KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 6.
Podopieczny boi się sam zostawać z domu, nawet w towarzystwie asystenta odczuwa lęk, gdy ten wychodzi do innego pomieszczenia. Zachowanie podopiecznego może świadczyć o niezaspokojonej potrzebie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lęk przed pozostawaniem samemu i niepokój nawet przy chwilowym oddaleniu się asystenta wskazują na brak poczucia ochrony i przewidywalności.
To typowe objawy niezaspokojonej potrzeby bezpieczeństwa, a nie potrzeby szacunku, samorealizacji czy afiliacji, które dotyczą odpowiednio uznania, rozwoju i relacji społecznych.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje, że podopieczny odczuwa silny lęk, gdy zostaje sam w domu, a nawet wtedy, gdy asystent jest w pobliżu, ale przechodzi do innego pomieszczenia. Taki wzorzec zachowania najczęściej wiąże się z niezaspokojoną potrzebą bezpieczeństwa, czyli potrzebą ochrony, stabilności, przewidywalności i poczucia, że w razie zagrożenia dostępna jest pomoc.

Dlaczego "bezpieczeństwa"?
Dominującym sygnałem w treści jest lęk i unikanie sytuacji "pozostania bez opieki" (choćby chwilowo). To typowe, gdy osoba nie czuje się bezpiecznie w swoim otoczeniu lub ma trudność w regulacji emocji w sytuacji separacji. W pracy asystenta oznacza to, że wsparcie powinno w pierwszej kolejności wzmacniać poczucie bezpieczeństwa: jasne ustalenia, zapowiedzi, plan dnia, stopniowe przyzwyczajanie do krótkich rozłąk oraz zapewnienie możliwości szybkiego kontaktu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Szacunku – potrzeba uznania dotyczy poczucia własnej wartości, bycia docenionym i traktowanym z godnością. W opisie nie ma wątków upokorzenia, braku uznania czy potrzeby bycia podziwianym; kluczowy jest lęk i poczucie zagrożenia.
  • Samorealizacji – odnosi się do rozwoju, realizacji celów i potencjału. Lęk przed samotnością nie wskazuje na trudność w rozwoju osobistym, tylko na problem bardziej podstawowy, który zwykle ma pierwszeństwo w hierarchii potrzeb.
  • Afiliacji – dotyczy przynależności, więzi i kontaktów społecznych. Choć w sytuacji występuje druga osoba (asystent), sednem nie jest pragnienie relacji, lecz obawa przed brakiem ochrony i kontroli nad sytuacją, gdy asystent znika z pola widzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie dominują słowa i objawy typu "boi się", "lęk", "nie chce zostać sam", "potrzebuje stałej obecności", zwykle chodzi o bezpieczeństwo. Potrzeby afiliacji częściej ujawniają się jako samotność i poszukiwanie kontaktu, a nie jako lęk przed zagrożeniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeba bezpieczeństwa to dążenie do ochrony, stabilności i przewidywalności. Obejmuje m.in. poczucie, że otoczenie jest kontrolowalne, a pomoc jest dostępna w razie zagrożenia. W praktyce może przejawiać się lękiem, unikaniem samotności i silną potrzebą stałej obecności osoby wspierającej.
Bo kluczowym sygnałem jest obawa przed brakiem ochrony i kontroli nad sytuacją, a nie pragnienie relacji dla samej relacji. Jeśli podopieczny odczuwa niepokój, gdy opiekun znika z pola widzenia, często oznacza to, że nie czuje się bezpiecznie i potrzebuje przewidywalnych warunków oraz stałego "punktu oparcia".
Afiliacja to potrzeba więzi i przynależności: osoba szuka kontaktu, rozmowy, akceptacji, może odczuwać samotność. Potrzeba bezpieczeństwa ujawnia się jako lęk i unikanie sytuacji postrzeganych jako zagrażające (np. zostanie samemu). W pytaniu dominuje lęk, więc wskazuje na bezpieczeństwo.
Najczęściej są to reakcje na brak uznania: frustracja, wycofanie po krytyce, nadmierne porównywanie się, potrzeba bycia docenionym, wstyd związany z oceną innych. To inny mechanizm niż lęk przed samotnością. W opisie egzaminacyjnym nie ma sygnałów poniżenia czy walki o prestiż.
Priorytetem jest wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa: zapowiedzi "wrócę za 2 minuty", stałe rytuały, sprawdzenie, co wywołuje lęk, i stopniowe skracanie dystansu (krótkie wyjścia do innego pokoju). Pomaga też plan dnia i ustalenie sposobu kontaktu, aby podopieczny czuł dostępność wsparcia.
Gdy lęk jest nasilony, trwały, utrudnia codzienne funkcjonowanie (np. uniemożliwia wyjście, sen, samoobsługę) albo narasta mimo wsparcia. Asystent nie diagnozuje, ale może rekomendować kontakt z psychologiem/psychoterapeutą lub lekarzem oraz przekazać obserwacje opiekunowi i zespołowi wspierającemu.
Typowe błędy to wybór odpowiedzi "afiliacja", bo w opisie pojawia się asystent, oraz mylenie potrzeb podstawowych z wyższymi (samorealizacja). Warto szukać dominującego objawu: jeśli jest nim lęk i unikanie zagrożenia, to zwykle chodzi o bezpieczeństwo, a nie o relacje czy prestiż.
Nie zawsze w sposób "sztywny", bo ludzie mogą dążyć do różnych celów równolegle. Jednak w zadaniach egzaminacyjnych często przyjmuje się logiczną zasadę: silny lęk i brak poczucia ochrony zwykle "przykrywają" potrzeby wyższe. Dlatego w takich opisach najtrafniejsza jest potrzeba bezpieczeństwa.
Pomaga schemat: Co dominuje: lęk, relacje, uznanie czy rozwój? Jeśli dominuje lęk i unikanie samotności, wybierz bezpieczeństwo. Jeśli dominuje potrzeba bycia z ludźmi – afiliacja. Jeśli chodzi o ocenę i godność – szacunek. Jeśli o cele i rozwój – samorealizacja.
Samorealizacja dotyczy rozwoju i realizowania potencjału (cele, pasje, osiągnięcia). W opisie problemem jest emocjonalna reakcja na poczucie zagrożenia, czyli obszar bardziej podstawowy. Gdy bezpieczeństwo nie jest zapewnione, skupienie na rozwoju bywa utrudnione, więc to nie ta kategoria potrzeby.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Maslow, A. H., "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 50(4), 370–396, 1943
  • Maslow, A. H., "Motivation and Personality", Harper & Row, 1954 (rozdziały o hierarchii potrzeb)
  • Encyklopedia PWN, hasło: "hierarchia potrzeb" (opis potrzeb bezpieczeństwa) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/hierarchia-potrzeb;3910913.html - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii motywacji omawiające kategorie potrzeb i ich przejawy
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji SPO.1 dotyczące rozpoznawania potrzeb i planowania wsparcia
  • Ćwiczenia case study: analiza krótkich opisów zachowań i dobór potrzeby dominującej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego