KWALIFIKACJA TKO5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 27.
Podziałka umieszczona na pantografie przedstawionym na rysunku służy do
Ilustracja przedstawia pantograf, który jest urządzeniem stosowanym w transporcie szynowym, służącym do przekazywania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałka na pantografie służy do kontroli położenia przewodu jezdnego względem osi toru.
W praktyce wykorzystuje się ją do sprawdzenia odsuwu (tzw. prowadzenia/zig-zagu) przewodu jezdnego, co wpływa na równomierne zużycie ślizgacza i stabilny odbiór prądu.

Pełne wyjaśnienie:

Podziałka umieszczona na pantografie (odbieraku prądu) jest elementem pomocniczym, który umożliwia ocenę położenia przewodu jezdnego względem pantografu i osi toru. Najczęściej chodzi o odsuw przewodu jezdnego, czyli boczne prowadzenie przewodu tak, aby styk na ślizgaczu nie odbywał się stale w tym samym miejscu. Dzięki temu zużycie ślizgacza rozkłada się bardziej równomiernie, a odbiór prądu jest stabilniejszy.

Odpowiedź "sprawdzenia odsuwu przewodu jezdnego." jest właściwa, bo to właśnie parametr boczny (nie pionowy) można wprost oceniać, odnosząc się do podziałki i obserwując, gdzie przewód jezdny przebiega nad głowicą pantografu.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych zagadnień:

  • "sprawdzenia skrajni sieci trakcyjnej." – skrajnia to pojęcie związane z dopuszczalną przestrzenią dla obiektów/urządzeń i wymaga innych metod oceny niż prosta podziałka na pantografie.
  • "pomiaru wysokości zawieszenia liny nośnej." – lina nośna jest elementem konstrukcyjnym układu podwieszenia i jej wysokość nie jest typowo mierzona tą podziałką z punktu widzenia odbioru prądu przez ślizgacz.
  • "pomiaru wysokości zawieszenia przewodu jezdnego." – wysokość przewodu jezdnego (parametr pionowy) kontroluje się innymi przyrządami i procedurami; sama podziałka na głowicy pantografu nie jest podstawowym narzędziem do wyznaczania wysokości zawieszenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się podziałka na pantografie, najpierw rozważ parametry wpływające bezpośrednio na styk ślizgacza z przewodem jezdnym. Najbardziej typowe są zagadnienia prowadzenia przewodu (odsuw/zig-zag) i jakości współpracy sieci z odbierakiem, a dopiero później – geometryczne parametry pionowe mierzone narzędziami dedykowanymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odsuw przewodu jezdnego to boczne przesunięcie (prowadzenie) przewodu względem osi toru na kolejnych podporach. Stosuje się go, aby styk ślizgacza pantografu nie wypadał ciągle w tym samym miejscu, co ogranicza miejscowe zużycie i poprawia współpracę sieci z odbierakiem.
Celowo stosuje się prowadzenie boczne (odsuw/zig-zag), aby rozłożyć zużycie ślizgacza pantografu na większej szerokości. Gdyby przewód był stale w jednej linii, powstawałoby szybkie rowkowanie i pogorszenie odbioru prądu, szczególnie przy dużych prędkościach.
Podziałka pomaga w orientacyjnej ocenie, gdzie nad głowicą pantografu przebiega przewód jezdny, czyli wspiera kontrolę odsuwu. To ułatwia szybkie wychwycenie nieprawidłowego prowadzenia przewodu, które może powodować nierównomierne zużycie ślizgacza lub pogorszenie styku.
Zwykle nie. Podziałka na pantografie jest kojarzona głównie z oceną położenia bocznego przewodu (odsuwu), a pomiary wysokości zawieszenia przewodu wykonuje się innymi metodami i narzędziami. Wysokość jest parametrem pionowym i wymaga bardziej jednoznacznego odniesienia pomiarowego.
Skrajnia dotyczy dopuszczalnej przestrzeni, w której mogą znajdować się elementy infrastruktury i pojazdów, aby nie dochodziło do kolizji. Łatwo ją pomylić z odsuwem, bo oba pojęcia mają charakter "geometryczny". Odsuw jednak opisuje prowadzenie przewodu jezdnego nad pantografem.
Nieprawidłowy odsuw może powodować nierównomierne zużycie ślizgacza, pogorszenie jakości styku oraz ryzyko pracy przewodu blisko krawędzi ślizgacza. W skrajnych przypadkach może to zwiększać iskrzenie, hałas i przyspieszać degradację elementów współpracujących w układzie sieć–pantograf.
Najbardziej narażony jest ślizgacz (listwa ślizgowa) w głowicy pantografu, bo to on ma bezpośredni kontakt z przewodem jezdnym. Złe prowadzenie przewodu może powodować miejscowe rowkowanie, przegrzewanie i szybszą utratę materiału, a pośrednio także pogorszenie pracy całego odbieraka prądu.
Przewód jezdny to ten, po którym bezpośrednio ślizga się pantograf i z którego pobierany jest prąd. Lina nośna jest elementem podtrzymującym układ podwieszenia (przenosi obciążenia i kształtuje geometrię). W praktyce najważniejsze dla odbioru prądu jest położenie przewodu jezdnego.
Kontrole wykonuje się m.in. w ramach utrzymania okresowego, po naprawach sieci trakcyjnej, po zdarzeniach mogących zmienić geometrię oraz podczas diagnostyki problemów z odbiorem prądu. Ocenia się wtedy parametry wpływające na współpracę sieci z pantografem, w tym prowadzenie boczne przewodu.
Najlepiej uczyć się funkcji elementów (pantograf, ślizgacz, przewód jezdny, lina nośna) oraz tego, jakie parametry wpływają na odbiór prądu (położenie, prowadzenie, stan styków). Pomaga też analiza typowych usterek i ich skutków, bo wiele pytań dotyczy diagnostyki i eksploatacji.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne/notesy z zajęć o budowie pantografów i parametrach sieci trakcyjnej
  • Instrukcje utrzymania i eksploatacji sieci trakcyjnej oraz odbieraków prądu stosowane przez zarządców infrastruktury i przewoźników
  • Podręczniki z zakresu trakcji elektrycznej i budowy sieci trakcyjnej (rozdziały o geometrii przewodu jezdnego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego