KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 8.
Podopieczna doznała oparzenia skóry twarzy. Unika kontaktu z innymi osobami, nie uczestniczy w zajęciach terapeutycznych. Posiłki zjada sama w pokoju, z córką kontaktuje się telefonicznie. Zachowanie podopiecznej może świadczyć o problemie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uraz i widoczna zmiana wyglądu twarzy często nasilają wstyd oraz obniżają samoocenę.
Unikanie sytuacji, w których podopieczna będzie oglądana (zajęcia, wspólne posiłki), oraz wybór kontaktu pośredniego (telefon) wskazują na negatywny obraz samej siebie, a nie na brak wsparcia czy odrzucenie przez otoczenie.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na trudność wynikającą przede wszystkim z przeżyć wewnętrznych podopiecznej po oparzeniu twarzy. Twarz jest obszarem szczególnie ważnym dla tożsamości i poczucia atrakcyjności, dlatego uraz w tej okolicy często wywołuje wstyd, lęk przed oceną oraz negatywny obraz samej siebie.

Na ten problem składa się typowy wzorzec zachowań:

  • podopieczna unika bycia widzianą przez innych (nie uczestniczy w zajęciach terapeutycznych, nie je posiłków wspólnie),
  • preferuje izolację w pokoju, mimo że aktywności są dostępne,
  • utrzymuje relację z córką, ale w formie kontaktu pośredniego (telefon), co bywa sposobem na podtrzymanie więzi bez ekspozycji wyglądu.

Odpowiedź "braku wsparcia rodzinnego" nie pasuje do danych z opisu, ponieważ podopieczna pozostaje w kontakcie z córką. Sam fakt, że wybiera telefon, nie świadczy o braku więzi – raczej o potrzebie ochrony przed oceną i trudnych emocji związanych z wyglądem.

Odpowiedzi "odrzucenia przez personel" oraz "odrzucenia przez współmieszkańców" również nie są najlepiej uzasadnione, bo w treści nie ma informacji o negatywnych reakcjach otoczenia (wyśmiewaniu, konflikcie, skargach). Gdyby kluczowym problemem było realne odrzucenie, częściej pojawiają się sygnały sytuacyjne: konkretne incydenty, skargi na traktowanie, unikanie konkretnych osób. Tu dominuje wycofanie ogólne, typowe dla obniżonej samooceny po urazie.

W praktyce asystent osoby niepełnosprawnej powinien: okazać akceptację, nie komentować wyglądu oceniająco, zaproponować wsparcie psychologiczne oraz zachęcać do stopniowego powrotu do aktywności (małe kroki), tak aby nie wzmacniać unikania, ale też nie wywierać presji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To utrwalone, zniekształcone postrzeganie własnego wyglądu i wartości po widocznej zmianie (np. oparzeniu). Osoba może czuć wstyd, lęk przed oceną i unikać sytuacji społecznych, mimo że otoczenie nie okazuje odrzucenia.
Twarz jest kluczowa dla tożsamości i kontaktów. Po urazie pojawia się lęk przed spojrzeniami i komentarzami, a także wstyd. Wycofanie bywa strategią ochronną: "nie pokażę się, więc nie będę oceniana", choć problem jest wewnętrzny.
Wskazówką jest wybór kontaktu pośredniego (np. telefon zamiast wizyty), jedzenie w pokoju zamiast w jadalni i rezygnacja z zajęć, gdzie inni patrzą. Relacje mogą istnieć, ale osoba minimalizuje ekspozycję wyglądu.
Nie zawsze, ale w tym typie sytuacji jest sygnałem, że więź i możliwość kontaktu istnieją. Brak wsparcia częściej wiąże się z brakiem zainteresowania, unikaniem rozmów lub konfliktem. Telefon może być kompromisem: wsparcie bez konfrontacji z wyglądem.
Zwykle pojawiają się konkretne informacje o przykrych sytuacjach: konflikty, skargi na traktowanie, lęk przed daną osobą, unikanie określonych miejsc w określonych godzinach. Samo ogólne wycofanie po urazie częściej wskazuje na problem z samooceną.
Pomaga język wspierający: pytania otwarte, odzwierciedlanie emocji ("Słyszę, że to trudne"), normalizacja reakcji po urazie i unikanie ocen wyglądu. Warto wzmacniać sprawczość i proponować wsparcie specjalisty, bez nacisku.
Mylenie przyczyny wewnętrznej z zewnętrzną: uznanie, że "ktoś ją odrzuca", gdy tymczasem osoba sama unika kontaktów z powodu wstydu. Drugim błędem jest zbyt szybkie "wypychanie" do grupy, co może nasilić lęk i unikanie.
Gdy utrzymuje się długotrwałe wycofanie, spadek aktywności, unikanie terapii, smutek lub silny lęk przed oceną. Psycholog może pomóc w pracy nad samooceną, akceptacją zmian i stopniowym powrotem do funkcjonowania społecznego.
Stosuje się małe kroki: krótka obecność w mniej obciążających sytuacjach, wybór bezpiecznej osoby towarzyszącej, wcześniejsze omówienie planu i możliwość wyjścia w każdej chwili. Celem jest poczucie kontroli i bezpieczeństwa, nie przymus.
Pomocne bywają treningi umiejętności społecznych, terapia wsparciowa, elementy terapii poznawczo-behawioralnej oraz zajęcia budujące sprawczość (np. zadania w małej grupie). Dobór zależy od stanu psychicznego i decyzji zespołu terapeutycznego.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • APA Dictionary of Psychology – hasło: "body image" (American Psychological Association), https://dictionary.apa.org/body-image (dostęp: 01.03.2026)
  • APA Dictionary of Psychology – hasło: "self-esteem" (American Psychological Association), https://dictionary.apa.org/self-esteem (dostęp: 01.03.2026)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Body dysmorphic disorder", https://medlineplus.gov/genetics/condition/body-dysmorphic-disorder/ (dostęp: 01.03.2026)

Materiały:

  • Słownik/kompendium psychologii: pojęcia "self-concept", "self-esteem", "body image"
  • Materiały dydaktyczne z psychologii opiekuńczej i rehabilitacji (moduły o wsparciu emocjonalnym)
  • Ćwiczenia z komunikacji wspierającej: parafraza, odzwierciedlanie emocji, pytania otwarte

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego