KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 40.
Podopieczny w początkowym stadium demencji lubi codziennie wychodzić do sklepu po świeże pieczywo. Nie zawsze pamięta drogę powrotną do domu. Jak w tej sytuacji powinna zachować się opiekunka?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Zaopatrzyć podopiecznego w opaskę identyfikacyjną" zwiększa bezpieczeństwo osoby z demencją, gdy istnieje ryzyko zagubienia się w drodze powrotnej. Identyfikator ułatwia szybką pomoc i kontakt z opieką, a jednocześnie pozwala podopiecznemu zachować codzienną aktywność i poczucie sprawczości.

Pełne wyjaśnienie:

W początkowym stadium demencji podopieczny może nadal chcieć wykonywać codzienne, utrwalone czynności (np. wyjście po pieczywo), ale jednocześnie może pojawiać się problem z orientacją w terenie i pamięcią świeżą. Skutkiem bywa błądzenie lub trudność w odnalezieniu drogi powrotnej. W opiece ważne jest łączenie dwóch celów: bezpieczeństwa i podtrzymania samodzielności.

Rozwiązanie "Zaopatrzyć podopiecznego w opaskę identyfikacyjną" jest właściwe, ponieważ:

  • ułatwia identyfikację osoby, gdy podopieczny nie potrafi podać danych lub adresu,
  • przyspiesza udzielenie pomocy przez osoby trzecie (np. przechodniów, służby),
  • minimalizuje skutki incydentu zagubienia się, nie odbierając od razu możliwości wykonywania prostych aktywności.

Pozostałe propozycje są mniej adekwatne w tej sytuacji:

  • "Przekazać informację o problemie sąsiadom" może być wsparciem środowiskowym, ale nie stanowi realnego zabezpieczenia w momencie zagubienia się; działa przypadkowo i zależy od obecności konkretnych osób.
  • "Sama robić zakupy podopiecznemu" rozwiązuje potrzebę pieczywa, ale nie odpowiada na cel podopiecznego (wyjście z domu, aktywność, rutyna) i może wzmacniać zależność oraz obniżać samodzielność.
  • "Pilnować, by podopieczny nie wychodził sam z domu" to podejście restrykcyjne; czasem bywa konieczne przy wysokim ryzyku, ale w opisanej sytuacji (początkowe stadium) lepiej zacząć od środków mniej ograniczających, proporcjonalnych do ryzyka.

W praktyce opiekun powinien też obserwować częstotliwość epizodów dezorientacji i omawiać plan bezpieczeństwa z zespołem/rodziną (np. ustalenie trasy, godziny wyjścia, dane kontaktowe). Jednak w ramach tego pytania kluczowe jest wskazanie rozwiązania, które bezpośrednio zwiększa bezpieczeństwo w razie zagubienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błądzenie to zachowanie, w którym osoba z demencją oddala się, gubi orientację i może nie umieć wrócić do domu. Wynika m.in. z zaburzeń pamięci i dezorientacji. Jest istotnym czynnikiem ryzyka zagubienia się, wychłodzenia lub wypadku, dlatego wymaga planu bezpieczeństwa.
Opaska identyfikacyjna pomaga, gdy podopieczny nie potrafi podać danych ani adresu. Osoba, która udziela pomocy, może szybko uzyskać informację, do kogo zadzwonić i gdzie odprowadzić podopiecznego. To ogranicza czas zagubienia i zmniejsza konsekwencje dezorientacji w terenie.
Zwykle umieszcza się imię i nazwisko oraz numer telefonu do opiekuna/rodziny. Często przydatny jest też adres lub informacja o chorobie (np. demencja). Zakres danych trzeba dobrać rozsądnie, by wspierać bezpieczeństwo, ale nie ujawniać nadmiarowych informacji w przestrzeni publicznej.
Nie zawsze. Przy wczesnej demencji często lepiej stosować środki mniej ograniczające (identyfikacja, ustalona trasa, towarzyszenie). Całkowity zakaz może obniżać samodzielność i nasilać frustrację. Ograniczenia powinny być proporcjonalne do realnego ryzyka i omówione w planie opieki.
Warto obserwować, czy podopieczny myli drogę, nie rozpoznaje okolicy, wraca o nietypowych porach lub ma trudność z podaniem adresu. Należy uwzględnić porę dnia, natężenie ruchu, warunki pogodowe i stan poznawczy. Ocena ryzyka pomaga dobrać adekwatne zabezpieczenia i poziom nadzoru.
Może być pomocne jako wsparcie dodatkowe, gdy sąsiedzi wiedzą, do kogo zadzwonić w razie niepokojącej sytuacji. Nie zastępuje jednak rozwiązań bezpośrednio zwiększających bezpieczeństwo (np. identyfikacji). Najlepiej traktować to jako element szerszego planu, a nie jedyne zabezpieczenie.
Typowe błędy to: wyręczanie podopiecznego "dla świętego spokoju", wprowadzanie zakazów bez oceny ryzyka oraz brak przygotowania na sytuację zagubienia (brak danych kontaktowych). Często pomija się też rozmowę o rutynie i sygnałach pogorszenia orientacji, które wymagają zmiany planu opieki.
Warto rozmawiać spokojnie, bez oceniania, odwołując się do potrzeby bezpieczeństwa i rutyny. Pomaga proponowanie alternatyw: wspólne wyjście, stała trasa, ustalona pora, identyfikator przy sobie. Ważne jest unikanie konfrontacji i skupienie na współpracy, bo spór może nasilać lęk i opór.
Należy najpierw zadbać o bezpieczeństwo (uspokoić, ocenić stan, nawodnienie, wychłodzenie). Potem omówić zdarzenie i zanotować je w obserwacjach, bo to sygnał pogorszenia orientacji. W kolejnym kroku warto wzmocnić zabezpieczenia (np. identyfikacja) i rozważyć towarzyszenie.
Ucz się przez scenariusze: zagubienie się, odmowa współpracy, zaburzenia pamięci, bezpieczeństwo w domu. Zapamiętaj zasadę równowagi: wspierać samodzielność, ale minimalizować ryzyko. Ćwicz rozpoznawanie działań adekwatnych (zabezpieczenie i profilaktyka) vs. działań skrajnych (wyręczanie lub zakazy).
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź "Zaopatrzyć podopiecznego w opaskę identyfikacyjną" zwiększa bezpieczeństwo osoby z demencją, gdy istnieje ryzyko zagubienia się w drodze powrotnej."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Dementia" (fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia - accessed 2026-03-01
  • Alzheimer’s Association – "Wandering" (dementia-related behaviors), https://www.alz.org/help-support/caregiving/stages-behaviors/wandering - accessed 2026-03-01
  • NHS (UK) – "Dementia and safety" (guidance for carers), https://www.nhs.uk/conditions/dementia/about/ - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o demencji i błądzeniu (poradniki dla opiekunów) – WHO
  • Poradniki organizacji opieki nad osobą z chorobą Alzheimera – Alzheimer’s Association
  • Wskazówki bezpieczeństwa dla opiekunów osób z demencją – NHS

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego