KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Podopieczny cierpiący na zaburzenia afektywne dwubiegunowe od pewnego czasu mówi o założeniu własnej firmy, zaciąga kredyty w bankach, reaguje rozdrażnieniem na próby powstrzymania go od wpłacenia zaliczki na zakup 20 samochodów, nieregularnie się odżywia, nie śpi, nocami wychodzi na dyskoteki, gdzie często wdaje się w bójki. Stan ten może świadczyć o wystąpieniu u mężczyzny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na manię:
mała potrzeba snu, wzmożona aktywność i towarzyskość, drażliwość oraz zachowania ryzykowne (kredyty, zaliczka na wiele aut, bójki). Taki zestaw objawów jest typowy dla epizodu maniakalnego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, a nie dla przewlekłego obniżenia nastroju.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie występuje charakterystyczny zestaw objawów epizodu maniakalnego u osoby z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi. Zwracają uwagę: zmniejszona potrzeba snu (nie śpi), wzmożona aktywność i "gonitwa działań" (plany założenia firmy, intensywne nocne wyjścia), drażliwość przy próbach ograniczania zachowań oraz podejmowanie ryzyka i impulsywność (zaciąganie kredytów, zaliczka na zakup 20 samochodów, bójki). W manii osoba często nie ocenia realnie konsekwencji, szybciej się pobudza, a kontrola impulsywności spada.

Odpowiedź "manii" pasuje, bo opis dotyczy podwyższonego/pobudzonego nastroju i zachowań nadmiernych, a nie zahamowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "depresji endogennej" – depresja typowo wiąże się z obniżeniem nastroju, spadkiem energii, spowolnieniem, utratą zainteresowań i często nadmierną sennością lub bezsennością z wyczerpaniem, ale nie z ekspansywnymi planami i rozrzutnością.
  • "dystymii" – to przewlekłe, zwykle łagodniejsze obniżenie nastroju i napędu, utrzymujące się długo, bez gwałtownych epizodów pobudzenia i ryzykownych działań na dużą skalę.
  • "zaburzeń schizoidalnych" – wiążą się raczej z wycofaniem społecznym, ograniczoną ekspresją emocji i preferencją samotności, co stoi w sprzeczności z intensywną aktywnością towarzyską (dyskoteki), pobudzeniem i impulsywnością.

Wskazówka praktyczna dla asystenta: przy podejrzeniu manii kluczowe jest bezpieczeństwo (ryzyko agresji, zadłużenia, niebezpiecznych zachowań), obserwacja snu i jedzenia oraz szybkie przekazanie informacji osobom prowadzącym leczenie/rodzinie zgodnie z ustalonym planem wsparcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mania to epizod znacznie podwyższonego lub drażliwego nastroju z wyraźnym wzrostem energii i aktywności. Często pojawia się mała potrzeba snu, gonitwa myśli, impulsywne decyzje (np. wydatki) i zachowania ryzykowne. Objawy zwykle istotnie zaburzają funkcjonowanie.
O manii sugeruje, gdy "energia" jest nieadekwatna do sytuacji i prowadzi do szkód: brak snu bez zmęczenia, konflikty, ryzykowne zakupy, zaciąganie zobowiązań, wzrost impulsywności lub agresji. Kluczowe są też utrata krytycyzmu i pogorszenie funkcjonowania.
W manii typowa jest zmniejszona potrzeba snu, a nie tylko bezsenność ze zmęczeniem. Osoba może spać bardzo krótko i nadal czuć pobudzenie. To odróżnia manię od wielu innych stanów, gdzie niewyspanie szybko powoduje osłabienie i spadek aktywności.
Częste są: impulsywne wydatki, zaciąganie kredytów, nieprzemyślane inwestycje, szybka jazda, używki, konflikty i bójki, ryzykowne kontakty seksualne, nocne wyjścia bez planu. Wspólny mechanizm to podwyższony napęd i gorsza ocena konsekwencji.
Nie. Mania może przebiegać z euforią, ale równie często dominuje drażliwość, pobudzenie i wybuchowość. W praktyce opiekuńczej drażliwość połączona z bezsennością i impulsywnością jest ważnym sygnałem ostrzegawczym, nawet bez "wesołego" nastroju.
Najczęściej myli się manię z depresją (bo ChAD kojarzy się z obniżeniem nastroju), albo z "cechami charakteru". Innym błędem jest skupienie się na jednym elemencie (np. bójkach) i pominięcie kluczowych: małej potrzeby snu, gonitwy działań i rozrzutności.
Priorytetem jest bezpieczeństwo: ograniczanie sytuacji ryzyka (wydatki, wyjścia nocne, konflikty), spokojna komunikacja i obserwacja objawów (sen, jedzenie, pobudzenie). Następnie należy przekazać informacje osobom odpowiedzialnym za leczenie/opiekę zgodnie z ustalonymi procedurami wsparcia.
Pilna konsultacja jest potrzebna, gdy objawy szybko narastają, pojawia się agresja, skrajna impulsywność, poważne decyzje finansowe, brak snu przez wiele nocy lub podejrzenie objawów psychotycznych. Wysokie ryzyko szkody dla siebie lub innych to sygnał do niezwłocznego działania.
W manii rośnie napęd i poczucie pewności siebie, a spada krytycyzm. To sprzyja przecenianiu możliwości i ignorowaniu ryzyka (np. kredytów). Osoba może postrzegać wydatki jako "świetną inwestycję", mimo braku realnych podstaw, co prowadzi do zadłużenia i konfliktów.
Mania to epizod pobudzenia z dużą energią, małą potrzebą snu i ryzykiem, zwykle o wyraźnym początku i nasileniu. Dystymia to przewlekłe, długotrwałe obniżenie nastroju i napędu, zwykle bez gwałtownych wzrostów aktywności i bez typowej rozrzutności czy gonitwy działań.
info

Statystycznie 35% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opis wskazuje na manię:mała potrzeba snu, wzmożona aktywność i towarzyskość, drażliwość oraz zachowania ryzykowne (kredyty, zaliczka na wiele aut, bójki).

Źródła:

  • WHO ICD-11 Browser – Mood disorders / Bipolar type disorders (opis epizodów maniakalnych i objawów), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en - dostęp 2026-03-02
  • WHO ICD-10 Browser (2019) – F30 Manic episode, opis kategorii, https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F30 - dostęp 2026-03-02
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Bipolar Disorder (objawy manii i depresji), https://medlineplus.gov/bipolardisorder.html - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały psychoedukacyjne dotyczące ChAD (mania/hipomania/depresja) przygotowane przez poradnie zdrowia psychicznego
  • ICD-11 Browser – opis epizodów maniakalnych i zaburzeń nastroju
  • ICD-10 Browser – kategorie F30 (epizod maniakalny) i F31 (ChAD) do orientacji diagnostycznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego