KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 18.
Do sprawdzenia bicia promieniowego zamontowanego uchwytu tokarskiego służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bicie promieniowe uchwytu tokarskiego sprawdza się przez pomiar odchyłki wskazania podczas obrotu elementu.
Do takiego pomiaru służy czujnik zegarowy, który rejestruje małe przemieszczenia końcówki pomiarowej. Liniał sinusowy i płytki wzorcowe służą do nastaw/odwzorowania długości, a profilometr bada chropowatość.

Pełne wyjaśnienie:

Bicie promieniowe (radialne) zamontowanego uchwytu tokarskiego to zmiana położenia jego powierzchni (lub powierzchni bazowej) względem osi obrotu podczas obracania wrzeciona. W praktyce oznacza to, że przy obrocie "raz jest bliżej, raz dalej" od idealnej osi, co może powodować pogorszenie dokładności toczenia, nierównomierny naddatek, drgania i problemy z uzyskaniem wymaganych tolerancji.

Do kontroli bicia promieniowego stosuje się czujnik zegarowy (zwykle ze stojakiem, np. magnetycznym). Końcówkę pomiarową opiera się o kontrolowaną powierzchnię, a następnie wykonuje obrót wrzeciona/uchwytu. Odczyt różnicy wskazań (maksimum–minimum) daje wartość bicia w danym przekroju i miejscu pomiaru. Jest to typowy przyrząd do pomiaru małych odchyłek geometrycznych i przemieszczeń.

Pozostałe przyrządy nie są właściwym wyborem do tego zadania:

  • Liniał sinusowy służy głównie do ustawiania/wyznaczania kątów z użyciem wzorców długości (płytek wzorcowych) i nie jest przeznaczony do bezpośredniego pomiaru bicia elementu obracającego się na tokarce.
  • Profilometr mierzy parametry struktury geometrycznej powierzchni (np. chropowatość). To inny rodzaj pomiaru: dotyczy mikrogeometrii, a nie odchyłki położenia względem osi obrotu.
  • Zestaw płytek wzorcowych jest wzorcem długości do nastawiania wymiarów i sprawdzania przyrządów, ale sam w sobie nie pozwala wygodnie i bezpośrednio zarejestrować odchyłki wskazania podczas obrotu uchwytu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się "bicie", "odchyłka przy obrocie", "współosiowość" lub "ustawienie na wrzecionie", najczęściej właściwym narzędziem będzie czujnik zegarowy (czasem w zestawie z odpowiednim statywem i końcówką pomiarową).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bicie promieniowe to zmiana odległości powierzchni uchwytu (lub zamocowanego elementu) od osi obrotu podczas obracania wrzeciona. W praktyce widać je jako "falowanie" wskazania czujnika przy obrocie i może powodować gorszą dokładność obróbki.
Najczęściej używa się czujnika zegarowego zamocowanego na statywie (np. magnetycznym). Końcówkę opiera się o badaną powierzchnię, wykonuje obrót, a różnica wskazań (max–min) daje wartość bicia.
Ponieważ rejestruje bardzo małe przemieszczenia końcówki pomiarowej i pozwala obserwować zmianę wskazania w trakcie obrotu elementu. Bicie jest właśnie odchyłką położenia ujawniającą się podczas ruchu obrotowego, więc potrzebny jest pomiar "w ruchu".
Nie jest to typowe zastosowanie. Profilometr służy do badania mikrogeometrii powierzchni (np. chropowatości), a nie do kontroli odchyłek położenia względem osi obrotu. Do bicia stosuje się czujnik zegarowy lub inne przyrządy do odchyłek geometrycznych.
Częste przyczyny to zabrudzenia na powierzchniach przylegania, opiłki, uszkodzenia stożka/powierzchni bazowej, niewłaściwe dokręcenie lub zużycie elementów. W praktyce przed montażem czyści się powierzchnie i wykonuje kontrolę czujnikiem.
Najczęściej po montażu uchwytu, po czyszczeniu, po wymianie szczęk, po podejrzeniu uderzenia/uszkodzenia oraz gdy pojawiają się problemy z dokładnością toczenia. To szybka kontrola diagnostyczna przed obróbką na wymiar.
Czujnik ustawia się na stabilnym statywie, a końcówkę opiera prostopadle (na ile to możliwe) do mierzonej powierzchni. Następnie wstępnie "napina" się czujnik w zakresie pracy i obraca wrzeciono, obserwując minimalne i maksymalne wskazania.
Oznacza to, że oś obrotu uchwytu/detalu nie pokrywa się dobrze z osią wrzeciona lub powierzchnia nie jest współosiowa. Skutkiem mogą być błędy wymiaru, nierówna obróbka, drgania i trudność w dotrzymaniu tolerancji, szczególnie przy precyzyjnych detalach.
Bicie promieniowe dotyczy odchyłek "na promieniu" (zmiana odległości od osi obrotu), a bicie osiowe dotyczy odchyłek wzdłuż osi (np. "bicie czołowe" powierzchni). Oba zjawiska mierzy się czujnikiem, ale przykładając końcówkę do innej powierzchni i w innym kierunku.
Często myli się go z przyrządami "precyzyjnymi" o innym przeznaczeniu: płytkami wzorcowymi (wzorcowanie długości), liniałem sinusowym (ustawianie kątów) oraz profilometrem (chropowatość). Warto zapamiętać, że "bicie" najczęściej wymaga czujnika.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że liniał sinusowy i płytki wzorcowe służą do nastaw/odwzorowania długości, a profilometr bada chropowatość.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (przyrządy: czujniki, mikrometry, średnicówki)
  • Instrukcje szkolne dotyczące kontroli dokładności tokarki i osprzętu
  • Ćwiczenia praktyczne: pomiar bicia czujnikiem zegarowym na stojaku magnetycznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego