KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 16.
Podopieczna powtarza nieustannie opinię, że jest szpiegowana przez mafię. Nie koryguje tych wypowiedzi pomimo sugestii opiekunki zaprzeczającej takiemu stanowi rzeczy. Zachowanie to wskazuje na występowanie u podopiecznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urojenia to uporczywe, fałszywe przekonania niepoddające się korekcie mimo logicznych argumentów. Wypowiedź o byciu "szpiegowaną przez mafię" ma charakter przekonania o prześladowaniu, a nie doznania zmysłowego. Dlatego opis pasuje do urojeń prześladowczych, a nie do omamów czy urojeń nihilistycznych.

Pełne wyjaśnienie:

Opis zachowania podopiecznej wskazuje na urojenia prześladowcze, ponieważ kluczowym elementem jest utrwalone przekonanie ("jest szpiegowana przez mafię"), które pozostaje niezmienne mimo sugestii opiekunki i braku potwierdzenia w rzeczywistości. Urojenie dotyczy treści zagrożenia, śledzenia, spisku lub prześladowania, co jest typowe dla tego rodzaju urojeń.

Dla odróżnienia: w przypadku omamów imperatywnych osoba zwykle słyszy głosy wydające polecenia (np. "zrób to", "uciekaj", "zrób sobie krzywdę"). To są doznania zmysłowe (najczęściej słuchowe), a nie przekonania o faktach. W opisie nie ma informacji o słyszeniu głosów ani o nakazach.

Określenie halucynacje psychiczne bywa używane w literaturze w różnym znaczeniu, ale co do zasady odnosi się do zaburzeń spostrzegania/doznań (np. przeżyć o charakterze halucynacyjnym), a nie do samej treści przekonań. W zadaniu nie ma elementu "widzę/słyszę/czuję", tylko "uważam, że…", co przemawia przeciw tej odpowiedzi.

Urojenia nihilistyczne dotyczą natomiast treści zaprzeczania istnieniu (np. przekonania, że ktoś nie żyje, że narządy przestały działać, że świat nie istnieje). Motyw "mafia mnie szpieguje" nie ma charakteru nihilistycznego, tylko prześladowczy.

Z punktu widzenia pracy opiekunki środowiskowej ważne jest: nie wdawać się w spór o "prawdziwość" urojenia, nie wyśmiewać i nie wzmacniać treści ("tak, to mafia"), tylko skupić się na emocjach i bezpieczeństwie: "Widzę, że to Panią bardzo niepokoi. Czy czuje się Pani bezpiecznie? Co mogę teraz zrobić, żeby było spokojniej?". W razie ryzyka autoagresji lub agresji należy eskalować sprawę zgodnie z procedurami opieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Urojenia prześladowcze to silne, fałszywe przekonania o byciu śledzonym, szpiegowanym, oszukiwanym lub zagrożonym, które nie zmieniają się mimo wyjaśnień. W rozmowie pojawiają się stałe motywy spisku i zagrożenia oraz brak podatności na korektę.
Urojenia dotyczą przekonań (np. "ktoś mnie śledzi"), a omamy dotyczą spostrzeżeń bez bodźca (np. słyszenie głosów). W praktyce: "uważam, że…" sugeruje urojenie, a "słyszę/ widzę/ czuję…" sugeruje omam.
Urojenie jest przeżywane jako pewnik, więc proste "to nieprawda" bywa odbierane jako atak lub brak zrozumienia. To może zwiększyć lęk i podejrzliwość. Lepsze jest podejście wspierające: nazwanie emocji, pytania o bezpieczeństwo i spokojne proponowanie pomocy.
Nie potwierdzaj treści ("tak, to mafia") i nie wyśmiewaj. Skup się na emocjach i bezpieczeństwie: "To brzmi niepokojąco. Czy czuje się Pani bezpiecznie?". Zbieraj fakty (częstość, okoliczności), a przy ryzyku zagrożenia informuj odpowiednie osoby/medyków.
Omamy imperatywne to zwykle słyszane "głosy", które wydają polecenia. Są groźne, gdy nakazują zachowania ryzykowne (autoagresja, ucieczka, przemoc). Wtedy priorytetem jest ocena bezpieczeństwa, niepozostawianie osoby samej (jeśli to możliwe) i szybka pomoc medyczna.
Pilna reakcja jest potrzebna, gdy pojawia się ryzyko krzywdy (groźby, agresja, myśli samobójcze), silne pobudzenie, brak snu, odmawianie jedzenia/picia z powodu "zatrucia", albo gdy urojenia prowadzą do zachowań, które zagrażają zdrowiu podopiecznej lub otoczenia.
Urojenia nihilistyczne mają treść zaprzeczającą istnieniu (np. "jestem martwa", "nie mam narządów", "świat nie istnieje"). Urojenia prześladowcze koncentrują się na zagrożeniu z zewnątrz (śledzenie, spisek, prześladowanie). W zadaniach egzaminacyjnych decyduje motyw wypowiedzi.
Nie. Opiekunka nie stawia diagnozy medycznej, ale może obserwować zachowanie i opisywać objawy (co podopieczna mówi, jak często, w jakiej sytuacji), wspierać w codziennym funkcjonowaniu i przekazywać informacje rodzinie lub personelowi medycznemu zgodnie z procedurami.
Zapisuj opisowo i neutralnie: cytaty lub parafrazy, częstotliwość, kontekst, reakcję emocjonalną i wpływ na funkcjonowanie (np. lęk, unikanie wyjść). Unikaj ocen i etykietowania. Taki zapis pomaga w przekazaniu informacji specjalistom bez "diagnozowania na papierze".
Najczęstszy błąd to wybieranie "halucynacji" zawsze, gdy wypowiedź brzmi dziwnie. Warto szukać słów-kluczy: przekonanie ("jestem szpiegowana") = urojenie, a doznanie zmysłowe ("słyszę głosy") = omam. Drugi błąd to ignorowanie przymiotników: prześladowcze vs nihilistyczne.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że urojenia to uporczywe, fałszywe przekonania niepoddające się korekcie mimo logicznych argumentów.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (ICD-11 MMS) – przegląd pojęć i jednostek związanych z objawami psychotycznymi (urojenia/psychosis), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-03-01)
  • World Health Organization (WHO), ICD-10 – kategorie zaburzeń urojeniowych i pokrewnych (rozdział F, zaburzenia psychiczne i zachowania), https://icd.who.int/browse10/2019/en (dostęp: 2026-03-01)
  • American Psychiatric Association, DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Text Revision) – rozdziały dot. zaburzeń ze spektrum schizofrenii i innych zaburzeń psychotycznych (kryteria objawów: delusions/hallucinations), 2022

Materiały:

  • Podręcznik psychopatologii/psychiatrii: rozdziały o urojeniu i omamach
  • Materiały szkoleniowe dla opiekunów dot. komunikacji z osobą w kryzysie psychicznym
  • Klasyfikacje zaburzeń (ICD) – opisy objawów psychotycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego