KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 11.
Podopieczny porusza się na wózku inwalidzkim. Od roku nie ma kontaktu z rodziną. Jest przygnębiony, narzeka na brak apetytu i źle sypia. Zachowania te mogą wskazywać na niezaspokojenie potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na izolację społeczną: podopieczny od roku nie ma kontaktu z rodziną i przejawia obniżony nastrój, gorszy sen oraz brak apetytu. Takie sygnały często towarzyszą niezaspokojeniu potrzeby więzi i wsparcia ze strony bliskich, czyli potrzeby kontaktów rodzinnych.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece i asystowaniu osobie z niepełnosprawnością ważne jest łączenie obserwowanych zachowań z możliwymi niezaspokojonymi potrzebami. W opisie kluczowa jest informacja, że podopieczny od roku nie ma kontaktu z rodziną. Długotrwała utrata lub brak relacji rodzinnych może prowadzić do poczucia osamotnienia i spadku dobrostanu psychicznego.

Wskazane objawy: przygnębienie, brak apetytu oraz zaburzenia snu nie są same w sobie "diagnozą", ale są typowymi sygnałami, że osoba może przeżywać przewlekły stres, smutek lub obniżenie nastroju. W kontekście braku bliskich relacji najbardziej logicznie łączy się to z niezaspokojeniem potrzeby przynależności/więzi, czyli tutaj: potrzeby kontaktów rodzinnych.

Odpowiedź "szacunku" jest mniej trafna, ponieważ dotyczy przede wszystkim tego, czy otoczenie traktuje osobę godnie, z poszanowaniem praw i granic. Brak apetytu i bezsenność nie wynikają typowo z samego braku szacunku, a w opisie nie ma przesłanek o upokarzaniu czy lekceważeniu.

Odpowiedź "uznania" również odnosi się do potrzeby bycia docenianym, zauważonym, otrzymywania pozytywnej informacji zwrotnej. Może ona wpływać na motywację, ale w przedstawionej sytuacji dominującą przesłanką jest zerwana więź rodzinna, a nie brak pochwał czy prestiżu.

Odpowiedź "samorealizacji" wiąże się z rozwojem, realizacją celów i poczuciem spełnienia. U podopiecznego nie opisano frustracji związanej z ambicjami czy celami życiowymi, natomiast wyraźnie wskazano na brak kontaktu z rodziną oraz objawy pogorszenia funkcjonowania.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach tego typu najpierw wyłap "najmocniejszą informację" z opisu (tu: brak kontaktu z rodziną), a dopiero potem dopasuj ją do kategorii potrzeb. Objawy somatyczne (sen, apetyt) traktuj jako sygnały towarzyszące, a nie jedyny klucz do odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba utrzymywania więzi z bliskimi: rozmów, odwiedzin, poczucia przynależności i bycia ważnym dla rodziny. W praktyce asystent wspiera ją przez organizowanie bezpiecznych form kontaktu, ułatwianie komunikacji i wzmacnianie relacji, jeśli jest to możliwe i zgodne z wolą podopiecznego.
Długotrwałe osamotnienie i stres emocjonalny mogą wpływać na rytm dobowy, napięcie oraz regulację łaknienia. U części osób pojawiają się problemy ze snem i spadek apetytu jako objawy towarzyszące obniżonemu nastrojowi. W opiece ważna jest obserwacja i przekazanie informacji zespołowi.
Szacunek dotyczy godnego traktowania, poszanowania granic, języka i zachowań opiekuna/otoczenia. Potrzeba więzi dotyczy relacji i przynależności (rodzina, bliscy, przyjaciele). Gdy opis podkreśla izolację lub zerwane relacje, częściej chodzi o potrzeby społeczne niż o ocenę godności.
Warto rozpocząć od rozmowy i wysłuchania, bez oceniania, oraz zaproponować bezpieczne formy wsparcia: kontakt z bliskimi, aktywności społeczne, konsultację ze specjalistą, jeśli objawy się utrzymują. Asystent nie diagnozuje, ale obserwuje, wspiera i informuje osoby odpowiedzialne za plan pomocy.
Gdy objawy są nasilone, trwają długo, prowadzą do spadku masy ciała, odwodnienia, wyczerpania albo współwystępują z myślami rezygnacyjnymi czy autoagresją. Wtedy należy niezwłocznie powiadomić opiekuna/koordynatora i skontaktować się z lekarzem lub pomocą doraźną zgodnie z procedurami placówki.
Przykłady to: pomoc w wykonaniu telefonu lub wideorozmowy, przygotowanie do wizyty (transport, dostępność), wsparcie w napisaniu wiadomości, ustalenie dogodnych godzin kontaktu, a także usuwanie barier komunikacyjnych (np. obsługa sprzętu). Zawsze liczy się zgoda i komfort podopiecznego.
Nie. Wózek opisuje sposób poruszania się i potencjalne bariery, ale nie przesądza o konkretnej niezaspokojonej potrzebie. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba odróżniać informację tła od przesłanki kluczowej. Tu kluczowy jest brak kontaktu z rodziną, a nie sam fakt korzystania z wózka.
Częste błędy to wybór odpowiedzi "ładnie brzmiącej" (uznanie, szacunek) bez analizy faktów z opisu oraz pomijanie najbardziej jednoznacznej wskazówki. Innym błędem jest traktowanie objawów (sen, apetyt) jako dowodu na jedną potrzebę, zamiast łączyć je z kontekstem relacji i wsparcia.
Ćwicz analizę krótkich opisów przypadków: wypisz fakty, nazwij możliwe potrzeby, a potem wybierz tę, którą opis wspiera najmocniej. Powtarzaj podstawowe kategorie potrzeb psychospołecznych i ucz się kojarzyć je z zachowaniami. Pomaga też robienie fiszek: "objaw/sytuacja → możliwa potrzeba".
Samorealizacja dotyczy realizowania celów i rozwoju. Izolacja społeczna, brak kontaktu z rodziną i przygnębienie częściej wskazują na niezaspokojone potrzeby więzi oraz wsparcia, które są bardziej podstawowe. Bez ich zaspokojenia osoba często ma mniej zasobów, by zajmować się ambitnymi celami rozwojowymi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Opis wskazuje na izolację społeczną: podopieczny od roku nie ma kontaktu z rodziną i przejawia obniżony nastrój, gorszy sen oraz brak apetytu."

Źródła:

  • Abraham H. Maslow, "Motywacja i osobowość" (Motivation and Personality), rozdziały dotyczące hierarchii potrzeb, wydania polskie (różne wyd.)
  • Philip G. Zimbardo, Richard J. Gerrig, "Psychologia i życie" (Psychology and Life), rozdziały o motywacji, potrzebach i zachowaniu społecznym, wydania polskie (różne wyd.)
  • APA Dictionary of Psychology (hasła: "social support", "belongingness", "need"), https://dictionary.apa.org/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii potrzeb i motywacji (rozdziały o potrzebach społecznych i emocjonalnych)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością (wsparcie społeczne, komunikacja, aktywizacja)
  • Publikacje o wpływie izolacji społecznej na zdrowie psychiczne (przeglądy, poradniki psychoedukacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego