KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 9.
Pojemniki do pobierania próbek wód podziemnych powinny być wykonane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pojemniki do próbek wód podziemnych często wykonuje się z polietylenu, ponieważ jest lekki, odporny mechanicznie i zwykle chemicznie obojętny wobec wielu składników wody, co ogranicza ryzyko zanieczyszczenia próbki. Szkło lub metal mogą zwiększać ryzyko reakcji, adsorpcji lub kontaminacji.

Pełne wyjaśnienie:

W poborze próbek wód podziemnych kluczowe jest, aby materiał pojemnika nie zmieniał składu próbki i nie wprowadzał zanieczyszczeń. Dlatego jako rozwiązanie typowe wskazuje się polietylen (np. butelki z tworzywa), ponieważ w praktyce terenowej jest:

  • odporny mechanicznie (mniejsze ryzyko stłuczenia niż szkło),
  • lekki i wygodny w transporcie,
  • zwykle mało reaktywny wobec wielu składników nieorganicznych, co pomaga ograniczać wpływ opakowania na wynik.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w ujęciu ogólnym:

  • Ze szkła – szkło bywa stosowane przy wybranych oznaczeniach (szczególnie dla części związków organicznych), ale nie jest uniwersalnym wyborem dla wszystkich sytuacji terenowych: jest kruche, cięższe i przy niektórych analitach może wystąpić problem adsorpcji lub wymagań dotyczących zamknięć.
  • Z grubego metalu – metal może korodować, reagować z próbką lub wprowadzać jony metali, co zaburza wyniki. Dodatkowo utrudnia kontrolę czystości i bywa niezgodny z metodykami dla wielu oznaczeń.
  • Z włókna szklanego – nie jest standardowym materiałem na pojemniki do próbek wód; może pylić, uwalniać składniki spoiwa i jest trudne do zapewnienia jako materiał "czysty analitycznie".

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o pojemniki pamiętaj, że w praktyce dobór zależy od tego, co oznaczasz oraz jak próbka jest konserwowana. Jeśli jednak pytanie nie podaje rodzaju analiz, zwykle chodzi o najczęściej stosowany, terenowo praktyczny materiał ograniczający ryzyko kontaminacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Decydują głównie: rodzaj oznaczanych parametrów (metale, aniony, pestycydy, LZO), sposób konserwacji (np. zakwaszenie), czas i warunki transportu oraz ryzyko adsorpcji i kontaminacji z materiału pojemnika.
Polietylen jest praktyczny w terenie: jest lekki, odporny na uszkodzenia i zwykle mało reaktywny chemicznie. Dzięki temu zmniejsza ryzyko, że pojemnik zmieni skład próbki lub wprowadzi zanieczyszczenia podczas poboru i transportu.
Nie. Szkło bywa właściwe dla niektórych oznaczeń (zwłaszcza wybranych związków organicznych), ale nie jest uniwersalne: łatwo je stłuc, jest cięższe, a dobór zakrętki/uszczelnienia i ryzyko adsorpcji mogą wpływać na wyniki. Zawsze kieruj się metodyką badania.
Metal może korodować, reagować z próbką lub uwalniać jony metali, co fałszuje oznaczenia (szczególnie metali i parametrów redoks). Dodatkowo metalowe powierzchnie trudniej doprowadzić do stabilnej "czystości analitycznej" w warunkach terenowych.
Prawie zawsze, ale szczególnie przy analizach wrażliwych: związki organiczne (adsorpcja, przenikanie), metale (zanieczyszczenia z pojemnika), parametry mikrobiologiczne (wymogi sterylności). Jeśli w zadaniu brak informacji o analitach, zwykle sprawdza się wiedzę o typowym materiale.
Częste błędy to: użycie niewłaściwego pojemnika do danego parametru, brak płukania pojemnika (gdy metodyka to dopuszcza), dotykanie wnętrza zakrętki, nieprawidłowa konserwacja (zły odczyn/odczynnik) oraz zbyt długi czas transportu bez kontroli temperatury.
Kontaminacja to zanieczyszczenie próbki z zewnątrz (pojemnik, rękawice, kurz, nieszczelne zamknięcie). Unika się jej przez stosowanie czystych/odpowiednio przygotowanych pojemników, właściwe zamknięcia, pracę w rękawicach, etykietowanie i szybki transport zgodnie z metodyką.
Włókno szklane nie jest typowym materiałem na pojemniki do próbek, bo może uwalniać drobiny i składniki spoiw, a także jest trudniejsze do standaryzacji pod kątem "czystości" dla analiz chemicznych. W praktyce wybiera się materiały powszechnie opisane w metodykach.
Najczęściej wskazuje się serię norm ISO 5667 (w Polsce jako PN-EN ISO 5667), w tym część dotyczącą wód podziemnych oraz część o utrwalaniu i postępowaniu z próbkami. Na egzaminie warto znać sens tych wytycznych: dobór pojemnika, konserwacja i transport.
Ucz się schematu: co pobieramy (matryca), po co (parametr), jak zabezpieczamy (pojemnik, konserwacja), jak transportujemy (czas/temperatura). Rozwiązuj zadania z metodyki poboru i zwracaj uwagę na typowe materiały pojemników.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Szkło lub metal mogą zwiększać ryzyko reakcji, adsorpcji lub kontaminacji."

Źródła:

  • PN-EN ISO 5667-11:2018-10, Jakość wody — Pobieranie próbek — Część 11: Wytyczne dotyczące pobierania próbek wód podziemnych
  • PN-EN ISO 5667-3:2018-08, Jakość wody — Pobieranie próbek — Część 3: Utrwalanie i postępowanie z próbkami wody
  • US EPA, "Ground Water Sampling Guidelines" (dokument wytycznych dot. poboru próbek wód podziemnych), https://www.epa.gov/ (dalsza weryfikacja wymaga wskazania konkretnej podstrony/dokumentu) - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Normy i wytyczne dotyczące poboru próbek wody (seria ISO 5667 / PN-EN ISO 5667)
  • Materiały szkoleniowe laboratoriów akredytowanych z zakresu poboru i konserwacji próbek
  • Podręczniki z monitoringu środowiska i metodyki badań wód podziemnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego