KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 38.
Poniżej fragment rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept lekarskich. Na druku recepty z numerem, w którym dwudziesta pierwsza cyfra przyjmuje wartość 9, lekarz wypisze lek
Ilustracja przedstawia fragment tekstu z rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczącego recept lekarskich.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cyfra 21 numeru recepty o wartości "9" oznacza receptę na leki o kategorii dostępności "Rpw".
Dotyczy to produktów zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe podlegające szczególnemu nadzorowi. Fentanyl należy do tej grupy, dlatego będzie właściwym wyborem w tym pytaniu.

Pełne wyjaśnienie:

W numerze recepty (22 cyfry) poszczególne pozycje mają przypisane znaczenie. Z przytoczonego fragmentu rozporządzenia wynika, że dwudziesta pierwsza cyfra identyfikuje kategorię dostępności, a wartość "9" jest przewidziana dla recept na leki o kategorii "Rpw".

Kategoria "Rpw" dotyczy leków objętych szczególnym nadzorem ze względu na obecność środków odurzających lub substancji psychotropowych. W praktyce aptecznej rozpoznanie takiej recepty jest ważne, bo sygnalizuje podwyższony reżim kontroli obrotu (w tym wymogi formalne oraz większą czujność przy weryfikacji).

Odpowiedź "Fentanyl (np. Durogesic)" jest właściwa, ponieważ fentanyl jest silnie działającą substancją z grupy opioidów, typowo traktowaną jako środek odurzający, a więc odpowiada kategorii "Rpw" wskazanej przez cyfrę 21 równą "9".

Pozostałe propozycje stanowią typowe dystraktory: są to leki, które mogą być wydawane na receptę, ale nie muszą należeć do kategorii "Rpw". Pomyłka często wynika z utożsamiania działania na ośrodkowy układ nerwowy z kategorią "Rpw" albo z mylenia grup leków (np. uspokajających lub przeciwdepresyjnych) z lekami podlegającymi szczególnemu nadzorowi.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odczytaj z przepisu, co oznacza dana cyfra, a dopiero potem dobierz przykład leku. Jeśli w treści pojawia się "Rpw", myśl o grupach pod szczególnym nadzorem (środki odurzające / substancje psychotropowe), a nie o każdej terapii psychiatrycznej czy uspokajającej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dwudziesta pierwsza cyfra numeru recepty identyfikuje kategorię dostępności produktu, na który wystawiono receptę. W praktyce pomaga odróżnić standardowe recepty od recept dotyczących leków podlegających szczególnemu nadzorowi, co ma znaczenie przy weryfikacji i realizacji w aptece.
Zgodnie z fragmentem rozporządzenia przytoczonym w zadaniu, wartość "9" w 21. cyfrze jest przypisana do recept na leki o kategorii dostępności "Rpw". To techniczny element numeru recepty, który ułatwia kontrolę obrotu lekami szczególnie nadzorowanymi.
"Rpw" to kategoria dostępności dotycząca leków wydawanych na receptę, które zawierają środki odurzające lub substancje psychotropowe i dlatego podlegają szczególnemu nadzorowi. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle oznacza to konieczność rozpoznania tej grupy leków po przykładach.
Jednym ze sposobów jest analiza numeru recepty, jeśli w treści zadania podano regułę z rozporządzenia. Gdy 21. cyfra przyjmuje wartość przypisaną do "Rpw", należy spodziewać się leku z grupy środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Nie. To częsty błąd: działanie na układ nerwowy nie przesądza o kategorii "Rpw". "Rpw" wiąże się z obecnością środków odurzających lub substancji psychotropowych pod szczególnym nadzorem. Na egzaminie trzeba odróżniać leki "na receptę" od leków w tej szczególnej kategorii.
Takie przykłady są używane, bo testują praktyczną umiejętność powiązania kategorii dostępności z realnym produktem leczniczym. Fentanyl jest silnym opioidem i kojarzy się z grupą środków odurzających, co dobrze pasuje do pytania o receptę z oznaczeniem "Rpw".
Najczęściej myli się znaczenie poszczególnych cyfr (np. 21. z inną pozycją), pomija się informację z przytoczonego przepisu lub wybiera się lek "na logikę" (np. każdy psychotrop) zamiast zgodnie z kategorią dostępności. Pomaga czytanie pytania krok po kroku i dopasowanie tylko jednego kryterium.
Zawsze, gdy recepta dotyczy produktów podlegających szczególnemu nadzorowi albo gdy zadanie/komunikat wskazuje na kategorię "Rpw". W praktyce oznacza to większą staranność w ocenie formalnej recepty, zgodności danych oraz poprawności wydania produktu.
Informacja ta wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept. W zadaniu egzaminacyjnym zwykle cytowany jest fragment mówiący, które cyfry odpowiadają za określone elementy numeru, w tym o wartości 21. cyfry dla wybranych kategorii dostępności.
Skuteczne jest połączenie dwóch obszarów: (1) znajomości schematu numeru recepty z rozporządzenia oraz (2) kojarzenia przykładów substancji/leków z kategoriami dostępności. Dobrze działają fiszki "substancja → kategoria" oraz zadania, w których z samego numeru recepty wnioskujesz typ produktu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Fentanyl należy do tej grupy, dlatego będzie właściwym wyborem w tym pytaniu."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie recept (tekst jednolity), Dz.U. 2025 poz. 604, § 4 ust. 1 (struktura numeru recepty, w tym cyfra 21).
  • Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) – rekord aktu: "Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie recept" (wyszukanie po tytule i Dz.U. 2025 poz. 604) – dostęp 2026-03-02.

Materiały:

  • Tekst jednolity rozporządzenia w sprawie recept (Dz.U. 2025 poz. 604) – część o numerze recepty
  • Materiały dydaktyczne z zakresu prawa farmaceutycznego dla technika farmaceutycznego (kategorie dostępności leków)
  • Ćwiczenia testowe: rozpoznawanie kategorii dostępności dla przykładowych substancji czynnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego