KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 25.
Podopieczna po zdjęciu opatrunku gipsowego prawej kończyny dolnej wykonuje ruchy zginania i prostowania w stawie skokowym i kolanowym. Są to ćwiczenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ćwiczenia czynne to ruchy wykonywane samodzielnie przez ćwiczącego przy użyciu własnej pracy mięśni. W opisie podopieczna sama wykonuje zginanie i prostowanie w stawie skokowym i kolanowym, więc nie są to ćwiczenia bierne (ruch wykonywałaby osoba druga), ani z oporem czy w odciążeniu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje, że podopieczna sama wykonuje ruchy zginania i prostowania w stawie skokowym oraz kolanowym po zdjęciu opatrunku gipsowego. To jest kluczowa informacja do klasyfikacji rodzaju ćwiczeń.

Dlaczego poprawne są "ćwiczenia czynne"?
Ćwiczenia czynne polegają na tym, że osoba ćwicząca wykonuje ruch samodzielnie, uruchamiając własne mięśnie. W praktyce opiekuńczej po unieruchomieniu (np. po gipsie) często zaczyna się od prostych ruchów w dostępnym zakresie, aby stopniowo przywracać sprawność, kontrolować obrzęk i przeciwdziałać sztywności stawów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Ćwiczenia bierne" oznaczają, że ruch w stawie jest wykonywany przez drugą osobę lub urządzenie, a ćwiczący nie wykonuje aktywnej pracy mięśniowej w celu wywołania ruchu. W pytaniu nie ma informacji, że ruch wykonuje opiekun lub terapeuta, więc ta opcja nie odpowiada opisowi.
  • "Ćwiczenia z oporem" wymagają dodatkowego oporu (np. gumy, ciężarka, oporu ręką terapeuty), którego celem jest zwiększenie obciążenia mięśni. W pytaniu nie ma żadnej wzmianki o stosowaniu oporu, więc nie ma podstaw, by uznać ten rodzaj ćwiczeń.
  • "Ćwiczenia w odciążeniu" to ćwiczenia wykonywane w warunkach zmniejszonego obciążenia (np. podparcie, podwieszenie, środowisko wodne), aby ułatwić ruch lub zmniejszyć nacisk na staw. Opis dotyczy jedynie rodzaju ruchu (zginanie/prostowanie) i nie podaje, że staw jest odciążany w jakikolwiek sposób.

Wskazówka egzaminacyjna: Gdy w treści pojawia się informacja, że podopieczny wykonuje ruch, najpierw sprawdź, czy jest to ruch samodzielny (czynny), czy wykonywany przez kogoś innego (bierny). Dopiero potem szukaj dodatkowych cech, jak opór lub odciążenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ćwiczenia czynne to ruchy wykonywane samodzielnie przez pacjenta dzięki pracy własnych mięśni. Mogą być wykonywane w różnych zakresach ruchu i tempie, zależnie od zaleceń. Opiekun zwykle instruuje i asekurowa, ale nie wykonuje ruchu za podopiecznego.
W ćwiczeniach czynnych pacjent sam inicjuje i wykonuje ruch (pracują jego mięśnie). W ćwiczeniach biernych ruch wykonuje druga osoba lub sprzęt, a pacjent nie napina mięśni w celu wywołania ruchu. To rozróżnienie jest kluczowe w opiece po unieruchomieniu.
Po unieruchomieniu często pojawia się sztywność, osłabienie mięśni i ograniczenie zakresu ruchu. Proste ruchy zginania i prostowania pomagają stopniowo przywracać ruchomość, poprawiają ukrwienie tkanek i wspierają powrót funkcji kończyny, o ile są zgodne z zaleceniami.
Są bierne wtedy, gdy podopieczny nie jest w stanie wykonać ruchu samodzielnie albo lekarz/terapeuta zaleca ruch bez aktywnej pracy mięśni. Wtedy ruch w stawie wykonuje opiekun lub terapeuta (delikatnie, w bezpiecznym zakresie), a pacjent ma się możliwie rozluźnić.
Ćwiczenia z oporem polegają na wykonywaniu ruchu przeciw dodatkowej sile (np. guma, ciężarek, opór ręką). Stosuje się je głównie do wzmacniania mięśni, zwykle na późniejszym etapie usprawniania, gdy staw i tkanki tolerują większe obciążenia oraz nie ma przeciwwskazań.
Ćwiczenia w odciążeniu to ruchy wykonywane przy zmniejszonym nacisku na staw, np. w podwieszeniu, z podparciem lub w wodzie. W treści zadania zwykle pojawia się informacja o odciążeniu (sprzęt, podparcie, środowisko wodne). Bez takiej wskazówki nie należy tego zakładać.
Częsty błąd to nieuwzględnianie, kto wykonuje ruch: pacjent czy osoba pomagająca. Inny błąd polega na dopisywaniu niepodanych warunków (np. "na pewno był opór" lub "na pewno w odciążeniu"). Na egzaminie trzymaj się ściśle informacji z opisu.
To zależy od zaleceń personelu medycznego i możliwości podopiecznego. Jeśli podopieczny wykonuje ruch sam, opiekun zwykle tylko instruuje i asekurowa. Wykonywanie ruchu za podopiecznego (ćwiczenia bierne) powinno być stosowane tylko wtedy, gdy jest to wskazane i bezpieczne.
Zapewnij stabilną pozycję, usuń ryzyko poślizgu, poproś o powolne ruchy i obserwuj ból oraz obrzęk. Asekuruj, ale nie forsuj zakresu. W razie nasilonego bólu, zawrotów głowy lub niepokojących objawów przerwij ćwiczenie i zgłoś to pielęgniarce lub terapeucie.
Ucz się definicji: czynne, bierne, z oporem, w odciążeniu oraz typowych opisów w zadaniach. Trenuj rozpoznawanie po słowach-kluczach: "pacjent wykonuje" (czynne), "terapeuta wykonuje" (bierne), "przeciw oporowi" (z oporem), "w podwieszeniu/w wodzie" (odciążenie). Rób krótkie fiszki.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Ćwiczenia czynne to ruchy wykonywane samodzielnie przez ćwiczącego przy użyciu własnej pracy mięśni."

Źródła:

  • Physiopedia: Active Exercise – https://www.physio-pedia.com/Active_exercise (dostęp: 2026-02-27)
  • Physiopedia: Passive Movements – https://www.physio-pedia.com/Passive_movements (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): Ćwiczenia bierne – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C4%86wiczenia_bierne (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw kinezyterapii dla opiekunów i opiekunek medycznych
  • Strony edukacyjne opisujące rodzaje ćwiczeń (czynne, bierne, z oporem, w odciążeniu)
  • Konspekt/notes z zajęć o usprawnianiu po unieruchomieniu oraz o ćwiczeniach stawów kończyny dolnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego