KWALIFIKACJA OGR5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 23.
Pomidory przeznaczone do przetwórstwa należy zbierać, gdy owoce
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przetwórstwie ważne jest, aby surowiec miał właściwe parametry jakościowe (m.in. barwę, ekstrakt, smak), które typowo osiąga się przy pełnej dojrzałości użytkowej owoców.
Wcześniejsze fazy przebarwiania mogą dawać surowiec gorszy jakościowo, a zbiór przed dojrzałością fizjologiczną jest błędem.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji ogrodniczej termin zbioru dobiera się do przeznaczenia plonu. Pomidory kierowane do przetwórstwa powinny być zebrane w takim stadium, aby zapewnić stabilną jakość surowca w zakładzie (powtarzalna barwa, odpowiednia zawartość składników rozpuszczalnych, właściwy smak i aromat). Z tego powodu przyjmuje się zbiór przy dojrzałości konsumpcyjnej (pełnej dojrzałości użytkowej), a nie "na początku wybarwiania".

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "osiągną dojrzałość konsumpcyjną"?
To stadium oznacza, że owoc osiągnął cechy pożądane do wykorzystania (w tym do przetwórstwa): w pełni wykształconą barwę, smak i parametry technologiczne. W praktyce ułatwia to organizację zbioru i ogranicza ryzyko, że partia surowca będzie niedojrzała i niejednorodna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "zmieniają barwę na czerwoną" – sama obserwacja, że barwa "zmienia się na czerwoną", może dotyczyć różnych faz wybarwiania. To opis mniej precyzyjny i może obejmować także etap niepełnej dojrzałości, w którym parametry dla przetwórstwa nie są jeszcze optymalne.
  • "zmieniają barwę na różowo-żółtawą" – to typowe określenie stadium przejściowego (wczesne wybarwianie). Dla wielu zastosowań jest to zbyt wcześnie, bo owoc może nie mieć jeszcze docelowych cech jakościowych.
  • "nie osiągnęły dojrzałości fizjologicznej" – zbiór przed dojrzałością fizjologiczną oznacza, że rozwój owocu nie został zakończony; takie owoce zwykle gorzej dojrzewają i dają surowiec o słabszej jakości, co jest niekorzystne w przetwórstwie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozróżniaj "zbiór na rynek świeży" i "zbiór na przetwórstwo". W pytaniach tego typu kluczem jest dobranie stadium dojrzałości do celu: przetwórstwo zwykle wymaga bardziej wyrównanej, pełnej dojrzałości partii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dojrzałość konsumpcyjna to stadium, w którym pomidor ma cechy odpowiednie do użytkowania: wykształconą barwę, smak i aromat oraz właściwą strukturę miąższu. W praktyce oznacza to, że owoc nadaje się do spożycia i zwykle ma parametry pożądane także przy przerobie na produkty (np. koncentrat, sos).
Dojrzałość fizjologiczna oznacza zakończenie rozwoju owocu (osiągnięcie zdolności do prawidłowego dojrzewania), a dojrzałość konsumpcyjna – uzyskanie pożądanych cech użytkowych (barwa, smak, tekstura). Owoc może być fizjologicznie dojrzały, ale jeszcze nie w pełni konsumpcyjnie dojrzały.
Przetwórstwo wymaga surowca o wyrównanej jakości, zwłaszcza pod względem barwy i parametrów wpływających na smak oraz wydajność. Wczesne fazy wybarwiania (żółtawe, różowe) często oznaczają, że część owoców jest jeszcze niedojrzała użytkowo, co pogarsza jednorodność partii i jakość przetworów.
Nie zawsze. "Czerwony" może oznaczać zarówno początek wybarwienia, jak i pełną dojrzałość. W zadaniach egzaminacyjnych lepiej opierać się na pojęciu stadium dojrzałości (np. konsumpcyjnej/technologicznej), bo obejmuje ono nie tylko barwę, ale też inne cechy ważne w przerobie.
Częsty błąd to ocenianie dojrzałości wyłącznie "na oko" po pierwszej zmianie barwy, bez rozróżnienia przeznaczenia owocu. Inny błąd to mylenie pojęć: fizjologiczna vs konsumpcyjna. W praktyce warto uczyć się słów-kluczy i kojarzyć je z celem zbioru (świeży rynek lub przetwórstwo).
Nie powinno się zbierać owoców przed osiągnięciem dojrzałości fizjologicznej ani w zbyt wczesnych fazach wybarwiania, jeśli celem jest surowiec o wysokiej i wyrównanej jakości. Zbyt wczesny zbiór zwiększa ryzyko niedojrzałości partii i gorszych parametrów technologicznych podczas przerobu.
Jeśli plon idzie na rynek świeży, termin zbioru może uwzględniać transport i trwałość (czasem zbiera się wcześniej). Przy przetwórstwie priorytetem są parametry surowca do przerobu i wyrównanie partii, dlatego częściej dąży się do zbioru owoców w pełnej dojrzałości użytkowej.
Pomaga planowanie zbioru partiami: częstsze lustracje plantacji, wyznaczanie dni zbioru na podstawie dojrzałości dominującej w łanie oraz selekcja owoców w trakcie zbioru. W praktyce ważna jest też logistyka: szybkie dostarczenie do punktu skupu lub zakładu, by ograniczyć straty jakości.
Zwykle ważniejsza jest dojrzałość, bo decyduje o barwie, smaku i parametrach technologicznych surowca. Wielkość owocu ma znaczenie w zależności od technologii i wymagań odbiorcy, ale w pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest dopasowanie stadium dojrzałości do kierunku użytkowania (tu: przetwórstwo).
Ucz się definicji: fizjologiczna, konsumpcyjna i technologiczna, a potem ćwicz łączenie ich z przeznaczeniem plonu (świeży rynek, przechowalnictwo, przetwórstwo). Dobrą metodą jest robienie tabeli: "cel zbioru" → "kryterium dojrzałości" → "ryzyko błędnego zbioru".
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), "Processing tomatoes" / materiały dot. dojrzałości i zbioru surowca do przetwórstwa, https://www.fao.org/ (wyszukiwanie w serwisie FAO wymagane do dotarcia do konkretnego dokumentu) - dostęp 2026-02-18
  • UC Agriculture and Natural Resources, publikacje o dojrzałości i terminie zbioru pomidora (działy: maturity/harvest), https://ucanr.edu/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki szkolne i skrypty z uprawy warzyw (działy o dojrzałości i zbiorze pomidora)
  • Materiały doradcze z technologii produkcji warzywniczej (zbiór i przygotowanie do sprzedaży/przetwórstwa)
  • Karty technologiczne uprawy pomidora dla różnych kierunków użytkowania (rynek świeży vs przetwórstwo)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego