KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Podopieczna, przebywająca od 3 miesięcy w domu pomocy społecznej, izoluje się od mieszkańców. Nie chce przebywać w dużej grupie ludzi, jest wystraszona i zagubiona. Opisane zachowania mogą wskazywać na niezaspokojenie u podopiecznej potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wycofanie, lęk, poczucie zagubienia i unikanie dużych grup po zmianie środowiska (pobyt w DPS) typowo wiąże się z brakiem poczucia stabilności i ochrony.
To wskazuje na niezaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa, a nie na potrzeby fizjologiczne (odżywianie, wypoczynek) ani na potrzebę miłości.

Pełne wyjaśnienie:

Opis zachowania podopiecznej (izolowanie się, unikanie dużej grupy, wyraźny lęk, zagubienie po kilku miesiącach pobytu w domu pomocy społecznej) najczęściej sugeruje, że osoba nie czuje się bezpiecznie i nie ma jeszcze poczucia przewidywalności nowej sytuacji. W ujęciu psychologicznym potrzeba bezpieczeństwa obejmuje m.in. ochronę przed zagrożeniem, stabilność, jasne zasady, poczucie kontroli i zaufanie do otoczenia.

Dlatego odpowiedź "bezpieczeństwa" najlepiej pasuje do przedstawionych objawów: lęk i wycofanie są częstą reakcją na niepewność oraz przeciążenie bodźcami społecznymi, zwłaszcza gdy osoba nie ma jeszcze zbudowanych relacji i nie rozumie w pełni reguł panujących w nowym miejscu.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne:

  • "odżywiania" (potrzeba fizjologiczna) częściej ujawniałaby się jako skargi na głód, spadek masy ciała, odmowa posiłków, objawy osłabienia lub koncentracja na jedzeniu, a nie jako lęk przed grupą.
  • "wypoczynku" także należy do potrzeb fizjologicznych; jej niezaspokojenie zwykle kojarzy się z bezsennością, zmęczeniem, rozdrażnieniem czy trudnością w regeneracji. Samo unikanie ludzi i poczucie zagubienia nie wskazuje wprost na deficyt odpoczynku.
  • "miłości" (przynależności i bliskości) może mieć znaczenie w dłuższej perspektywie, ale w przedstawionym opisie dominują emocje związane z zagrożeniem i dezorientacją. Brak tej potrzeby częściej przejawia się smutkiem z powodu samotności, pragnieniem więzi, poszukiwaniem kontaktu, a nie głównie strachem przed grupą.

W praktyce terapeuty zajęciowego w DPS wniosek o niezaspokojonej potrzebie bezpieczeństwa przekłada się na dobór działań: zaczynanie od zajęć indywidualnych lub w małej, stałej grupie, stała struktura spotkań, jasne komunikaty, budowanie zaufania i stopniowe oswajanie z nowym środowiskiem. Takie podejście zmniejsza lęk i ułatwia późniejsze rozwijanie relacji społecznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba odczuwania ochrony, stabilności i przewidywalności w nowym środowisku. Obejmuje m.in. jasne zasady, życzliwe i stałe osoby w otoczeniu oraz brak poczucia zagrożenia. Gdy jest niezaspokojona, częste są lęk, wycofanie i unikanie sytuacji społecznych.
Lęk jest reakcją na subiektywnie odczuwane zagrożenie lub niepewność. Wycofanie bywa strategią ochronną: osoba ogranicza bodźce i kontakty, żeby zmniejszyć napięcie. W DPS nowe reguły i nieznane osoby mogą nasilać poczucie braku kontroli, co obniża bezpieczeństwo.
Przy braku bezpieczeństwa dominują: lęk, czujność, unikanie, dezorientacja, napięcie. Przy braku miłości/przynależności częściej widać: smutek z samotności, poszukiwanie kontaktu, żal, zazdrość lub nadmierne zabieganie o uwagę. W praktyce często współwystępują, ale akcent objawów bywa inny.
Typowe sygnały to unikanie dużych grup, niechęć do nowych aktywności, wycofywanie się do pokoju, wzmożona płaczliwość lub napięcie, częste pytania o zasady i plan dnia, a także trudność w zaufaniu personelowi. Ważne jest porównanie z wcześniejszym funkcjonowaniem podopiecznego.
Pomagają: stały harmonogram zajęć, jasne komunikaty, przewidywalny przebieg spotkań, stopniowe włączanie do grupy (najpierw mała, stała grupa), zapewnienie możliwości wycofania się bez oceny oraz budowanie relacji opartej na zaufaniu. Ważna jest też współpraca z zespołem DPS.
Gdy dominuje np. zmęczenie lub problemy ze snem, osoba może unikać aktywności z powodu braku energii (wypoczynek). Gdy występuje obniżony nastrój i poczucie samotności, przyczyną może być potrzeba bliskości. Dlatego obserwację warto uzupełniać rozmową i wywiadem z personelem.
Najpierw warto zaproponować bezpieczniejszą formę: zajęcia indywidualne lub w małej grupie, z możliwością przerwy i wyjścia. Pomaga uprzedzanie o planie spotkania, pokazywanie sali i zasad, oraz stopniowe oswajanie (krótkie wejścia do grupy). Celem jest redukcja lęku, nie "przełamanie na siłę".
Można pytać o to, co budzi niepokój, kiedy jest najtrudniej, czy podopieczna zna plan dnia, czy rozumie zasady w DPS, kogo uważa za osobę wspierającą, oraz czego potrzebuje, by poczuć się spokojniej. Ważne są pytania otwarte i unikanie ocen, aby nie zwiększać napięcia.
Czas adaptacji jest indywidualny i zależy od wcześniejszych doświadczeń, stanu zdrowia, poziomu wsparcia i zmian życiowych. Dla części osób przeprowadzka do DPS to stresor związany z utratą kontroli i prywatności. Nawet po kilku miesiącach mogą utrzymywać się reakcje lękowe, zwłaszcza bez stabilnych relacji i rutyny.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "miłości", bo izolacja kojarzy się z samotnością. Inny błąd to skupienie na potrzebach fizjologicznych (wypoczynek, odżywianie) bez sprawdzenia, czy w opisie są ich typowe wskaźniki. Warto szukać w treści słów kluczowych: "wystraszona", "zagubiona", "unika".
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Maslow, A. H., "Motivation and Personality" (hasło/rozdziały dot. hierarchii potrzeb) – źródło klasyczne, wydania różne
  • Encyklopedia PWN, hasło: "hierarchia potrzeb" / "piramida Maslowa" – encyklopedia.pwn.pl (dostęp 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki psychologii ogólnej i motywacji (dział: potrzeby i emocje)
  • Materiały dydaktyczne dla kierunku/opisu kwalifikacji terapeuty zajęciowego (obserwacja, diagnoza funkcjonalna, plan terapii)
  • Standardy i procedury adaptacyjne w domach pomocy społecznej (wewnętrzne procedury placówki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego