KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 31.
Pomiar podziałki przyporu zębów koła zębatego należy wykonać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałkę przyporu zębów koła zębatego mierzy się przyrządem, który zapewnia punktowy/stykowy kontakt z bokami zębów i odpowiednią dokładność. Mikrometr talerzykowy ma końcówki dopasowane do pomiarów elementów o utrudnionym dostępie (jak uzębienie). Przymiar i liniał są zbyt mało precyzyjne, a średnicówka służy do średnic.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar podziałki przyporu zębów wymaga przyrządu, który pozwala wiarygodnie wyznaczyć odległość między charakterystycznymi punktami uzębienia, z zachowaniem odpowiedniej dokładności oraz stabilnego, powtarzalnego styku z powierzchniami zębów.

Mikrometr talerzykowy jest przeznaczony do pomiarów elementów o złożonej geometrii i w miejscach, gdzie standardowe końcówki pomiarowe mikrometru nie zapewniają prawidłowego kontaktu. Talerzykowe końcówki (dyski) ułatwiają dosunięcie do boków zębów i ograniczają błąd wynikający z niewłaściwego punktu przyłożenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • Przymiar kreskowy (np. linijka) służy do zgrubnych pomiarów długości. Przy małych wartościach i wymaganej dokładności w geometrii uzębienia daje zbyt duży błąd odczytu i ustawienia.
  • Liniał krawędziowy jest stosowany głównie do kontroli prostoliniowości, płaskości lub jako element pomocniczy w trasowaniu. Nie jest typowym przyrządem do pomiaru podziałki uzębienia.
  • Średnicówka mikrometryczna jest przeznaczona do pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów). Podziałka zębów nie jest średnicą, więc konstrukcja i sposób bazowania średnicówki nie odpowiadają temu zadaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się pomiar cechy związanej z uzębieniem (podziałka, grubość zęba, odległości między bokami zębów), zwykle potrzebny jest przyrząd specjalizowany, a nie ogólny przyrząd liniowy lub do średnic.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podziałka zębów to odległość odpowiadająca powtarzalności uzębienia na obwodzie koła (w praktyce związana z rozmieszczeniem kolejnych zębów). Jest jednym z kluczowych parametrów geometrii uzębienia i wpływa na poprawne zazębienie oraz płynność pracy przekładni.
Przypór zęba to część/strona zęba, na której podczas przenoszenia momentu występuje kontakt roboczy z zębem koła współpracującego. Parametry przyporu są ważne, bo wpływają na nośność, zużycie i hałas przekładni, a ich pomiar bywa trudniejszy niż zwykłych powierzchni.
Mikrometr talerzykowy to odmiana mikrometru z końcówkami w formie dysków (talerzyków), które ułatwiają dostęp do wąskich przestrzeni i kontakt z powierzchniami o nietypowej geometrii. Stosuje się go m.in. przy pomiarach elementów, gdzie standardowe końcówki mogłyby "wpaść" w zagłębienie lub dać zły punkt styku.
Przymiar kreskowy jest dobry do szybkich, orientacyjnych pomiarów długości, ale ma ograniczoną dokładność odczytu i duży wpływ błędu ustawienia. Przy uzębieniu liczy się powtarzalny punkt styku i małe odchyłki, a tego zwykła linijka zwykle nie zapewnia.
Liniał krawędziowy służy przede wszystkim do kontroli prostoliniowości i jako baza odniesienia (np. przy sprawdzaniu prześwitu). Nie zapewnia sposobu "złapania" właściwych punktów na bokach zębów ani precyzyjnego odczytu typowego dla mikrometrów, więc nie jest narzędziem do podziałki uzębienia.
Zwykle nie. Średnicówka mikrometryczna jest skonstruowana do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów) i bazuje na kontakcie z powierzchnią cylindryczną od środka. Podziałka/przypór zęba to inna cecha geometryczna i wymaga innego sposobu przyłożenia końcówek pomiarowych.
W praktyce spotyka się m.in. specjalizowane mikrometry (np. do uzębień), czujniki zegarowe z odpowiednimi uchwytami, sprawdziany oraz narzędzia do oceny bicia i współosiowości. Dobór zależy od tego, czy kontrolujesz podziałkę, grubość zęba, bicie, czy ogólną dokładność wykonania.
Typowe błędy to: przykładanie końcówek w niewłaściwym miejscu zęba, brak powtarzalnego docisku, pomiar na zabrudzonej lub uszkodzonej powierzchni oraz użycie przyrządu "pierwszego z brzegu" zamiast narzędzia przeznaczonego do uzębień. Częsty jest też błąd wynikający z niedokładnego ustawienia osi.
Jeśli w pytaniu pojawia się cecha związana z uzębieniem (np. podziałka, grubość zęba, elementy o ograniczonym dostępie), zwykle wymagany jest przyrząd o dopasowanych końcówkach pomiarowych. Z kolei przymiary i liniały częściej dotyczą pomiarów orientacyjnych, a średnicówki — średnic wewnętrznych.
Kontrolę podziałki wykonuje się po wytworzeniu uzębienia (obróbka skrawaniem), przy odbiorze jakościowym partii, a także przed montażem przekładni, gdy wymagana jest cicha i płynna praca. W utrzymaniu ruchu pomiar może pomóc wykryć skutki zużycia lub błędów wykonania, które powodują drgania i hałas.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Podziałkę przyporu zębów koła zębatego mierzy się przyrządem, który zapewnia punktowy/stykowy kontakt z bokami zębów i odpowiednią dokładność."

Źródła:

  • ISO 21771:2007, "Gears — Cylindrical involute gears and gear pairs — Concepts and geometry" (zakres: pojęcia i geometria uzębienia)
  • ISO 1328-1:2013, "Cylindrical gears — ISO system of flank tolerance classification — Part 1: Definitions and allowable values of deviations relevant to flanks of gear teeth" (zakres: odchyłki uzębienia i terminologia kontrolna)

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (dział: mikrometry i ich odmiany)
  • Materiały dydaktyczne o geometrii uzębienia i parametrach kół zębatych
  • Instrukcje producentów przyrządów pomiarowych (mikrometry do uzębień)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego