KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 7.
Poszanowanie związku zespołów archiwalnych z terytorium, na którym powstały, należy określić zasadą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Związek zespołu archiwalnego z obszarem, na którym został wytworzony, opisuje zasada pertynencji terytorialnej.
Pozostałe propozycje odnoszą się do innego kryterium przyporządkowania (np. pochodzenia instytucjonalnego/proweniencji lub kryteriów funkcjonalnych), a nie do miejsca powstania zespołu.

Pełne wyjaśnienie:

Zasada pertynencji terytorialnej dotyczy poszanowania związku zespołów archiwalnych (fondów) z terytorium, na którym powstały. Jeżeli w treści zadania podkreślono "terytorium, na którym powstały", kluczem jest właśnie kryterium geograficzne/terytorialne, a więc pertynencja terytorialna.

Odpowiedź "proweniencji zespołowej" jest błędna, ponieważ zasada proweniencji odnosi się przede wszystkim do pochodzenia akt (wytwórcy, urzędu, instytucji lub osoby) i do zachowania odrębności zespołów według ich wytwórcy. Jest to kryterium organizacyjne i kontekstowe, ale nie jest tożsamożne z kryterium "z jakiego terytorium pochodzą".

Odpowiedź "pertynencji funkcjonalnej" również nie pasuje do sformułowania zadania. Kryterium funkcjonalne wiąże akta z zadaniami/funkcjami, które realizował wytwórca (np. sprawy kadrowe, finansowe, administracyjne). To inna oś klasyfikacji niż miejsce powstania.

Odpowiedź "poszanowania historycznie narosłego zasobu" brzmi ogólnie i może kojarzyć się z zachowaniem ciągłości lub zastanego układu, ale nie nazywa wprost zasady odnoszącej się do związku zespołów z terytorium. W tym pytaniu wymagane jest dopasowanie konkretnej nazwy zasady do konkretnego kryterium.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się słowa "terytorium", "obszar", "miejsce powstania", najpierw sprawdź, czy wśród odpowiedzi jest wariant z "terytorialną". Gdy pojawia się "wytwórca", "urząd", "twórca akt" — częściej chodzi o proweniencję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zasada wiążąca zespół archiwalny z terytorium, na którym powstał. W praktyce pomaga ustalić, z jakim obszarem (miejscem wytworzenia) dany zespół jest związany i jak go przyporządkować w ramach zasobu, gdy analizuje się kryterium geograficzne.
Najprościej: pertynencja terytorialna odnosi się do miejsca/terytorium powstania, a proweniencja do wytwórcy (instytucji, urzędu, osoby). Na egzaminie szukaj słów-kluczy: "terytorium" sugeruje pertynencję, a "wytwórca" sugeruje proweniencję.
Ponieważ treść wskazuje kryterium geograficzne: "związek z terytorium, na którym powstały". Nazwa zasady musi odpowiadać temu kryterium wprost. Proweniencja dotyczy pochodzenia od wytwórcy, a funkcjonalna pertynencja dotyczy zadań/funkcji, nie miejsca.
Zespół archiwalny to uporządkowany zbiór materiałów powstałych w wyniku działalności jednego wytwórcy. W pytaniach o zasady (np. pertynencję) chodzi o to, według jakiego kryterium zachować lub opisać ten zbiór: terytorium, wytwórca, funkcja itd.
Nie. "Funkcjonalna" odnosi się do funkcji lub zadań (np. finanse, kadry, administracja), a nie do geografii. Jeśli pytanie mówi o terytorium lub obszarze, właściwe jest kryterium terytorialne, a nie funkcjonalne.
Najczęściej myli się terminy, bo oba dotyczą "przyporządkowania" akt. Uczniowie wybierają "proweniencję" automatycznie, bo jest częściej omawiana. Pomaga metoda: najpierw ustal, czy pytanie mówi o miejscu, wytwórcy czy funkcji, dopiero potem dopasuj nazwę zasady.
Gdy trzeba uporządkować lub przypisać materiały według związku z konkretnym obszarem, np. przy analizie pochodzenia zespołów w kontekście zmian granic, reorganizacji administracyjnych albo ustalania, z jakim terytorium historycznie związane są materiały.
Bo brzmi fachowo i ogólnie pasuje do wielu sytuacji, ale nie wskazuje jednoznacznego kryterium (terytorium, wytwórca, funkcja). W testach jednokrotnego wyboru liczy się precyzyjne dopasowanie definicji do nazwy zasady, a nie ogólne skojarzenie z "historią" lub "tradycją" zasobu.
Skuteczne jest robienie fiszek: nazwa zasady → 2–3 słowa-klucze → krótki przykład. Osobno wypisz "terytorium", "wytwórca", "funkcja" i ćwicz szybkie rozpoznawanie, które słowo-klucz pojawia się w pytaniu. To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa terminów.
Szukaj sformułowań typu: "terytorium, na którym powstały", "obszar", "miejsce wytworzenia", "związek z regionem". Jeśli takie słowa dominują, prawidłowa odpowiedź zwykle zawiera człon "terytorialna", bo pytanie testuje właśnie kryterium geograficzne.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki z archiwistyki omawiające zasady proweniencji i pertynencji
  • Słowniki terminologii archiwalnej (definicje: pertynencja, proweniencja, zespół archiwalny)
  • Materiały dydaktyczne dla kwalifikacji archiwalnych: ćwiczenia z przyporządkowania zasad do przykładów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego