KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 37.
Pojawienie się w zbiorniku otwartym zielonych smug, kożucha lub piany, wskazujące na masowy zakwit sinic świadczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zielone smugi, kożuch lub piana w zbiorniku otwartym to typowe objawy masowego zakwitu sinic, który najczęściej wiąże się z eutrofizacją. Eutrofizacja wynika z dopływu nadmiaru biogenów (zwłaszcza związków fosforu i azotu), czyli z istotnego zanieczyszczenia wody.

Pełne wyjaśnienie:

Masowy zakwit sinic (często określanych także jako cyjanobakterie) w zbiorniku otwartym bywa rozpoznawany już w terenie na podstawie obrazu wody: pojawiają się zielone smugi, kożuch na powierzchni lub miejscowa piana. Taki stan zwykle świadczy o eutrofizacji, czyli nadmiernym wzbogaceniu wody w składniki odżywcze, przede wszystkim związki fosforu i azotu. Źródłem biogenów mogą być m.in. spływy z terenów rolniczych, nieszczelne systemy kanalizacyjne czy dopływ niedostatecznie oczyszczonych ścieków.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "o silnym zanieczyszczeniu wody"?
W praktyce ochrony środowiska zakwit sinic traktuje się jako ważny sygnał pogorszenia jakości wody i zaburzenia równowagi ekosystemu. Nadmierna produkcja biomasy fitoplanktonu jest skutkiem zbyt dużej dostępności biogenów, czyli formy zanieczyszczenia (biogennego) prowadzącego do niekorzystnych zmian w zbiorniku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "o dużym natlenieniu wody" – zakwit nie jest wiarygodnym wskaźnikiem wysokiego natlenienia. W dzień fotosynteza może podnosić stężenie tlenu, ale nocą intensywne oddychanie i rozkład materii organicznej mogą prowadzić do deficytów tlenowych. Zakwit częściej sygnalizuje ryzyko wahań tlenu niż trwałe "duże natlenienie".
  • "o zasoleniu wody" – zasolenie może wpływać na skład gatunkowy organizmów, ale typowy obraz zielonych smug/kożucha w wodach śródlądowych nie jest charakterystycznym wskaźnikiem zasolenia. Zakwity są częściej powiązane z dopływem biogenów i warunkami troficznymi.
  • "o słabym nasłonecznieniu zbiornika" – zakwity zwykle rozwijają się przy sprzyjających warunkach wzrostu, do których należą m.in. odpowiednia temperatura i dostęp światła. "Słabe nasłonecznienie" nie tłumaczy masowego zakwitu jako zjawiska dominującego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się zakwit sinic, myśl o eutrofizacji i dopływie biogenów. Objawy powierzchniowe (smugi, kożuch) to szybka przesłanka do oceny, że jakość wody jest obniżona i wymaga dalszej diagnostyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakwit sinic to gwałtowny wzrost liczebności sinic (cyjanobakterii) w wodzie, widoczny jako zielone zabarwienie, smugi, kożuch lub piana. Najczęściej jest skutkiem eutrofizacji, czyli nadmiaru biogenów, które przyspieszają produkcję biomasy w ekosystemie.
Zielony kożuch zwykle oznacza bardzo dużą ilość organizmów fotosyntetyzujących w wodzie. Taki wzrost jest typowy, gdy do zbiornika trafia nadmiar związków fosforu i azotu (biogenów). To forma zanieczyszczenia, która zaburza równowagę biologiczną i pogarsza jakość wody.
Najczęściej sprzyja im nadmierny dopływ biogenów, zwłaszcza związków fosforu i azotu. Mogą pochodzić np. ze spływów z pól nawożonych, nieszczelnych szamb, kanalizacji lub zrzutów ścieków. Wysoka temperatura i spokojna woda dodatkowo ułatwiają rozwój zakwitu.
Nie. Zakwit nie jest prostym wskaźnikiem "dobrego natlenienia". W dzień fotosynteza może podnosić tlen, ale nocą oddychanie organizmów i rozkład materii organicznej często obniżają jego stężenie. Zakwit może prowadzić do wahań tlenu i nawet deficytów tlenowych.
Najczęściej w okresie ciepłym, gdy temperatura wody jest wysoka i warunki sprzyjają intensywnemu wzrostowi fitoplanktonu. Istotne są też: dopływ biogenów, słaba wymiana wody i spokojna tafla. Zakwity mogą się jednak pojawiać także w innych porach, zależnie od lokalnych warunków.
Zakwit częściej daje zielone smugi, kożuch na powierzchni, czasem kłaczki lub pianę zbieraną przez wiatr przy brzegach. Zwykłe mętnienie bywa brązowe lub szare i wynika z zawiesiny mineralnej. W praktyce terenowej podejrzenie zakwitu powinno prowadzić do poboru próbek do weryfikacji.
Eutrofizacja zwiększa produkcję biomasy, sprzyja zakwitom i pogarsza przejrzystość wody. Po obumarciu glonów i sinic rośnie ilość rozkładającej się materii organicznej, co może obniżać zawartość tlenu i prowadzić do stresu organizmów wodnych. Zbiornik traci walory przyrodnicze i użytkowe.
Zazwyczaj nie. Zasolenie wpływa na skład gatunkowy organizmów i właściwości wody, ale zielone smugi/kożuch w zbiornikach śródlądowych najczęściej kojarzą się z nadmiernym rozwojem fitoplanktonu spowodowanym dopływem biogenów. Dlatego w diagnozie priorytetem jest ocena trofii i źródeł zasilania.
W praktyce wykonuje się obserwację terenową, dokumentację (np. opis miejsca, warunków, zasięgu zjawiska) oraz organizuje pobór prób wody do analiz. Równolegle wskazuje się potencjalne źródła biogenów i planuje działania ograniczające dopływ zanieczyszczeń. Często potrzebna jest też informacja dla użytkowników zbiornika.
Ucz się powiązań przyczynowo-skutkowych: biogeny (fosfor, azot) → eutrofizacja → zakwit → możliwe wahania tlenu i pogorszenie jakości wody. Warto umieć rozpoznać terenowe objawy (smugi, kożuch, piana) oraz odróżnić je od mętnienia zawiesiną. Ćwicz też interpretację wskaźników biologicznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Zielone smugi, kożuch lub piana w zbiorniku otwartym to typowe objawy masowego zakwitu sinic, który najczęściej wiąże się z eutrofizacją."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Toxic Cyanobacteria in Water: A guide to their public health consequences, monitoring and management", eds. I. Chorus, J. Bartram, 1999.
  • World Health Organization (WHO), "Guidelines for Drinking-water Quality" (rozdziały dot. alg i cyjanobakterii oraz jakości mikrobiologicznej/biologicznej), aktualne wydania WHO.
  • Wetzel R.G., "Limnology: Lake and River Ecosystems" (rozdziały o eutrofizacji i fitoplanktonie), Academic Press, wybrane wydania.

Materiały:

  • Podręczniki limnologii i ekologii wód śródlądowych
  • Materiały o eutrofizacji i roli azotu oraz fosforu w produkcji pierwotnej
  • Opracowania dotyczące zakwitów sinic i ich skutków środowiskowych oraz zdrowotnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego