KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 5.
Podopieczny podczas każdej wizyty opiekunki podkreśla swoje wcześniejsze osiągnięcia i zasługi, domaga się uwagi i pochwał. Zachowanie podopiecznego może świadczyć o niezaspokojonej potrzebie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zachowanie polegające na chwalen iu się osiągnięciami oraz domaganiu się uwagi i pochwał typowo wskazuje na deficyt potrzeby uznania (szacunku, aprobaty).
Nie dotyczy to bezpośrednio bezpieczeństwa ani przynależności, a samorealizacja wiąże się raczej z rozwojem i realizacją potencjału, nie z proszeniem o pochwały.

Pełne wyjaśnienie:

Zachowanie podopiecznego opisane w pytaniu ma wyraźny cel interpersonalny: uzyskanie uwagi i pochwał. Gdy osoba w rozmowie stale podkreśla zasługi, wraca do wcześniejszych sukcesów i wyraźnie domaga się docenienia, często oznacza to, że nie czuje się wystarczająco zauważana i ceniona. Taki wzorzec jest typowy dla niezaspokojonej potrzeby uznania (aprobaty, szacunku, pozytywnej oceny).

Dlaczego "uznania" jest poprawne?
Uznanie dotyczy poczucia wartości i bycia docenianym przez innych. Prośby o pochwały, potrzeba podziwu czy potwierdzania własnej wartości w rozmowie są klasycznymi przejawami poszukiwania takiego wzmocnienia społecznego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Samorealizacji – wiąże się z rozwojem, twórczością, realizacją własnego potencjału i celów. W pytaniu nie ma nacisku na rozwój czy dążenie do nowych osiągnięć, tylko na potrzebę bycia chwalonym.
  • Przynależności – dotyczy bliskości, akceptacji w grupie i relacji. Osoba może pragnąć kontaktu, ale kluczowym sygnałem w opisie jest domaganie się pochwał i podkreślanie zasług, a nie poszukiwanie więzi lub bycia częścią grupy.
  • Bezpieczeństwa – odnosi się do ochrony, stabilności, braku zagrożenia. Opis nie wskazuje na lęk, obawę, potrzebę zabezpieczenia lub unikanie ryzyka; nacisk jest na ocenę społeczną i prestiż.

Wskazówka praktyczna dla opiekuna/asystenta: warto udzielić krótkiego, konkretnego docenienia (fakty, nie przesadne komplementy), a jednocześnie wzmacniać realne działania tu i teraz oraz utrzymywać spokojne granice, aby relacja nie opierała się wyłącznie na ciągłym "zapotrzebowaniu na pochwały".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeba uznania to pragnienie bycia docenianym, szanowanym i zauważonym. W opiece objawia się np. oczekiwaniem pochwał, podkreślaniem zasług lub wrażliwością na krytykę. Asystent może wspierać ją przez rzeczowe docenianie wysiłku i wzmacnianie poczucia sprawczości.
Typowe sygnały to częste chwalenie się, porównywanie z innymi, oczekiwanie komplementów i wracanie do tematów sukcesu. Kluczowe jest, że celem wypowiedzi jest uzyskanie aprobaty. Warto obserwować, czy po krótkim docenieniu napięcie spada, a rozmowa staje się spokojniejsza.
Samorealizacja dotyczy rozwoju i realizowania własnego potencjału, a nie samego szukania pochwał. Chwalenie się może być strategią podniesienia samooceny lub uzyskania aprobaty. O samorealizacji częściej świadczą działania: uczenie się, podejmowanie wyzwań i konsekwentne dążenie do celów.
Przynależność to potrzeba bycia częścią relacji i grupy (bliskość, akceptacja, więź). Uznanie to potrzeba pozytywnej oceny i szacunku (docenienie, prestiż, pochwała). W praktyce podopieczny może potrzebować obu, ale w pytaniach egzaminacyjnych liczy się dominujący cel zachowania.
Rzadziej. Potrzeba bezpieczeństwa zwykle przejawia się lękiem, niepewnością, potrzebą kontroli, pytaniami o zasady i stabilność. Domaganie się pochwał częściej dotyczy samooceny i uznania. Wyjątkiem może być sytuacja, gdy pochwała ma "uspokajać" lęk, ale wtedy zwykle pojawiają się też inne oznaki niepokoju.
Najlepiej łączyć empatię z konkretami: krótko docenić (za co dokładnie), a potem kierować rozmowę na bieżące potrzeby i zadania. Pomaga stawianie granic (np. czas rozmowy) i wzmacnianie samodzielnych działań. Unikaj ironii i ocen, bo mogą nasilać potrzebę udowadniania swojej wartości.
Pomocne są pytania otwarte: "Co jest dla Pana/Pani teraz najważniejsze?", "Kiedy czuje się Pan/Pani najbardziej doceniony/a?", "Czego najbardziej brakuje w kontakcie z innymi?". Odpowiedzi pokażą, czy chodzi o uznanie, przynależność czy bezpieczeństwo. Ważne jest też obserwowanie emocji i reakcji.
Gdy potrzeba uznania przeradza się w silne cierpienie, konflikty, agresję słowną, uporczywe poszukiwanie pochwał lub duże wahania nastroju po krytyce. Również wtedy, gdy widać obniżoną samoocenę lub objawy depresyjne. Asystent nie diagnozuje, ale może rekomendować konsultację i wspierać w organizacji.
Najczęstsze są: wybór odpowiedzi po słowie-kluczu bez analizy celu zachowania, mylenie uznania z samorealizacją oraz traktowanie każdej potrzeby jako "tego samego". Warto pytać siebie: "Co ta osoba chce uzyskać tu i teraz: pochwałę, więź, spokój, czy możliwość rozwoju?".
Ćwicz na krótkich opisach sytuacji: wypisz zachowania i dopasuj do nich potrzebę (bezpieczeństwo, przynależność, uznanie, samorealizacja). Rób własne przykłady z praktyk/stażu. Ucz się różnic między potrzebami i szukaj w opisie "dominującego motywu" (np. pochwała vs więź).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Maslow, A. H., "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943, Vol. 50(4), s. 370–396.
  • Maslow, A. H., "Motivation and Personality", Harper & Brothers, 1954 (rozdziały dot. hierarchii potrzeb).
  • APA Dictionary of Psychology (American Psychological Association) – hasła dotyczące potrzeb: "esteem needs", "need", wersja online: https://dictionary.apa.org/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw psychologii (działy: motywacja, potrzeby, samoocena)
  • Materiały dydaktyczne dla kształcenia w zawodach opiekuńczych: komunikacja i relacja pomocowa
  • Ćwiczenia studiów przypadków: interpretacja zachowań podopiecznego i dobór reakcji wspierającej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego