KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 6.
Podopieczna zazwyczaj bywa smutna i przygnębiona. Wyraźnie ożywia się, gdy odwiedzają ją kuzynki lub sąsiadki. Zachowanie podopiecznej może świadczyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje, że podopieczna wyraźnie poprawia nastrój w obecności kuzynek i sąsiadek, czyli w kontakcie społecznym. To typowy sygnał, że ważnym czynnikiem jest relacja i bycie częścią grupy. Najlepiej pasuje więc niezaspokojona potrzeba przynależności, a nie samorealizacja czy problemy intelektualne.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowa jest zależność: podopieczna bywa smutna i przygnębiona, ale ożywia się, gdy odwiedzają ją bliskie osoby lub znajome. Taki wzorzec zachowania często oznacza, że relacje społeczne są dla niej ważnym "zasobem" poprawiającym samopoczucie. Gdy kontaktów jest mało, może pojawiać się obniżony nastrój związany z poczuciem samotności lub izolacji.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "o niezaspokojonej potrzebie przynależności"?
Potrzeba przynależności dotyczy bycia częścią relacji i wspólnoty: rozmowy, odwiedzin, poczucia akceptacji, bycia zauważonym. Skoro obecność kuzynek lub sąsiadek wyraźnie "uruchamia" energię i poprawia emocje, najbardziej prawdopodobne jest, że to właśnie kontakt i więź są elementem, którego na co dzień brakuje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "o problemach z wyrażaniem negatywnych uczuć" – w opisie nie ma informacji, że podopieczna nie potrafi mówić o emocjach lub je maskuje. Wręcz przeciwnie: jej stan jest zauważalny, a zmiana nastroju wiąże się z obecnością innych, nie z trudnością komunikacji uczuć.
  • "o niezaspokojonej potrzebie samorealizacji" – samorealizacja dotyczy realizowania celów, rozwoju i osiągnięć. Zadanie nie opisuje aspiracji, braku możliwości działania czy frustracji z powodu niespełnionych planów, tylko reakcję na wizyty i towarzystwo.
  • "o problemach w sferze intelektualnej" – nie ma przesłanek o pogorszeniu pamięci, rozumienia czy orientacji. Poprawa funkcjonowania w kontakcie z innymi bardziej wskazuje na czynnik społeczno-emocjonalny niż poznawczy.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach sytuacyjnych szukaj "wyzwalacza" zmiany zachowania. Jeśli poprawa następuje przy towarzystwie, najczęściej testowana jest potrzeba relacji, wsparcia i przynależności, a nie potrzeby rozwojowe czy zaburzenia intelektualne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba bycia w relacjach i odczuwania, że jest się częścią rodziny, grupy lub społeczności. Objawia się m.in. szukaniem kontaktu, lepszym nastrojem w towarzystwie, a czasem smutkiem przy izolacji. W opiece ważne jest zapewnianie bezpiecznych, regularnych interakcji.
Odwiedziny dostarczają wsparcia emocjonalnego i poczucia bycia ważną dla innych. Kontakt społeczny może redukować poczucie samotności i napięcie, dlatego widoczna jest poprawa energii i nastroju. To często wskazówka, że trzeba wzmocnić stałość relacji w planie opieki.
Przynależność dotyczy relacji: rozmów, wizyt, akceptacji, bycia z innymi. Samorealizacja dotyczy rozwoju i celów: uczenia się, twórczości, osiągnięć, realizacji planów. Jeśli kluczową zmianę nastroju wywołuje towarzystwo, zwykle chodzi o przynależność, nie o samorealizację.
Sygnałami mogą być: częsty smutek, wycofanie, brak inicjatywy, nadmierne oczekiwanie na wizyty, długie rozmowy przy każdej okazji czy wyraźne "ożywienie" w kontakcie z ludźmi. Ważne jest obserwowanie wzorca w czasie i rozmawianie z podopiecznym o potrzebach społecznych.
Nie. Smutek może wynikać z wielu przyczyn: izolacji, bólu, ograniczeń funkcjonalnych, żałoby, stresu lub konfliktów. W pytaniach egzaminacyjnych liczy się wskazanie najbardziej pasującego wyjaśnienia z opisu. Jeśli nastrój poprawia się w towarzystwie, częściej wskazuje to na deficyt kontaktów niż na problem stricte kliniczny.
Może organizować i ułatwiać kontakty: umawiać wizyty, pomagać w rozmowach telefonicznych lub wideorozmowach, zachęcać do aktywności w społeczności lokalnej, wspierać udział w zajęciach integracyjnych. Ważne jest też wzmacnianie poczucia sprawczości podopiecznego i respektowanie jego granic.
Częsty błąd to skupienie się wyłącznie na słowie "smutna" i wybór odpowiedzi o problemach intelektualnych lub "trudności w emocjach", bez analizy tego, co poprawia stan. Drugi błąd to wybór "samorealizacji", bo brzmi bardziej ogólnie. Klucz: wskazać czynnik społeczny jako najważniejszą wskazówkę.
Gdy opis zawierałby inne, silniejsze przesłanki, np. lęk przed samotnym pozostawaniem z powodu bólu lub zagrożenia, albo gdy ożywienie wynikałoby z konkretnej aktywności (np. ulubione hobby), a nie z relacji. W samym zadaniu jednak główną zmienną są odwiedziny i kontakt, więc wniosek dotyczy przynależności.
Można wdrożyć plan kontaktów: stałe terminy rozmów, spotkania z sąsiadami, udział w klubach seniora lub zajęciach integracyjnych (jeśli dostępne i bezpieczne), wsparcie w korzystaniu z komunikatorów, a także zachęcanie do krótkich aktywności poza domem. Ważna jest regularność i dopasowanie do możliwości.
Mogą współwystępować, ale do ich rozpoznania potrzebne są inne sygnały: trudności w pamięci, rozumieniu poleceń, dezorientacja, problemy z oceną sytuacji. W tym typie pytania egzaminacyjnego liczy się wybór odpowiedzi najlepiej uzasadnionej opisem. Tu wskazówki kierują na relacje społeczne, nie na funkcje poznawcze.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opis wskazuje, że podopieczna wyraźnie poprawia nastrój w obecności kuzynek i sąsiadek, czyli w kontakcie społecznym.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "przynależność" (opis znaczenia i kontekstu społecznego), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/przynaleznosc;3961530.html - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL) – "Piramida potrzeb" (sekcja o potrzebach społecznych/przynależności), https://pl.wikipedia.org/wiki/Piramida_potrzeb - dostęp 2026-02-18
  • Encyclopaedia Britannica – "belongingness and love needs" (opis potrzeby przynależności jako potrzeby społecznej), https://www.britannica.com/science/human-behavior/Basic-needs-and-motivation - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Hasła encyklopedyczne i słowniki psychologiczne dotyczące potrzeb społecznych i wsparcia
  • Materiały dydaktyczne z podstaw psychologii dla kierunków opiekuńczych
  • Poradniki dla opiekunów dotyczące aktywizacji społecznej osób zależnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego