KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 7.
Podopieczny spędza czas wolny w czytelni, zgłębiając wiedzę z zakresu geografii świata i chętnie opowiada innym o tym, co przeczytał. Pogłębiając wiedzę o świecie i otaczających go zjawiskach, podopieczny realizuje potrzebę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Samorealizacja dotyczy rozwijania własnych możliwości, poszerzania kompetencji i realizowania zainteresowań. Opis (czytanie o geografii, pogłębianie wiedzy, dzielenie się nią) wskazuje na rozwój i spełnianie potencjału, a nie na potrzebę bezpieczeństwa czy transcendencji. "Samoświadomość" to raczej wgląd w siebie, niekoniecznie rozwój wiedzy o świecie.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji podopieczny sam wybiera aktywność w czasie wolnym, systematycznie pogłębia wiedzę (geografia świata) i dodatkowo dzieli się tym, czego się dowiedział, opowiadając innym. Taki wzorzec zachowania jest typowy dla realizowania potrzeby samorealizacji, rozumianej jako rozwijanie własnego potencjału, kompetencji i zainteresowań oraz dążenie do osobistego rozwoju.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "samorealizacji"?
Bo kluczowym elementem opisu jest rozszerzanie horyzontów i aktywność ukierunkowana na rozwój poznawczy. To nie jest działanie wykonywane wyłącznie "dla spokoju" czy "dla ochrony", lecz dla wzrostu, uczenia się i satysfakcji z rozumienia świata.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "transcendencji" wiąże się zwykle z przekraczaniem własnego "ja" w sensie duchowym/aksjologicznym, poszukiwaniem sensu, wymiaru religijnego lub silnego ukierunkowania na wartości wykraczające poza rozwój poznawczy. W opisie nie ma takich przesłanek.
  • "bezpieczeństwa" dotyczy potrzeby stabilizacji, ochrony, przewidywalności, unikania zagrożeń. Sam fakt spędzania czasu w czytelni nie oznacza jeszcze realizowania bezpieczeństwa; sednem jest tu nauka i rozwój.
  • "samoświadomości" to przede wszystkim rozumienie siebie: własnych emocji, motywów, ograniczeń i zasobów. Czytanie o geografii i opowiadanie innym to raczej orientacja na świat zewnętrzny i poszerzanie wiedzy, a nie ćwiczenie wglądu w siebie.

W praktyce pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością rozpoznanie potrzeby samorealizacji pomaga dobierać wsparcie: umożliwiać dostęp do zasobów (biblioteka, kursy, spotkania tematyczne), zachęcać do dzielenia się wiedzą (np. krótka prezentacja), wzmacniać sprawczość i doceniać postępy. To sprzyja dobrostanowi i budowaniu poczucia sensu aktywności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeba samorealizacji to dążenie do rozwijania własnego potencjału: uczenia się, doskonalenia umiejętności, realizowania pasji i podejmowania działań dających poczucie rozwoju. W praktyce widać ją w aktywnościach, które nie są "konieczne", ale są ważne dla osobistego spełnienia.
Szukaj sygnałów: dobrowolna aktywność, wytrwałe uczenie się, poszerzanie horyzontów, podejmowanie wyzwań, satysfakcja z rozwoju oraz dzielenie się efektami (np. wiedzą). Jeśli celem jest wzrost i spełnienie, a nie ochrona przed zagrożeniem, zwykle chodzi o samorealizację.
Czytanie może realizować rozwój poznawczy: rozumienie świata, porządkowanie informacji, kształtowanie zainteresowań. Gdy ktoś robi to z własnej potrzeby rozwoju (a nie z przymusu), jest to typowy przejaw samorealizacji. Dodatkowo opowiadanie innym wzmacnia poczucie kompetencji.
Samorealizacja dotyczy realizowania możliwości i rozwoju (co robię, co potrafię, jak się doskonalę). Samoświadomość to wgląd w siebie (co czuję, co mną kieruje, jakie mam granice). Jedno może wspierać drugie, ale w zadaniach egzaminacyjnych trzeba sprawdzić, czy opis dotyczy rozwoju kompetencji czy raczej introspekcji.
Potrzeba bezpieczeństwa dominuje, gdy osoba doświadcza lęku, niestabilności lub zagrożenia: potrzebuje przewidywalnego planu dnia, ochrony zdrowia, stałych zasad i poczucia, że sytuacja jest kontrolowana. Samorealizacja częściej ujawnia się, gdy podstawowe warunki są zapewnione i można skupić się na rozwoju.
"Transcendencja" kojarzy się z czymś "wyższym" i może brzmieć atrakcyjnie, ale zwykle dotyczy sfery sensu, duchowości lub przekraczania własnego "ja" w wymiarze wartości. Jeśli opis mówi głównie o nauce, ciekawości świata i rozwoju kompetencji, to częściej pasuje samorealizacja niż transcendencja.
Może pomagać w dostępie do zasobów (biblioteka, audiobooki, materiały edukacyjne), organizować warunki do nauki, wspierać planowanie celów i wzmacniać motywację. Warto też tworzyć okazje do dzielenia się pasją (np. rozmowy tematyczne), jednocześnie szanując tempo i zmęczenie podopiecznego.
Przykłady to m.in. nauka nowych umiejętności, udział w warsztatach, czytanie specjalistyczne z własnej ciekawości, rozwijanie hobby, twórczość (pisanie, muzyka, rękodzieło) czy prowadzenie krótkich prezentacji dla innych. Wspólnym mianownikiem jest rozwój i poczucie spełnienia.
Tak, często wzmacnia poczucie kompetencji i sensu: osoba nie tylko się uczy, ale też potrafi uporządkować informacje i przekazać je innym. To może budować tożsamość ("znam się na tym"), sprawczość i satysfakcję. Trzeba jednak odróżnić to od potrzeby uznania, jeśli nacisk jest na aprobatę.
Najczęstsze błędy to wybór odpowiedzi "ładnie brzmiącej", mylenie podobnych pojęć (samoświadomość/samorealizacja), ignorowanie celu zachowania oraz automatyczne przypisywanie każdej aktywności do bezpieczeństwa. Pomaga czytanie opisu pod kątem: "po co to robi?" i "jaki efekt psychologiczny osiąga?".
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Samorealizacja dotyczy rozwijania własnych możliwości, poszerzania kompetencji i realizowania zainteresowań."

Źródła:

  • A. H. Maslow, "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943 (opis hierarchii potrzeb i pojęcia samorealizacji)
  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", Harper & Row (kolejne wydania; rozdziały o potrzebach i self-actualization)
  • APA Dictionary of Psychology, hasło: "self-actualization" (definicja pojęcia) – https://dictionary.apa.org/self-actualization (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw psychologii (dział: motywacja i potrzeby)
  • Materiały edukacyjne z zakresu wsparcia psychospołecznego i aktywizacji osób z niepełnosprawnościami
  • Karty pracy/ćwiczenia: dopasowanie zachowań do kategorii potrzeb (studia przypadków)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego