KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 5.
Podopieczna po niedawno przeżytym wypadku samochodowym boi się sama wychodzić z domu, nawet w towarzystwie asystenta odczuwa lęk podczas przechodzenia przez jezdnię. Zachowanie podopiecznej może świadczyć o niezaspokojonej potrzebie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na lęk przed samodzielnym wyjściem oraz przed przechodzeniem przez jezdnię po wypadku. Takie zachowanie jest typowe, gdy osoba nie czuje się bezpiecznie i ocenia otoczenie jako zagrażające zdrowiu lub życiu. Najtrafniej pasuje więc niezaspokojona potrzeba bezpieczeństwa, a nie potrzeby autonomii, rozwoju czy afiliacji.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji kluczową informacją jest to, że podopieczna po niedawnym wypadku samochodowym odczuwa silny lęk związany z wychodzeniem z domu oraz z przechodzeniem przez jezdnię. Lęk pojawia się nawet wtedy, gdy towarzyszy jej asystent, co sugeruje, że problem nie dotyczy braku towarzystwa, lecz subiektywnego poczucia zagrożenia.

Potrzeba bezpieczeństwa obejmuje dążenie do ochrony zdrowia i życia, przewidywalności oraz poczucia, że ryzyko jest pod kontrolą. Po doświadczeniu wypadku bodźce związane z ruchem ulicznym (jezdnia, samochody, przejście dla pieszych) mogą być kojarzone z realnym zagrożeniem. W efekcie osoba może unikać sytuacji, które przypominają zdarzenie, albo przeżywać napięcie mimo wsparcia innych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • Autonomia dotyczy samostanowienia i niezależności. Tu głównym ograniczeniem nie jest brak chęci decydowania o sobie, tylko lęk przed niebezpieczeństwem w konkretnej sytuacji.
  • Rozwój wiąże się z uczeniem się, realizacją celów i doskonaleniem. Opis nie wskazuje na frustrację związaną z brakiem możliwości rozwoju, lecz na reakcję obronną na potencjalne zagrożenie.
  • Afiliacja odnosi się do potrzeby więzi, bliskości i przynależności. Podopieczna ma zapewnione towarzystwo asystenta, a mimo to doświadcza lęku, więc problemem nie jest samotność, tylko bezpieczeństwo.

W praktyce pracy asystenta taka diagnoza potrzeby kieruje wsparcie na działania zwiększające poczucie bezpieczeństwa: spokojne planowanie wyjść, wybór mniej obciążających tras, ćwiczenie przechodzenia przez jezdnię krok po kroku, wzmacnianie poczucia kontroli oraz – gdy lęk jest nasilony – zachęcenie do konsultacji ze specjalistą w ramach dostępnego systemu wsparcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeba bezpieczeństwa to dążenie do ochrony zdrowia i życia oraz do poczucia przewidywalności i kontroli. W praktyce oznacza to m.in. unikanie sytuacji postrzeganych jako ryzykowne, szukanie asekuracji i jasnych zasad. Asystent wspiera, tworząc warunki, w których podopieczny czuje się bezpieczniej.
Po wypadku bodźce podobne do tych ze zdarzenia (np. ruch uliczny, przechodzenie przez jezdnię) mogą uruchamiać reakcję alarmową. Osoba interpretuje sytuację jako zagrożenie, więc jej zachowanie koncentruje się na unikaniu ryzyka. To typowy sygnał, że potrzeba bezpieczeństwa nie jest odczuwana jako spełniona.
Autonomia dotyczy niezależności i decydowania o sobie, a bezpieczeństwo dotyczy ochrony przed zagrożeniem. Jeśli osoba chce wyjść, ale nie może przez strach przed jezdnią, to problemem jest bezpieczeństwo. Jeśli osoba nie chce, bo czuje się kontrolowana lub pozbawiona sprawczości, wtedy częściej chodzi o autonomię.
Nie zawsze. Towarzystwo może obniżać napięcie, ale po urazie lęk może utrzymywać się mimo wsparcia, bo jest powiązany z oceną sytuacji jako obiektywnie niebezpiecznej. Wtedy potrzebne bywa stopniowe oswajanie, planowanie i wzmacnianie poczucia kontroli, a czasem konsultacja specjalistyczna.
Pomagają: wybór spokojniejszych przejść, omówienie zasad ruchu, ustalenie kroków działania (zatrzymanie, rozejrzenie, przejście), zapewnienie asekuracji oraz powtarzalność trasy. Ważne jest też tempo dostosowane do podopiecznej i przerwy, gdy napięcie rośnie, aby nie utrwalać unikania.
Reakcja na traumę to zespół objawów pojawiających się po silnie stresującym zdarzeniu. W codzienności może to być unikanie miejsc kojarzących się z wypadkiem, wzmożona czujność, napięcie, przyspieszone bicie serca lub trudność w koncentracji. Asystent obserwuje objawy i wspiera w bezpieczny sposób.
Częsty błąd to przypisywanie zachowaniu jednej przyczyny bez kontekstu, np. uznanie, że "nie wychodzi, bo nie chce być samodzielna". Inny błąd to mylenie potrzeb (afiliacji, autonomii, bezpieczeństwa), bo brzmią podobnie. Warto zawsze pytać o powód, obserwować sytuacje wywołujące lęk i łączyć fakty.
Gdy lęk jest silny, utrzymuje się długo, nasila unikanie wyjść lub utrudnia podstawowe funkcjonowanie, warto omówić możliwość konsultacji w ramach dostępnego wsparcia. Sygnałem mogą być też napady paniki, bezsenność lub stałe napięcie. Asystent nie diagnozuje, ale może zachęcić i pomóc w organizacji kontaktu.
Pomocne są pytania o konkret: czego dokładnie się obawia, w jakich momentach lęk rośnie, co wcześniej pomagało, jak ocenia ryzyko i czego potrzebuje, by poczuć się pewniej. Ważne jest też ustalenie granic i sygnałów przerwania aktywności. Pytania powinny być spokojne i nieoceniające.
Ćwicz analizę krótkich opisów sytuacji i przyporządkowanie ich do kategorii potrzeb. Zwracaj uwagę na słowa-klucze: lęk, zagrożenie, unikanie (bezpieczeństwo), samodzielność (autonomia), relacje (afiliacja), uczenie się (rozwój). Rozwiązuj case study i uzasadniaj wybór.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Opis wskazuje na lęk przed samodzielnym wyjściem oraz przed przechodzeniem przez jezdnię po wypadku."

Źródła:

  • Maslow A.H., "Motivation and Personality" (rozdziały o hierarchii potrzeb), Harper & Row, wyd. 3, 1987
  • APA Dictionary of Psychology – hasło "safety needs" oraz powiązane pojęcia potrzeb i motywacji: https://dictionary.apa.org/ (dostęp 2026-02-18)
  • Encyclopaedia Britannica – hasło "hierarchy of needs" (Maslow): https://www.britannica.com/topic/hierarchy-of-needs (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii ogólnej/rozwojowej (rozdziały o potrzebach i motywacji)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu wsparcia osób po urazach i w kryzysie (interwencja kryzysowa, trauma)
  • Notatki/kompendia dla kwalifikacji dotyczące diagnozy potrzeb i planowania wsparcia w pracy asystenta

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego