KWALIFIKACJA HGT12 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 14.
Porcja steku o masie 100 g zawiera 20 g białka i dostarcza 215 kcal energii. Oblicz ilość tłuszczu zawartego w 1 porcji tej potrawy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się energię z białka: 20 g × 4 kcal/g = 80 kcal. Z 215 kcal pozostaje więc 215 − 80 = 135 kcal pochodzące z tłuszczu. Ponieważ 1 g tłuszczu dostarcza 9 kcal, to 135 kcal ÷ 9 kcal/g = 15 g tłuszczu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że porcja steku (100 g) zawiera 20 g białka i dostarcza 215 kcal. Trzeba obliczyć, ile w tej porcji jest tłuszczu. Zakładamy standardowe przeliczniki energii z makroskładników używane w dietetyce:

  • 1 g białka ≈ 4 kcal
  • 1 g tłuszczu ≈ 9 kcal

Krok 1: energia pochodząca z białka
Skoro w porcji jest 20 g białka, to energia z białka wynosi:
20 g × 4 kcal/g = 80 kcal.

Krok 2: energia, która pozostaje na tłuszcz
Energia całkowita porcji to 215 kcal. Jeżeli 80 kcal pochodzi z białka, to pozostała część (w uproszczeniu) przypada na tłuszcz:
215 kcal − 80 kcal = 135 kcal.

Krok 3: przeliczenie kcal na gramy tłuszczu
Skoro 1 g tłuszczu to około 9 kcal, to masa tłuszczu w porcji wynosi:
135 kcal ÷ 9 kcal/g = 15 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "10 g" – odpowiadałoby energii z tłuszczu 10 × 9 = 90 kcal. Po dodaniu energii z białka (80 kcal) dałoby łącznie 170 kcal, a nie 215 kcal.
  • "5 g" – to tylko 45 kcal z tłuszczu; razem z białkiem byłoby 125 kcal, zdecydowanie za mało.
  • "25 g" – to 225 kcal z tłuszczu; już sam tłuszcz przekroczyłby 215 kcal, a po doliczeniu białka wynik byłby jeszcze większy, więc to niemożliwe przy danych z zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: W zadaniach tego typu zawsze najpierw "odejmij" energię pochodzącą ze znanego makroskładnika (tu: białka), a dopiero potem przelicz pozostałe kcal na gramy szukanego składnika (tu: tłuszczu). To ogranicza ryzyko pomylenia przeliczników i jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz energię z białka (g białka × 4 kcal). Odejmij ją od energii całkowitej porcji. Otrzymane kcal przypisz tłuszczowi i podziel przez 9 kcal/g. Wynik to liczba gramów tłuszczu w porcji.
W dietetyce stosuje się standardowe współczynniki przeliczeniowe energii z makroskładników. Dla białka przyjmuje się ok. 4 kcal na 1 g, co pozwala szybko szacować kaloryczność potraw bez analizy laboratoryjnej.
Tłuszcz jest bardziej "energetycznie gęsty" niż białko i węglowodany, dlatego przyjmuje się ok. 9 kcal na 1 g. To kluczowe w kalkulacji jadłospisów: niewielka ilość tłuszczu może znacząco podnieść kaloryczność potrawy.
Gdy węglowodany nie są podane, a zadanie prosi o tłuszcz, zwykle zakłada się, że energia poza wskazanym białkiem pochodzi z tłuszczu (uproszczenie egzaminacyjne). Wtedy odejmujesz energię z białka od całości i przeliczasz resztę na tłuszcz.
Najczęściej myli się jednostki (g z kcal), używa złego przelicznika (np. 4 zamiast 9 dla tłuszczu) albo pomija odejmowanie energii z białka i od razu dzieli całe kcal przez 9. Pomaga zapis kroków i kontrola sensowności wyniku.
Nie, bo część energii pochodzi z białka (20 g białka to 80 kcal). Jeśli podzielisz całe 215 kcal przez 9, zawyżysz tłuszcz. Najpierw trzeba odjąć energię z białka, a dopiero potem przeliczyć pozostałe kcal na gramy tłuszczu.
Możesz zrobić kontrolę wsteczną: oblicz kcal z tłuszczu (g × 9) i dodaj kcal z białka (g × 4). Suma powinna dać energię całkowitą z zadania. Jeśli jest dużo wyższa lub niższa, gdzieś jest błąd przelicznika lub odejmowania.
Takie obliczenia są przydatne przy planowaniu jadłospisów, kontroli kaloryczności potraw, tworzeniu opisów dań (np. w żywieniu zbiorowym), a także w dietetyce. Pomagają porównywać receptury i modyfikować dania pod wymagania klientów.
Wystarczy pomnożyć liczbę gramów białka przez 4 kcal/g. Dla 20 g białka: 20 × 4 = 80 kcal. To część energii całkowitej potrawy, którą potem odejmuje się, aby obliczyć udział energii z innych składników.
Utrwal przeliczniki (białko 4, tłuszcz 9, węglowodany 4 kcal/g), ćwicz zadania z odejmowaniem energii i przeliczaniem na gramy oraz zawsze wykonuj kontrolę wsteczną. Warto też trenować pracę na porcjach i recepturach gastronomicznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Najpierw oblicza się energię z białka: 20 g × 4 kcal/g = 80 kcal."

Źródła:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, Załącznik XIV (współczynniki przeliczeniowe energii)
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej NCEŻ (NIZP PZH-PIB), artykuł: "Wartość energetyczna (kaloryczność)" – https://ncez.pzh.gov.pl/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z dietetyki i towaroznawstwa żywności (dział: wartość energetyczna i odżywcza)
  • Materiały do kwalifikacji dotyczące kalkulacji wartości odżywczej potraw
  • Ćwiczenia rachunkowe z bilansowania energii z makroskładników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego