KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 14.
Pojemność pipety przedstawionej na rysunku wynosi
Ilustracja przedstawia pipetę miarową, która jest narzędziem używanym w laboratoriach analitycznych do precyzyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pojemność pipety odczytuje się z jej oznaczenia (nominału) podanego na korpusie, a nie "na oko" z długości czy liczby kresek.
Jeżeli na rysunku widnieje oznaczenie 10 cm³, to jest to pojemność nominalna tej pipety; pozostałe wartości nie odpowiadają temu oznaczeniu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy pojemności nominalnej pipety, czyli objętości, do której dana pipeta jest przeznaczona. W praktyce laboratoryjnej i w pracy operatora w przemyśle chemicznym kluczowe jest to, że pipeta ma na sobie wyraźne oznaczenie (nominał) i to ono determinuje, jaką objętość można nią standardowo odmierzyć.

Odpowiedź "10 cm³" jest poprawna, ponieważ pojemność pipety przedstawionej na rysunku wynika z jej oznaczenia. Na pipetach spotyka się zapis w cm³ lub w mL; liczbowo są to równoważne jednostki (1 cm³ = 1 mL), więc w zadaniach egzaminacyjnych liczy się zgodność z nadrukiem i przyjętą jednostką.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "1 cm³" – to typowa pojemność znacznie mniejszych pipet (lub innych przyrządów do małych objętości). Wybranie jej zwykle wynika z mylenia pipety o większym nominale z pipetą do mikroobjętości.
  • "0,1 cm³" – to objętość bardzo mała (0,1 mL), częściej kojarzona z mikropipetami lub strzykawkami precyzyjnymi. Błąd często wynika z przyzwyczajenia do pracy na małych porcjach odczynników.
  • "100 cm³" – taka wartość dotyczy raczej dużych przyrządów miarowych; wybór bywa efektem oceniania rozmiaru przyrządu na podstawie samej długości rysunku, bez czytania oznaczeń.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze szukaj na rysunku nominału (np. 10 cm³/10 mL) i nie myl go z podziałką służącą do dokładnego ustawienia menisku. Najpierw identyfikujesz przyrząd i jego nominal, dopiero potem (w innych zadaniach) rozważasz sposób odczytu z menisku i tolerancję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pojemność nominalna to objętość, do której pipeta jest przeznaczona (np. 10 cm³). Jest zwykle nadrukowana na pipetcie i stanowi podstawę do doboru narzędzia do odmierzania. Nie jest to "przypadkowa" objętość wynikająca z długości pipety, tylko jej wartość znamionowa.
Najpierw szukaj nadruku/oznaczenia nominału na korpusie (np. 10 cm³ lub 10 mL). Dopiero gdy zadanie dotyczy konkretnego napełnienia, analizuje się podziałkę i menisk. W pytaniach o "pojemność pipety" zwykle chodzi o wartość nominalną.
To efekt pracy na różnych skalach objętości: w laboratoriach spotyka się zarówno mikroobjętości, jak i większe odmierzania. W stresie egzaminacyjnym działa "zakotwiczenie" na małych liczbach i wybór wartości kojarzonej z precyzją, mimo że rysunek przedstawia pipetę o większym nominale.
Tak, liczbowo są równoważne: 1 cm³ = 1 mL. W praktyce na szkle miarowym można spotkać oba zapisy. Na egzaminie trzymaj się jednak jednostki użytej w pytaniu i odpowiedziach, aby uniknąć niepotrzebnych nieporozumień formalnych.
Spotyka się pipety o różnych nominałach, od bardzo małych (ułamki mililitra) po większe (kilka–kilkadziesiąt mL). Kluczowe jest, by zawsze dobierać pipetę do wymaganej objętości i oczekiwanej dokładności. Na egzaminie rozpoznawaj nominał z oznaczenia.
Najczęstsze błędy to odczyt z niewłaściwego miejsca (np. z górnej krawędzi menisku zamiast z dolnej), pominięcie informacji o nominale oraz mylenie pipety z innym szkłem miarowym. W zadaniach obrazkowych warto najpierw nazwać przyrząd, potem czytać jego oznaczenia.
Pipetę stosuje się, gdy trzeba odmierzyć objętość dokładniej i powtarzalnie (np. w analizie, przygotowaniu roztworów, dozowaniu odczynników). Cylinder miarowy jest zwykle mniej dokładny, ale wygodny do szybkich, orientacyjnych pomiarów większych objętości.
Dobór właściwego nominału wpływa na jakość pomiaru, powtarzalność wyników i bezpieczeństwo procesu (np. przy przygotowaniu próbki do analizy). Zbyt mała lub zbyt duża pipeta zwiększa ryzyko błędu dozowania, a w konsekwencji błędnej oceny partii surowca lub produktu.
Nie w sposób pewny. Różne konstrukcje pipet mogą mieć podobną długość, a inny nominał, albo odwrotnie. Dlatego nie należy zgadywać "na oko". Na egzaminie i w pracy zawsze bazuj na oznaczeniach (nominał, klasa dokładności, typ) nadrukowanych na przyrządzie.
Ćwicz rozpoznawanie przyrządów na zdjęciach/rysunkach i kojarzenie ich zastosowań (pipeta, biureta, kolba miarowa). Utrwal oznaczenia: nominał, jednostka, ewentualnie klasa. Trenuj też odczyt menisku na przykładach, bo to częsty powód utraty punktów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: definicje jednostek i pojęć metrologicznych (m.in. volume, units) — https://goldbook.iupac.org/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z analizy ilościowej (dział: szkło miarowe i technika odmierzania)
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dotyczące pracy ze szkłem laboratoryjnym w zakładzie chemicznym
  • Materiały producentów szkła i pipet (opisy oznaczeń, tolerancji, klasy A/B)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego