pękania skóry jest typowym przykładem czynności przymusowych (kompulsji), czyli przejawem natręctw.

Źródła:

  • WHO, ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (MMS) – pozycja 6B20 Obsessive-compulsive disorder (OCD), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en - accessed 2026-02-18
  • WHO, ICD-10 – dział F42 Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD), https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F42 - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podstawy psychopatologii dla opiekunów i pracowników wsparcia (definicje: urojenia, omamy, iluzje, natręctwa, kompulsje)
  • Materiały edukacyjne WHO dotyczące ICD-10/ICD-11 (działy o zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych)
  • Szkolenia wewnętrzne DPS z obserwacji zachowania i komunikacji z personelem medycznym
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego