KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 33.
Podopieczny po operacji stawu biodrowego poruszający się o dwóch kulach łokciowych, wchodząc po schodach powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy wchodzeniu po schodach o dwóch kulach po operacji biodra stosuje się zasadę: "w górę idzie kończyna sprawna".
Najpierw stabilne podparcie na kulach, potem krok nogą sprawną na wyższy stopień, a na końcu dostawienie kończyny niesprawnej razem z kulami, aby nie przeciążać strony operowanej.

Pełne wyjaśnienie:

Wchodzenie po schodach u osoby po operacji stawu biodrowego poruszającej się o dwóch kulach łokciowych powinno minimalizować ryzyko upadku oraz ograniczać przeciążanie kończyny operowanej. Dlatego stosuje się prostą regułę rehabilitacyjną: przy wchodzeniu "prowadzi" kończyna sprawna (ta, na którą łatwiej bezpiecznie przenieść ciężar ciała).

Dlaczego poprawna kolejność to: podpór na kulach → krok nogą sprawną → dostawienie nogi niesprawnej i kul?

  • Podparcie na kulach stabilizuje tułów i pozwala kontrolować przenoszenie ciężaru.
  • Krok kończyną sprawną na wyższy stopień jest bezpieczniejszy, bo kończyna sprawna ma zwykle lepszą siłę i kontrolę oraz może przyjąć większą część obciążenia.
  • Dostawienie kończyny niesprawnej i kul na końcu ogranicza konieczność dynamicznego obciążania strony operowanej i ułatwia utrzymanie równowagi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Opcja z rozpoczęciem kroku kończyną niesprawną: wymaga wcześniejszego, pewnego dźwignięcia ciała na kończynę operowaną lub wykonania ruchu z mniejszą kontrolą, co może zwiększać ryzyko bólu, utraty równowagi i przeciążenia.
  • Opcja z ustawieniem dwóch kul na stopniu wyżej na początku: może zmniejszać stabilność w momencie przenoszenia ciężaru (podpory są "wyżej", a ciało jeszcze "niżej"), co bywa trudniejsze dla osoby z ograniczoną siłą lub koordynacją.
  • Opcja z jedną kulą wyżej i krokiem kończyną niesprawną: wprowadza asymetrię podparcia i łączy ją z ruchem bardziej ryzykownym (krok nogą operowaną), co zwiększa szansę zachwiania.

W praktyce asystent osoby niepełnosprawnej powinien dodatkowo zadbać o asekurację (pozycja nieco z boku i z tyłu), upewnić się, że końcówki kul nie ślizgają się, oraz sprawdzić, czy podopieczny ma zgodę na dany poziom obciążania kończyny pooperacyjnej zgodnie z zaleceniami zespołu medycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się regułę: "w górę idzie noga sprawna". Oznacza to, że po uzyskaniu stabilnego podparcia na kulach najpierw stawia się stopę kończyny sprawnej na wyższym stopniu, a dopiero potem dostawia kończynę operowaną wraz z kulami.
Kończyna sprawna zwykle ma lepszą siłę i kontrolę, więc bezpieczniej przejmuje większą część ciężaru ciała. To zmniejsza przeciążanie biodra po operacji i ogranicza ryzyko utraty równowagi na stopniu, szczególnie gdy podopieczny ma ból lub ograniczony zakres ruchu.
To znaczy, że do lokomocji używa dwóch podpór opartych na przedramionach (kule łokciowe), które odciążają kończynę dolną i stabilizują chód. W praktyce wymagają koordynacji: jednoczesnej kontroli tułowia, podpór i kolejności kroków, zwłaszcza na schodach.
Asekuruj z boku i lekko z tyłu, zachowując możliwość podparcia tułowia w razie zachwiania. Upewnij się, że stopnie są suche, a końcówki kul nie są zużyte. Jeśli jest poręcz, podopieczny powinien korzystać z niej zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty.
Nie zawsze. Dla wielu osób bezpieczniejsze jest najpierw uzyskanie stabilnego podparcia, a następnie wykonanie kroku kończyną sprawną. Stawianie kul wyżej na początku może zmniejszać stabilność w momencie przenoszenia ciężaru. Ostatecznie technika zależy od zaleceń rehabilitacyjnych i sprawności.
Częste błędy to: rozpoczynanie kroku kończyną operowaną, brak stabilnego oparcia na kulach, zbyt szybkie tempo, patrzenie w bok zamiast na stopnie oraz niekontrolowane skręcanie tułowia. Każdy z nich zwiększa ryzyko potknięcia, bólu i upadku.
Przerwij próbę, gdy pojawią się zawroty głowy, nagły ból biodra/kolana, osłabienie, drętwienie, duszność lub wyraźna niestabilność na kulach. Także śliska nawierzchnia, brak poręczy i zmęczenie mogą wymagać dodatkowej pomocy lub zmiany trasy (np. winda).
Nie zawsze. Ogólna reguła pomaga, ale szczegóły zależą m.in. od rodzaju zabiegu, etapu rehabilitacji oraz zaleceń dotyczących obciążania kończyny. Dlatego asystent powinien znać aktualne zalecenia medyczne podopiecznego i nie narzucać techniki wbrew instrukcji fizjoterapeuty.
Jeśli obowiązuje ograniczenie obciążania, to kolejność kroków ma chronić kończynę operowaną przed zbyt dużym naciskiem i przed nagłym "dociążeniem" na stopniu. Wchodzenie z prowadzeniem kończyną sprawną ułatwia przeniesienie ciężaru na stronę bezpieczniejszą i lepszą podporę.
Ucz się na schematach krok po kroku: osobno dla wchodzenia i schodzenia. Ćwicz rozpoznawanie, która kończyna jest "sprawna", a która "operowana", oraz jaką rolę pełnią kule (stabilizacja/odciążenie). Na egzaminie szukaj odpowiedzi zgodnej z regułą bezpieczeństwa i stabilnego podparcia.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • NHS (National Health Service) – "How to use crutches" (sekcja o poruszaniu się i bezpieczeństwie), https://www.nhs.uk/conditions/crutches/ (dostęp: 2026-02-18)
  • NHS (National Health Service) – "Going up and down stairs with crutches" (instrukcja krok po kroku), https://www.nhs.uk/live-well/exercise/how-to-walk-with-crutches/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne fizjoterapii: nauka chodu o kulach i po schodach (instrukcje krok po kroku)
  • Podręczniki z podstaw rehabilitacji i pielęgnowania pacjenta po zabiegach ortopedycznych
  • Szkolenia BHP/opiekuńcze dotyczące asekuracji i zapobiegania upadkom

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego