KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 22.
Pokłady węgla lub ich części zalicza się do klasy A lub B zagrożenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasy A i B odnoszą się do zagrożenia wybuchem pyłu węglowego w pokładach węgla (lub ich częściach).
Metanowe, wodne oraz wyrzutami gazów i skał to odrębne kategorie zagrożeń naturalnych, które mają własne kryteria oceny i nie są tym podziałem A/B.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce górnictwa podziemnego rozróżnia się kilka głównych zagrożeń naturalnych, m.in. metanowe, pyłowe, wodne oraz związane z wyrzutami gazów i skał. Pytanie dotyczy tego, do jakiego rodzaju zagrożenia przypisuje się klasy A lub B w odniesieniu do pokładów węgla.

Odpowiedź "wybuchem pyłu węglowego" jest właściwa, ponieważ w kopalniach węgla kamiennego pył węglowy może tworzyć mieszaniny wybuchowe. W zależności od cech pokładu, warunków prowadzenia robót i możliwości tworzenia się oraz unoszenia pyłu, stosuje się klasyfikację, która pozwala dobrać profilaktykę (organizacyjną i techniczną) ograniczającą ryzyko wybuchu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do innych zjawisk i innego rodzaju kryteriów:

  • "metanowego" – zagrożenie metanowe wiąże się z wydzielaniem metanu, tworzeniem mieszanin wybuchowych metanu z powietrzem i wymaga działań takich jak właściwa wentylacja czy metanometria. To inny obszar oceny ryzyka niż klasy A/B dla pyłu.
  • "wyrzutami gazów i skał" – wyrzuty to gwałtowne, dynamiczne zjawiska geologiczno-górnicze. Ich ocena i profilaktyka opierają się na innych przesłankach niż dla pyłu węglowego.
  • "wodnego" – zagrożenie wodne dotyczy dopływu wody do wyrobisk, podtopień i przebicia się wód. Jest klasyfikowane i ograniczane innymi metodami (rozpoznanie hydrogeologiczne, tamy, odwadnianie).

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawiają się klasy A/B i mowa o pokładach węgla, warto najpierw skojarzyć to z tematyką pyłu węglowego i profilaktyką przeciwwybuchową, a dopiero potem porównywać z metanem, wodą i wyrzutami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenia używane do klasyfikowania pokładów węgla pod kątem zagrożenia wybuchem pyłu węglowego. Klasa wskazuje, że w danych warunkach pył węglowy może stanowić istotne ryzyko i należy stosować odpowiednio dobrane środki profilaktyczne ograniczające powstawanie i unoszenie pyłu.
Rozdrobniony pył węglowy, gdy zostanie uniesiony w powietrzu i pojawi się źródło zapłonu, może gwałtownie się spalić, powodując wybuch. Ryzyko rośnie przy dużym zapyleniu wyrobisk i podczas prac, które wzbijają pył (urabianie, transport, roboty strzałowe).
Zagrożenie metanowe dotyczy wydzielania metanu i mieszanin metanowo-powietrznych, a pyłowe – unoszącego się pyłu węglowego i jego wybuchowości. Jeśli w pytaniu pojawiają się klasy A/B dla pokładów, zwykle chodzi o pył węglowy, nie o metan.
Stosuje się m.in. ograniczanie zapylenia (zraszanie, utrzymanie czystości), właściwą organizację robót, eliminowanie źródeł zapłonu oraz rozwiązania techniczne w rejonach szczególnie narażonych. W praktyce dobór środków zależy od oceny zagrożenia i warunków prowadzenia robót.
Najczęściej wtedy, gdy intensywnie urabia się węgiel lub narusza nagromadzony pył: przy pracy kombajnów, strugów, podczas transportu urobku oraz przy operacjach powodujących wstrząsy lub podmuchy powietrza. W takich sytuacjach pył łatwiej się unosi i może tworzyć mieszaniny wybuchowe.
Zagrożenie wodne dotyczy dopływu wody do wyrobisk, podtopień i przebicia wód. Ma inne przyczyny, objawy i metody zabezpieczeń niż zagrożenie wybuchowe pyłu. Klasy A/B w tym typie pytania odnoszą się do pyłu węglowego, a nie do zagrożeń hydrogeologicznych.
Bo "gazy" kojarzą się z wybuchem, ale wyrzuty gazów i skał to zjawiska dynamiczne o innej mechanice niż wybuch pyłu. W pytaniach testowych sprawdzane jest rozróżnianie typów zagrożeń: wybuch pyłu węglowego ma własne przesłanki i profilaktykę, niezależne od wyrzutów.
W praktyce uwzględnia się m.in. iskrzenie, gorące powierzchnie urządzeń, prace spawalnicze, tarcie elementów maszyn, a także roboty strzałowe. Na egzaminie ważne jest kojarzenie, że przy obecności pyłu węglowego nawet krótkotrwałe źródło zapłonu może mieć poważne skutki.
Pomaga zestawienie w tabeli: nazwa zagrożenia → co jest czynnikiem (metan, pył, woda, zjawisko dynamiczne) → główny skutek → typowe środki profilaktyki. Taki schemat ułatwia odróżnienie, że klasy A/B w kontekście pokładów węgla łączą się z pyłem węglowym.
W standardowych testach kwalifikacyjnych zakłada się jedną najlepszą odpowiedź. Dlatego trzeba czytać słowa-klucze, np. "klasy A lub B", "pokłady węgla", "zagrożenie". One zwykle kierują do konkretnego rodzaju zagrożenia, a pozostałe odpowiedzi są z innych kategorii.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z przedmiotów: zagrożenia naturalne w górnictwie, wentylacja i profilaktyka przeciwwybuchowa
  • Materiały szkoleniowe kopalń/CSRG dotyczące zagrożeń metanowych i pyłowych
  • Słownik/kompendium terminologii górniczej (definicje: pył węglowy, zagrożenie wybuchowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego