KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 5.
Podopieczny cierpi na chorobę Parkinsona. Ostatnio nasiliła się sztywność mięśni i drżenie dłoni. Opiekunka w pierwszej kolejności powinna zaplanować pomoc podopiecznemu w zakresie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sztywność mięśni i drżenie dłoni w chorobie Parkinsona bezpośrednio utrudniają wykonywanie precyzyjnych czynności, takich jak trzymanie sztućców i samodzielne jedzenie. Dlatego priorytetem opiekunki jest zaplanowanie wsparcia podczas spożywania posiłku, aby utrzymać bezpieczeństwo, komfort i możliwie największą samodzielność podopiecznego.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobie Parkinsona często występują objawy ruchowe, takie jak drżenie i sztywność mięśni. Nasilenie tych objawów wpływa przede wszystkim na codzienne funkcjonowanie, zwłaszcza na czynności wymagające precyzyjnych ruchów rąk i dobrej koordynacji.

Odpowiedź "spożywania posiłku" jest właściwa, ponieważ jedzenie wymaga m.in. stabilnego chwytu sztućców, kontrolowania ruchów dłoni i utrzymania tempa jedzenia. Drżenie i sztywność mogą powodować rozsypywanie pokarmu, trudność w nabieraniu kęsów oraz szybkie męczenie się. Wsparcie przy posiłku ma też wymiar bezpieczeństwa: opiekunka może zadbać o odpowiednią organizację miejsca (stabilne naczynia, mniejsze porcje, przerwy), spokojne tempo oraz pomoc adekwatną do możliwości podopiecznego.

Odpowiedź "zaplanowania diety" dotyczy raczej dłuższego procesu ustalania jadłospisu. Choć odżywianie jest ważne, samo "planowanie diety" nie odpowiada bezpośrednio na problem zgłoszony w pytaniu, czyli pogorszenie sprawności manualnej i sztywności, które natychmiast utrudniają wykonanie czynności jedzenia.

Odpowiedź "pisania listów" również wymaga sprawności dłoni, ale nie jest zwykle czynnością priorytetową w opiece w porównaniu z zaspokojeniem podstawowej potrzeby żywienia. W opiece środowiskowej najpierw wspiera się czynności niezbędne do codziennego funkcjonowania.

Odpowiedź "regulacji wypróżnień" może być istotna u części osób z chorobą Parkinsona, jednak w treści pytania nie podano objawów związanych z wypróżnianiem. Priorytetyzacja powinna wynikać z aktualnie nasilonych trudności: drżenia i sztywności, które wprost przekładają się na potrzebę pomocy przy posiłku.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się konkretne objawy ograniczające ruchy (drżenie, sztywność), szukaj odpowiedzi odnoszącej się do najbardziej podstawowej i pilnej czynności dnia codziennego, która przez te objawy staje się trudna lub niebezpieczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej przeszkadzają objawy ruchowe: drżenie rąk, sztywność i spowolnienie ruchów. Utrudniają one chwyt sztućców, nabieranie kęsów i przenoszenie jedzenia do ust, co może zwiększać stres i obniżać samodzielność podczas posiłku.
Priorytet wyznacza się według dwóch kryteriów: bezpieczeństwa i podstawowych potrzeb. Najpierw wspiera się czynności kluczowe (jedzenie, picie, higiena, poruszanie się), zwłaszcza gdy objawy choroby zwiększają ryzyko urazu lub znacznie ograniczają samodzielność.
Planowanie diety jest działaniem bardziej długoterminowym, a pomoc przy posiłku rozwiązuje bieżący problem funkcjonalny. Gdy drżenie i sztywność nasilają się, podopieczny może nie być w stanie bezpiecznie i sprawnie zjeść, więc wsparcie w samej czynności jest pilniejsze.
Pomagają m.in.: stabilne naczynia, antypoślizgowa podkładka, spokojne tempo, małe porcje, przerwy oraz dostosowanie sztućców do chwytu. Opiekunka może też zadbać o wygodną pozycję i organizację stołu tak, aby zmniejszyć liczbę precyzyjnych ruchów.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "ogólnie zdrowotnej" (np. dieta) zamiast tej, która wynika bezpośrednio z opisanych objawów. W zadaniach egzaminacyjnych warto łączyć symptom z konsekwencją w ADL: drżenie i sztywność najpierw uderzają w czynności manualne, np. jedzenie.
Sygnały to m.in. wydłużony czas jedzenia, męczenie się, rozsypywanie jedzenia, problemy z utrzymaniem sztućców lub rezygnowanie z posiłków. Opiekunka powinna obserwować bez oceniania, pytać o trudności i proponować pomoc w zakresie, który wspiera samodzielność.
Tak, drżenie i sztywność mogą utrudniać pisanie, zapinanie guzików czy korzystanie z telefonu. Jednak w opiece najpierw wspiera się czynności związane z podstawowymi potrzebami (np. jedzenie), a dopiero potem aktywności mniej pilne, chyba że ich brak powoduje duże ryzyko lub cierpienie.
Warto zgłosić, gdy pojawia się wyraźne pogorszenie samodzielności, unikanie posiłków, spadek masy ciała, częste krztuszenie lub narastający lęk przed jedzeniem. Opiekunka środowiskowa może przekazać obserwacje, aby ułatwić dobranie dalszego wsparcia i kontroli stanu zdrowia.
Celem jest bezpieczeństwo i utrzymanie możliwie największej samodzielności. Pomoc powinna być stopniowana: od organizacji otoczenia i podania przygotowanego posiłku, po wsparcie w trzymaniu sztućców, jeśli objawy na to nie pozwalają.
Ćwicz schemat: objaw → ograniczona czynność → ryzyko → priorytet pomocy. W zadaniach wybieraj działania odnoszące się do bieżącej potrzeby i bezpieczeństwa. Pomaga też powtórka ADL oraz typowych konsekwencji chorób neurologicznych dla funkcjonowania.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sztywność mięśni i drżenie dłoni w chorobie Parkinsona bezpośrednio utrudniają wykonywanie precyzyjnych czynności, takich jak trzymanie sztućców i samodzielne jedzenie."

Źródła:

  • NHS (UK) – Parkinson's disease: Symptoms and living with Parkinson's (m.in. problemy z ruchem i codziennymi czynnościami), https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/ (dostęp: 2026-02-28)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Parkinson's disease (objawy ruchowe i wpływ na funkcjonowanie), https://medlineplus.gov/parkinsonsdisease.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Parkinson's Foundation – Eating, Diet & Nutrition / Daily living resources (praktyczne aspekty jedzenia i funkcjonowania), https://www.parkinson.org/ (sekcja zasobów dotyczących jedzenia) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podstawy opieki nad osobą z chorobą Parkinsona (materiały edukacyjne organizacji pacjenckich)
  • Poradniki dotyczące żywienia i bezpiecznego jedzenia w chorobach neurologicznych
  • Materiały z zakresu ADL i wsparcia samodzielności w opiece długoterminowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego