KWALIFIKACJA SPL2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Podróżny ma przemieścić się z dworca kolejowego na lotnisko. Na planie miasta sporządzonym w skali 1:10 000 odległość ta wynosi 30 cm. Podróżny ma więc do pokonania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:10 000 oznacza, że 1 cm na planie to 10 000 cm w terenie.
30 cm × 10 000 = 300 000 cm = 3 000 m = 3,0 km. Dlatego poprawna jest odpowiedź 3,0 km, a pozostałe wynikają z błędnego przeliczenia lub pomylenia jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

W skali 1:10 000 każdy 1 cm na planie odpowiada 10 000 cm w rzeczywistości. To nic innego jak proporcja: odległość rzeczywista = odległość na planie × 10 000.

Krok 1: przeliczenie z planu na teren
30 cm × 10 000 = 300 000 cm.

Krok 2: zamiana centymetrów na metry i kilometry
300 000 cm ÷ 100 = 3 000 m (bo 100 cm = 1 m).
3 000 m ÷ 1 000 = 3,0 km (bo 1 000 m = 1 km).

Wniosek: podróżny ma do pokonania 3,0 km.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1,5 km – typowy wynik po błędnym "połowicznym" przeliczeniu (np. pomyleniu skali lub omyłce w liczbie zer).
  • 0,3 km – błąd o rząd wielkości, zwykle z pominięcia jednego z etapów zamiany jednostek (np. potraktowanie 30 cm × 10 000 jako 30 000 cm).
  • 30 km – efekt mylnego założenia, że 1 cm odpowiada 1 km (albo automatyczne dopasowanie liczby "30" bez sprawdzenia skali).

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze wykonaj szybki test sensowności. Skala 1:10 000 to 100 m na 1 cm, więc 30 cm to 30 × 100 m = 3 000 m = 3 km.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:10 000 oznacza, że 1 jednostka na planie odpowiada 10 000 takich samych jednostek w terenie. Przykład: 1 cm na planie to 10 000 cm w rzeczywistości, czyli 100 m.
Najpierw przemnóż wartość z mapy przez mianownik skali (np. ×10 000), aby dostać centymetry w terenie. Potem zamień: cm→m dzieląc przez 100 oraz m→km dzieląc przez 1 000. To ogranicza pomyłki.
Bo 1 cm na mapie odpowiada 10 000 cm w terenie. A 10 000 cm to 100 m (ponieważ 100 cm = 1 m). Dzięki temu możesz liczyć szybko: w tej skali 1 cm = 100 m.
Najczęściej myli się jednostki albo "gubi zera". Uczeń poprawnie mnoży przez 10 000, ale potem błędnie zamienia cm na km lub pomija jeden etap (cm→m albo m→km). Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku.
Użyj skrótu: w skali 1:10 000 1 cm = 100 m. Wystarczy więc policzyć 30 cm × 100 m = 3 000 m = 3 km. Taka kontrola sensowności jest bardzo skuteczna na egzaminie.
Nie. Skala planu daje zwykle odległość geometryczną (np. "w linii prostej" na mapie). Rzeczywista trasa drogami może być dłuższa przez układ ulic, zakazy ruchu lub przeszkody terenowe. W zadaniach egzaminacyjnych liczy się wynik ze skali.
Najbezpieczniej liczyć w centymetrach i metrach. Najpierw otrzymujesz cm w terenie, potem zamieniasz na m, a na końcu na km. Zmniejsza to ryzyko błędu, zwłaszcza przy dużych mianownikach skali.
Gdy planujesz transfer pasażerów między węzłami (dworzec–lotnisko), oceniasz, czy dojście pieszo ma sens, albo podajesz szacowany dystans i czas przejazdu. To wspiera informowanie podróżnych i organizację obsługi.
W tej skali 1 cm to 100 m, więc wyniki zwykle rosną dość szybko. Jeśli dla 30 cm widzisz 0,3 km, to często oznacza brak jednego zera. Jeśli 30 km, to zwykle mylenie 1 cm z 1 km. Warto zrobić test 1 cm → 100 m.
Ćwicz trzy elementy: (1) rozumienie skali 1:n, (2) sprawne zamiany cm–m–km, (3) szybkie "kontrole" typu 1 cm = 100 m dla 1:10 000. Rozwiązuj krótkie serie zadań na czas, by wyeliminować pomyłki.
info

Statystycznie 74% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL) "Skala mapy" – opis znaczenia skali 1:n i przeliczania odległości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp: 2026-02-18
  • Khan Academy (PL) "Skala rysunku (proporcje)" – zasada przeliczania skali i proporcji, https://pl.khanacademy.org/math/cc-seventh-grade-math/cc-7th-geometry/cc-7th-scale-drawings/v/scale-drawings - dostęp: 2026-02-18
  • Wikipedia (PL) "Jednostki miar" / przeliczenia długości (cm, m, km) – relacje między jednostkami, https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr oraz https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr - dostęp: 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały szkolne z matematyki: skala mapy i plany miasta (dział: proporcje)
  • Ćwiczenia z przeliczania jednostek długości (cm–m–km)
  • Zadania praktyczne z planowania dojazdu w transporcie pasażerskim (case study transferów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego