KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 14.
Podopieczna nie ma apetytu, w ostatnim czasie schudła, z rana na czczo skarży się na bóle w nadbrzuszu i wzdęcia. Objawy te mogą sugerować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ból w nadbrzuszu występujący rano na czczo, wzdęcia oraz spadek apetytu i masy ciała są typowe dla choroby wrzodowej, zwłaszcza wrzodu dwunastnicy (dolegliwości często wiążą się z głodem).
Pozostałe opcje zwykle dają inny charakter i umiejscowienie bólu lub objawy ogólne.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na dolegliwości dyspeptyczne i ból w nadbrzuszu, nasilający się rano na czczo, z towarzyszącym brakiem apetytu i chudnięciem. Taki zestaw objawów jest zgodny z obrazem choroby wrzodowej, w tym wrzodu dwunastnicy. Wrzód dwunastnicy bywa kojarzony z bólem "głodowym" (na czczo lub w nocy) oraz uczuciem pełności/wzdęciami; przewlekłe dolegliwości mogą prowadzić do pogorszenia łaknienia i spadku masy ciała.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • Zapalenie wyrostka robaczkowego zwykle ma przebieg ostry: ból narasta w czasie, często przemieszcza się i towarzyszą mu objawy ostrego brzucha (np. silna tkliwość, gorączka, nudności). Opis "rano na czczo" i przewlekłe chudnięcie nie są typowym dominującym obrazem.
  • Kamienie w pęcherzyku żółciowym częściej dają napadowy, silny ból (kolkę) w prawym podżebrzu lub nadbrzuszu, często po tłustym posiłku, czasem z nudnościami/wymiotami. Zależność od jedzenia jest tu zwykle wyraźniejsza niż ból typowo "na czczo".
  • Zapalenie wątroby częściej wiąże się z objawami ogólnymi (osłabienie, nudności), bólem/dyskomfortem w prawym podżebrzu oraz możliwą żółtaczką, ciemnym moczem czy odbarwionym stolcem. Sam ból na czczo w nadbrzuszu i wzdęcia nie są tu najbardziej charakterystyczne.

Wskazówka praktyczna dla opiekunki środowiskowej: przy utracie masy ciała, utrzymującym się bólu brzucha i braku apetytu należy systematycznie obserwować (kiedy boli, po czym ustępuje, co nasila objawy) oraz zachęcić do kontaktu z lekarzem. Jeśli pojawią się objawy alarmowe (np. smoliste stolce, wymioty z krwią, silny narastający ból, omdlenia), konieczna jest pilna pomoc medyczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ból w nadbrzuszu odczuwany na czczo może sugerować dolegliwości związane z chorobą wrzodową lub innymi zaburzeniami trawienia. W opiece ważne jest notowanie: kiedy ból się pojawia, czy ustępuje po posiłku oraz czy towarzyszą mu objawy alarmowe.
Często wymienia się ból w nadbrzuszu pojawiający się na czczo lub w nocy, uczucie pełności i wzdęcia. U części osób występuje też gorszy apetyt. Długotrwałe dolegliwości mogą prowadzić do chudnięcia, dlatego warto monitorować masę ciała.
Spadek apetytu i masy ciała może oznaczać przewlekłą chorobę przewodu pokarmowego, odwodnienie lub niedożywienie. Opiekunka powinna obserwować ilość spożywanych posiłków i płynów, a przy utrzymujących się objawach zachęcić do konsultacji lekarskiej.
Ból w chorobie wrzodowej bywa związany z "głodem" (na czczo) i lokalizuje się w nadbrzuszu. Kolka żółciowa częściej ma charakter napadowy i bywa wyraźnie powiązana z posiłkiem, zwłaszcza tłustym. Zawsze jednak potrzebna jest ocena medyczna.
Na początku dolegliwości ból bywa nieswoisty, ale typowo w zapaleniu wyrostka narasta i ma charakter ostry, często towarzyszą mu nudności i gorączka. Jeżeli ból jest silny, narastający lub pojawiają się objawy ostrego brzucha, trzeba wezwać pomoc.
Niepokojące są m.in. smoliste stolce, wymioty z krwią, nagły bardzo silny ból, omdlenie, wysoka gorączka, twardy "deskowaty" brzuch lub narastające osłabienie. W takich sytuacjach nie należy czekać — potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
Pomaga prowadzenie prostych obserwacji: ile podopieczna zjada, czy omija posiłki, jakie produkty nasilają dolegliwości oraz jak zmienia się masa ciała. W praktyce liczy się też nawodnienie. Wyniki obserwacji warto przekazać rodzinie lub personelowi medycznemu.
Najpierw należy ocenić nasilenie bólu, zapytać o czas trwania i czynniki łagodzące oraz sprawdzić, czy nie ma objawów alarmowych. W opiece domowej ważne jest zapewnienie lekkostrawnych posiłków i kontakt z lekarzem, jeśli objawy nawracają.
Bez konsultacji medycznej opiekunka nie powinna samodzielnie wprowadzać leków. Część popularnych leków przeciwbólowych może podrażniać przewód pokarmowy. Bezpieczniej jest zgłosić objawy lekarzowi i stosować się do zaleceń, a doraźnie obserwować stan chorej.
Ucz się schematów różnicowania: gdzie boli (nadbrzusze/prawy podżebrz/dół brzucha), kiedy boli (na czczo/po posiłku/nagły napad), jakie są objawy towarzyszące (gorączka, żółtaczka, wymioty). Ćwicz na krótkich opisach przypadków.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • MSD Manuals (Consumer Version) – "Peptic Ulcer Disease" (objawy i charakter bólu), https://www.msdmanuals.com/home/digestive-disorders/peptic-disorders/peptic-ulcer-disease (dostęp: 2026-02-18)
  • NIDDK – "Peptic Ulcers (Stomach Ulcers)" (symptoms), https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/symptoms-causes (dostęp: 2026-02-18)
  • NCBI Bookshelf – StatPearls: "Duodenal Ulcer" (clinical presentation), https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie hasła: Duodenal Ulcer, dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw anatomii i fizjologii układu pokarmowego dla opiekunów i opieki długoterminowej
  • Materiały edukacyjne (np. poradniki pacjenta) dotyczące choroby wrzodowej i objawów alarmowych
  • Standardy i procedury placówki/opieki domowej dotyczące obserwacji stanu zdrowia oraz zasad zgłaszania objawów alarmowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego