KWALIFIKACJA MED13 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 24.
PodopiecznySymptomy
ATrudności w nawiązywaniu i utrzymaniu relacji z innymi, unika kontaktu wzrokowego, ograniczone zainteresowania
BCzęste zmiany nastroju, nadmierna aktywność, impulsywność
CNadmierna obawa przed oceną innych, unika sytuacji społecznych, częste poczucie niepokoju
DTrudności w koncentracji, zapomina o zadaniach do wykonania, problemy z organizacją czasu
Który z podopiecznych najprawdopodobniej cierpi na zaburzenia ze spektrum autyzmu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podopieczny A opisuje typowy profil ASD: trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji, unikanie kontaktu wzrokowego oraz ograniczone zainteresowania. Pozostałe opisy bardziej pasują do innych trudności: chwiejność nastroju i impulsywność, lęk przed oceną społeczna lub problemy z koncentracją i organizacją.

Pełne wyjaśnienie:

W zaburzeniach ze spektrum autyzmu kluczowe są dwa obszary: trudności w komunikacji i interakcjach społecznych oraz ograniczone/powtarzalne wzorce zachowań i zainteresowań. Opis "trudności w nawiązywaniu i utrzymaniu relacji z innymi, unika kontaktu wzrokowego, ograniczone zainteresowania" odpowiada temu profilowi, dlatego poprawną odpowiedzią jest "Podopieczny A".

Opis "częste zmiany nastroju, nadmierna aktywność, impulsywność" sugeruje raczej problemy z regulacją emocji i pobudzeniem (często rozważane w kontekście ADHD lub zaburzeń nastroju), ale nie zawiera rdzeniowych cech ASD, takich jak jakościowe trudności w relacjach i wzorce ograniczonych zainteresowań.

Opis "nadmierna obawa przed oceną innych, unika sytuacji społecznych, częste poczucie niepokoju" jest bardziej zgodny z lękiem społecznym: osoba rozumie normy społeczne, ale unika kontaktów z powodu lęku przed oceną. W ASD unikanie bywa wtórne, lecz sednem są trudności w rozumieniu i podtrzymywaniu interakcji oraz specyficzny styl komunikacji.

Opis "trudności w koncentracji, zapomina o zadaniach, problemy z organizacją czasu" wskazuje na deficyty uwagi i funkcji wykonawczych. Mogą one współwystępować z ASD, ale sam zestaw nie jest najbardziej charakterystyczny dla spektrum i nie wystarcza do takiego wnioskowania w pytaniu jednokrotnego wyboru.

Z perspektywy terapeuty zajęciowego ważne jest, by traktować takie opisy jako hipotezę funkcjonalną. W praktyce należy planować wsparcie (strukturyzacja aktywności, jasne instrukcje, przewidywalność, trening umiejętności społecznych) oraz w razie potrzeby rekomendować konsultację diagnostyczną u specjalistów, zamiast stawiać rozpoznanie wyłącznie na podstawie krótkiego opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
ASD to grupa zaburzeń neurorozwojowych, w których typowe są: trudności w komunikacji i relacjach społecznych oraz ograniczone i powtarzalne zachowania lub zainteresowania. Objawy mają różne nasilenie, dlatego mówi się o "spektrum".
Najczęściej punktują połączenie dwóch obszarów: problemy w interakcjach (np. trudność w relacjach, nietypowy kontakt wzrokowy) oraz zawężone, powtarzalne zainteresowania lub rutyny. Sam lęk czy sama impulsywność zwykle kierują w inne rozpoznania.
Unikanie kontaktu wzrokowego może wynikać też z lęku, wstydu, traumy, norm kulturowych lub cech osobowości. W ASD jest ważne, ale dopiero w zestawie z innymi trudnościami społecznymi i wzorcami powtarzalnych zachowań staje się bardziej diagnostycznie znaczące.
W lęku społecznym osoba zwykle rozumie sytuacje społeczne, ale unika ich z obawy przed oceną. W ASD sednem są częściej trudności w wzajemności społecznej i komunikacji, a unikanie może być wtórne (np. z przeciążenia bodźcami lub niezrozumienia reguł).
ADHD częściej kojarzy się z deficytem uwagi, impulsywnością i nadaktywnością. ASD częściej obejmuje jakościowe trudności w relacjach i komunikacji oraz ograniczone/powtarzalne zainteresowania. W testach szukaj, czy występują typowe cechy społeczne ASD, a nie tylko "problemy z koncentracją".
Mogą występować, bo planowanie i elastyczność to funkcje wykonawcze, które bywa, że są osłabione także w ASD. Jednak w pytaniach jednokrotnego wyboru same trudności organizacyjne częściej wskazują na ADHD lub ogólne trudności wykonawcze, jeśli brakuje cech społecznych i powtarzalności.
Gdy obserwuje się trwałe trudności w relacjach i komunikacji (np. ograniczona wzajemność, trudność w podtrzymaniu kontaktu) oraz powtarzalne wzorce zachowań/zainteresowań, a także gdy trudności wpływają na funkcjonowanie w domu, szkole lub pracy. Terapeuta opisuje funkcjonowanie, nie stawia diagnozy.
Często sprawdzają się: strukturyzacja zadania (kroki, checklisty), przewidywalny plan dnia, jasna komunikacja, trening umiejętności społecznych w aktywnościach funkcjonalnych, dostosowanie bodźców (hałas/światło) oraz nauka samoregulacji. Dobór zależy od profilu sensorycznego i celów osoby.
Typowe błędy to: wybór odpowiedzi z "mocnym" objawem (np. impulsywność) bez sprawdzenia rdzeni ASD, mylenie unikania z lęku społecznego z trudnością w relacjach w ASD oraz pomijanie elementu ograniczonych/powtarzalnych zainteresowań. Warto zawsze szukać dwóch obszarów jednocześnie.
Najpierw wypisz w myślach cechy społeczne (relacje, komunikacja, kontakt wzrokowy), potem cechy powtarzalności (rutyny, zawężone zainteresowania). Jeśli oba obszary są obecne, rośnie prawdopodobieństwo ASD. Jeśli dominują lęk, wahania nastroju lub deficyt uwagi, rozważ inne kierunki.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Podopieczny A opisuje typowy profil ASD: trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji, unikanie kontaktu wzrokowego oraz ograniczone zainteresowania."

Źródła:

  • WHO ICD-11 – "Autism spectrum disorder" (6A02), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en#437815624 - dostęp 02.03.2026
  • American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), rozdział: Neurodevelopmental Disorders, 2022
  • NICE Guideline – Autism spectrum disorder in under 19s: recognition, referral and diagnosis (CG128), https://www.nice.org.uk/guidance/cg128 - dostęp 02.03.2026

Materiały:

  • ICD-11: opis jednostki "Autism spectrum disorder" (materiał referencyjny do kryteriów ogólnych)
  • DSM-5-TR: rozdział o zaburzeniach neurorozwojowych (dla zrozumienia różnicowania)
  • Materiały edukacyjne o różnicach ASD vs ADHD vs lęk społeczny (np. kursy/kompendia z psychologii rozwojowej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego