Opisane objawy wskazują na tzw. skrzydłowatą łopatkę, czyli odstawanie (uwypuklanie) przyśrodkowego brzegu łopatki od klatki piersiowej. Najbardziej klasyczną przyczyną takiego obrazu jest osłabienie lub porażenie mięśnia zębatego przedniego, który odpowiada za:
- dociskanie łopatki do ściany klatki piersiowej (stabilizacja w czasie ruchu kończyny),
- protrakcję (wysunięcie łopatki do przodu) oraz
- rotację łopatki ku górze, konieczną w fazie unoszenia kończyny górnej powyżej poziomu.
Gdy mięsień zębaty przedni nie działa prawidłowo, łopatka traci stabilne oparcie na klatce piersiowej, a jej ustawienie w trakcie ruchu staje się niekorzystne. W efekcie pacjent ma problem z płynnym uniesieniem kończyny ponad 90° (brakuje prawidłowej współpracy łopatki i kości ramiennej). Jednocześnie widoczne jest odstawanie przyśrodkowego brzegu łopatki, zwłaszcza przy ruchach pchania lub przy unoszeniu ramienia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Mięsień podgrzebieniowy należy do stożka rotatorów i odpowiada głównie za rotację zewnętrzną ramienia oraz stabilizację głowy kości ramiennej. Jego porażenie nie daje typowego skrzydłowania łopatki.
- Mięsień podłopatkowy także jest elementem stożka rotatorów (rotacja wewnętrzna i stabilizacja stawu ramiennego). Zaburzenia jego funkcji wpływają przede wszystkim na ruchy w stawie ramiennym, a nie na odstawanie brzegu przyśrodkowego łopatki.
- Mięsień piersiowy większy odpowiada m.in. za przywodzenie i rotację wewnętrzną ramienia. Jego osłabienie nie wywołuje charakterystycznego obrazu skrzydłowatej łopatki z opisaną mechaniką ograniczenia uniesienia.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się "odstawanie przyśrodkowego brzegu łopatki", najpierw rozważ mięśnie stabilizujące łopatkę na klatce piersiowej, a dopiero potem mięśnie stożka rotatorów.
