KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 7.
Porównaj poniższą tabelę prezentującą różne źródła energii. Które ze źródeł energii jest odnawialne i nie powoduje emisji CO2 podczas eksploatacji?
Źródło energii Odnawialność Emisja CO2
A. Węgiel kamienny Nieodnawialne Tak
B. Energia wiatru Odnawialne Nie
C. Gaz ziemny Nieodnawialne Tak
D. Ropa naftowa Nieodnawialne Tak
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Energia wiatru", ponieważ jako źródło odnawialne nie wymaga spalania paliwa w trakcie pracy turbiny, więc nie generuje bezpośredniej emisji CO2 podczas eksploatacji.
Paliwa kopalne (węgiel, gaz, ropa) powodują emisje CO2 w wyniku spalania i są nieodnawialne.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba wskazać źródło energii spełniające dwa warunki jednocześnie: (1) jest odnawialne oraz (2) nie powoduje emisji CO2 podczas eksploatacji, czyli w trakcie wytwarzania energii w danej instalacji.

Odpowiedź "Energia wiatru" spełnia oba warunki: wiatr jest zasobem odnawialnym, a turbina wiatrowa w czasie pracy nie spala paliwa, więc nie ma bezpośrednich spalin zawierających CO2. To jest kluczowy sens sformułowania "podczas eksploatacji" (emisje bezpośrednie w fazie pracy).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo dotyczą paliw kopalnych:

  • "Węgiel kamienny" – jest paliwem nieodnawialnym, a jego spalanie w kotle/elektrowni powoduje znaczną emisję CO2.
  • "Gaz ziemny" – również jest nieodnawialny, a spalanie metanu wytwarza CO2 (choć zwykle mniej na jednostkę energii niż węgiel, to nadal jest to emisja w eksploatacji).
  • "Ropa naftowa" – paliwo nieodnawialne; spalanie w instalacjach energetycznych lub silnikach powoduje emisję CO2.

Warto pamiętać o częstym "haczyku" pojęciowym: pytanie mówi o emisji podczas eksploatacji. W ujęciu pełnego cyklu życia (budowa, transport, serwis, utylizacja) nawet OZE mają pewien ślad węglowy, ale nie jest to emisja bezpośrednia w trakcie pracy urządzenia. Na egzaminie technicznym zwykle rozróżnia się te dwa poziomy opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odnawialne źródło energii to takie, którego zasób odnawia się naturalnie w skali czasu istotnej dla człowieka (np. wiatr, promieniowanie słoneczne, przepływ wody). W praktyce oznacza to brak "wyczerpania paliwa" jak w przypadku węgla, ropy czy gazu.
Turbina wiatrowa wytwarza energię bez spalania paliwa. Ponieważ nie ma procesu spalania w kotle ani w silniku, nie powstają spaliny zawierające CO2 w trakcie pracy urządzenia. To dotyczy emisji bezpośredniej podczas działania turbiny.
Nie zawsze. W ujęciu cyklu życia (produkcja stali, betonu, transport, montaż, serwis, utylizacja) pojawiają się emisje pośrednie. Pytania egzaminacyjne często rozróżniają jednak emisję bezpośrednią "w eksploatacji" od śladu węglowego całej inwestycji.
Do źródeł nieodnawialnych zalicza się paliwa kopalne i paliwa jądrowe: węgiel (kamienny i brunatny), ropę naftową, gaz ziemny oraz uran. W kontekście CO2 kluczowe są paliwa kopalne, bo przy spalaniu powstaje dwutlenek węgla.
Węgiel zawiera węgiel pierwiastkowy i związki węgla. Podczas spalania w kotle węgiel łączy się z tlenem, tworząc CO2. To emisja bezpośrednia w trakcie pracy jednostki wytwórczej, dlatego węgiel jest kojarzony z wysoką emisyjnością.
Gaz ziemny jest paliwem kopalnym, więc jest nieodnawialny. Podczas spalania powstaje CO2 (oraz inne składniki spalin). Może mieć niższą emisję CO2 na jednostkę energii niż węgiel, ale nie spełnia warunku "brak emisji CO2 podczas eksploatacji".
Zwykle chodzi o emisję bezpośrednią w miejscu wytwarzania energii, czyli to, co wychodzi ze spalin w trakcie pracy instalacji. Nie jest to pełna analiza LCA. Dlatego OZE, które nie spalają paliwa (wiatr, fotowoltaika), traktuje się jako bezemisyjne w eksploatacji.
Najczęstsze błędy to: czytanie tylko jednej kolumny (np. odnawialność) i pomijanie emisji, mylenie emisji bezpośredniej z emisją w cyklu życia oraz automatyczne uznawanie "mniej emisyjnego" gazu za "bez emisyjny". Warto zawsze sprawdzić oba warunki.
W typowych ujęciach egzaminacyjnych za bezemisyjne w eksploatacji uznaje się m.in. fotowoltaikę i energetykę wodną (brak spalania paliwa w czasie pracy). Trzeba jednak uważać na biomasę, bo tam zachodzi spalanie i pojawiają się emisje w procesie.
Najpierw podkreśl w myślach warunki w pytaniu (tu: "odnawialne" oraz "brak emisji CO2"). Następnie w tabeli znajdź wiersz, w którym oba kryteria występują jednocześnie. Dopiero na końcu porównaj z odpowiedziami, by uniknąć wyboru "na skróty".
info

Statystycznie 71% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • IPCC, AR5 WGIII: Annex III (Technology-specific cost and performance parameters) – sekcje dot. emisji w cyklu życia technologii wytwarzania energii (wiatr vs paliwa kopalne), 2014
  • International Energy Agency (IEA), "Wind" – opis technologii i wytwarzania energii z wiatru (brak spalania paliwa w fazie pracy), https://www.iea.org/energy-system/renewables/wind (dostęp: 2026-02-27)
  • European Environment Agency (EEA), wyjaśnienia dot. emisji gazów cieplarnianych ze spalania paliw kopalnych (CO2 jako produkt spalania), https://www.eea.europa.eu/ims/greenhouse-gas-emissions-from-energy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy energetyki i OZE (podręczniki dla technika energetyka)
  • Materiały edukacyjne o LCA (ocena cyklu życia) dla technologii energetycznych
  • Raporty IPCC dotyczące emisji w cyklu życia technologii wytwarzania energii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego