KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 9.
Pomiar średnicy wałka z dokładnością ±0,01 mm umożliwia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mikrometr jest typowym przyrządem do pomiaru średnic zewnętrznych z rozdzielczością rzędu 0,01 mm (a często także 0,001 mm), dlatego pozwala mierzyć wałek z dokładnością ±0,01 mm. Suwmiarka i przymiar liniowy zwykle nie zapewniają takiej dokładności w praktyce, a sprawdzian dwugraniczny nie podaje wyniku liczbowego.

Pełne wyjaśnienie:

Wymagana dokładność ±0,01 mm oznacza konieczność użycia przyrządu przeznaczonego do precyzyjnych pomiarów długości/średnic. Do pomiaru średnicy wałka (średnicy zewnętrznej) standardowo stosuje się mikrometr zewnętrzny, ponieważ jest zbudowany tak, aby umożliwiać stabilny, powtarzalny docisk (np. dzięki grzechotce/sprzęgłu) i precyzyjny odczyt na bębnie oraz tulei. To właśnie ten typ przyrządu jest kojarzony z pomiarami "do setek milimetra".

Odpowiedź "mikrometr." jest więc właściwa, bo pozwala uzyskać wymaganą klasę dokładności przy pomiarze średnicy wałka, o ile pomiar wykonuje się poprawnie (czyste powierzchnie, prostopadłe ustawienie, właściwy docisk, kontrola zera).

  • "suwmiarka." – nawet jeśli suwmiarka ma działkę/nonjusz umożliwiający odczyt 0,02 mm lub 0,01 mm, to w praktyce warsztatowej jej dokładność i powtarzalność przy pomiarze średnic zewnętrznych bywa gorsza niż mikrometru (m.in. przez konstrukcję szczęk, wpływ nacisku i ustawienia). Dlatego nie jest typowym wyborem, gdy wymagane jest ±0,01 mm.
  • "przymiar liniowy." – to przyrząd o zdecydowanie mniejszej dokładności (odczyt zwykle co 1 mm lub 0,5 mm). Nie nadaje się do kontroli średnicy wałka z tolerancją setkową.
  • "sprawdzian dwugraniczny." – służy do sprawdzania, czy wymiar mieści się w granicach (GO/NOGO), a nie do wykonania pomiaru z odczytem wartości. Może potwierdzić zgodność z tolerancją, ale nie "umożliwia pomiaru" w znaczeniu uzyskania wyniku liczbowego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się wymóg rzędu 0,01 mm, w pierwszej kolejności rozważ mikrometr (dla średnic zewnętrznych) lub czujnik/zestaw specjalny (dla innych geometrii). Suwmiarka jest narzędziem bardziej uniwersalnym, ale zwykle mniej "pewnym" w pomiarach setkowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że błąd wyniku (w uproszczeniu) ma mieścić się w granicach 0,01 mm. W praktyce wymaga to przyrządu o odpowiedniej rozdzielczości i powtarzalności oraz poprawnej techniki pomiaru (ustawienie, docisk, czystość powierzchni).
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego, bo jest zaprojektowany do precyzyjnego pomiaru średnic i ma mechanizmy ułatwiające stały docisk. Dzięki temu łatwiej uzyskać stabilny wynik niż przy użyciu suwmiarki.
Suwmiarka jest uniwersalna, ale jej szczęki i sposób przykładania powodują większą wrażliwość na przekoszenie i nacisk. Nawet jeśli skala pozwala odczytać 0,01 mm, realna niepewność w typowych warunkach bywa większa niż wymagana.
Sprawdzian dwugraniczny (GO/NOGO) służy do szybkiego sprawdzenia, czy wymiar mieści się w tolerancji. Nie daje wyniku liczbowego, tylko odpowiedź "przechodzi/nie przechodzi", więc nie zastępuje pomiaru mikrometrem lub suwmiarką.
Ustaw mikrometr prostopadle do osi wałka, oczyść powierzchnie pomiarowe, dosuwaj wrzeciono z użyciem grzechotki/sprzęgła (stały docisk) i dopiero wtedy odczytaj wynik. Warto wykonać kilka pomiarów w różnych przekrojach wałka.
Suwmiarka zwykle wystarcza przy tolerancjach rzędu dziesiątych milimetra lub gdy potrzebny jest szybki, orientacyjny pomiar. Gdy wymagane są setki (0,01 mm) i dobra powtarzalność, bezpieczniej wybrać mikrometr lub metodę kontrolną adekwatną do tolerancji.
Najczęstsze to: zbyt duży docisk (ściśnięcie materiału), przekoszenie mikrometru, brud/opiłki na powierzchniach, brak sprawdzenia zera oraz pomiar na krawędzi lub w miejscu zadziorów. Każdy z tych błędów może dać odchyłkę większą niż 0,01 mm.
Zwykle nie, jeśli chodzi o wymiary krytyczne. Przymiar jest dobry do wstępnego trasowania i kontroli zgrubnej, ale nie zapewnia dokładności setkowej. W mechanice precyzyjnej (np. elementy opraw) stosuje się mikrometry, czujniki i sprawdziany.
Wskazówką jest wymagana dokładność: gdy w treści pojawia się 0,01 mm (setki) albo mniejsze, najczęściej chodzi o mikrometr lub inny przyrząd precyzyjny. Suwmiarka częściej pasuje do pomiarów mniej wymagających lub bardziej uniwersalnych.
Sprawdziany przyspieszają kontrolę seryjną: zamiast odczytu liczbowego szybko potwierdzają zgodność z tolerancją. To zmniejsza czas i ryzyko błędów odczytu, ale nie daje informacji o dokładnej wartości wymiaru, więc nie zastępuje pomiaru tam, gdzie jest potrzebny.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • PN-EN ISO 3611:2011, "Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment: Micrometers for external measurements — Design and metrological characteristics"
  • PN-EN ISO 13385-1:2019, "Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment: Calipers — Part 1: Design and metrological characteristics"
  • Mitutoyo, "Micrometers – Principles and application (guide)", https://www.mitutoyo.com/webfoo/wp-content/uploads/2016/11/Micrometers_Principle-and-Application.pdf - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje użytkowania mikrometrów i suwmiark (zasady pomiaru, siła docisku, zerowanie)
  • Podstawy metrologii technicznej (rozdziały o przyrządach do pomiarów długości)
  • Ćwiczenia warsztatowe: porównanie wyników pomiaru wałka mikrometrem i suwmiarką

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego