KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 5.
Potrzeba ruchu należy do grupy potrzeb
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrzeba ruchu dotyczy funkcjonowania organizmu (utrzymania sprawności, krążenia, oddychania, zapobiegania skutkom unieruchomienia), dlatego zalicza się ją do potrzeb fizjologicznych. Pozostałe odpowiedzi opisują potrzeby wyższego rzędu: relacyjne (przynależność), rozwojowe (samorealizacja) lub ochronne (bezpieczeństwo).

Pełne wyjaśnienie:

W typowej klasyfikacji potrzeb człowieka stosowanej w edukacji opiekuńczej i psychologii (często omawianej jako hierarchia potrzeb) potrzeby fizjologiczne obejmują te, które wynikają bezpośrednio z funkcjonowania organizmu i są warunkiem utrzymania zdrowia oraz życia. Do tej grupy zalicza się m.in. sen, odpoczynek, odżywianie, oddychanie, wydalanie oraz aktywność ruchową rozumianą jako potrzeba poruszania się i zmiany pozycji ciała.

Odpowiedź "fizjologicznych." jest poprawna, ponieważ potrzeba ruchu ma wymiar biologiczny: wspiera wydolność krążeniowo-oddechową, pracę mięśni i stawów, a u osób starszych lub przewlekle chorych jest kluczowa w zapobieganiu następstwom unieruchomienia (osłabieniu, przykurczom, odleżynom). W praktyce opiekunki środowiskowej przekłada się to na organizowanie bezpiecznych spacerów, ćwiczeń, zachęcanie do wstawania, a także na regularną zmianę pozycji, jeśli podopieczny ma ograniczoną mobilność.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "przynależności." – dotyczy relacji społecznych, akceptacji i bycia częścią grupy. Ruch może sprzyjać kontaktom (np. wyjście na spacer), ale nie stanowi istoty tej kategorii.
  • "samorealizacji." – odnosi się do rozwoju, realizowania celów i potencjału. Aktywność fizyczna może być elementem samorealizacji (np. hobby sportowe), jednak w ujęciu podstawowych potrzeb "ruch" jako konieczność biologiczna klasyfikuje się niżej.
  • "bezpieczeństwa." – obejmuje stabilizację, ochronę przed zagrożeniami, przewidywalność. Ruch wpływa na bezpieczeństwo (np. trening równowagi zmniejsza ryzyko upadku), ale to nadal skutek uboczny, a nie właściwa kategoria potrzeby ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się potrzeby relacyjne i rozwojowe, a pytanie dotyczy funkcji ciała (np. sen, jedzenie, ruch), najczęściej chodzi o potrzeby fizjologiczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeby fizjologiczne to podstawowe potrzeby związane z pracą organizmu, np. jedzenie, nawodnienie, sen, wydalanie, odpoczynek i ruch. W opiece oznacza to dbanie o regularne posiłki, komfort, higienę, a także bezpieczną aktywizację i zmianę pozycji, gdy mobilność jest ograniczona.
Ruch jest związany z funkcjonowaniem układu mięśniowo-szkieletowego i krążeniowo-oddechowego oraz z utrzymaniem sprawności. U osób starszych brak ruchu szybko prowadzi do osłabienia, sztywności i gorszego samopoczucia. Dlatego traktuje się go jako potrzebę podstawową, a nie wyłącznie "zajęcie" lub hobby.
Potrzeby fizjologiczne dotyczą "działania ciała" (sen, jedzenie, ruch), a potrzeby bezpieczeństwa – "ochrony i stabilizacji" (brak zagrożeń, opieka, porządek, przewidywalność). Jeśli w pytaniu pojawia się funkcja biologiczna, zwykle właściwa jest kategoria fizjologiczna, nawet gdy wpływa też na bezpieczeństwo.
Może, ale zależy od kontekstu. Dla części osób sport lub trening to rozwój i realizowanie celów, więc wchodzi w obszar samorealizacji. W pytaniu egzaminacyjnym "potrzeba ruchu" zwykle oznacza jednak podstawową potrzebę biologiczną utrzymania sprawności, dlatego zalicza się ją do potrzeb fizjologicznych.
To m.in. zachęcanie do krótkich spacerów, proste ćwiczenia w domu, pomoc w wstawaniu i siadaniu, organizowanie bezpiecznej drogi poruszania się (bez dywaników, z poręczami), a przy ograniczonej mobilności – regularna zmiana pozycji w łóżku i ćwiczenia bierne po uzgodnieniu z personelem.
Bo ruch kojarzy się z profilaktyką upadków i poprawą równowagi, czyli z bezpieczeństwem. To prawda jako efekt, ale kategoria potrzeby dotyczy źródła: w przypadku ruchu jest nim funkcjonowanie organizmu. Na egzaminie warto pytać siebie: "czy to potrzeba ciała, czy potrzeba ochrony przed zagrożeniem?".
To potrzeby związane z relacjami: kontakt z rodziną, rozmowa, poczucie bycia ważnym, uczestnictwo w życiu społecznym. Opiekunka może je wspierać przez towarzyszenie, ułatwianie kontaktu telefonicznego, zachęcanie do spotkań lub zajęć grupowych. To inny obszar niż potrzeby fizjologiczne.
Gdy nagle pojawia się niechęć do wstawania, osłabienie, ból, duszność, zawroty głowy lub lęk przed chodzeniem. Może to oznaczać infekcję, pogorszenie choroby przewlekłej, działania niepożądane leków albo depresję. W takiej sytuacji opiekunka powinna obserwować objawy i zgłosić je rodzinie lub personelowi medycznemu.
Długotrwałe ograniczenie ruchu sprzyja osłabieniu mięśni, przykurczom, spadkowi wydolności, zaparciom, pogorszeniu nastroju i większej zależności od opiekunów. U osób leżących zwiększa też ryzyko powikłań związanych z unieruchomieniem. Dlatego aktywizacja (na miarę możliwości) jest ważnym elementem opieki.
Warto nauczyć się rozpoznawać poziomy potrzeb po przykładach: fizjologiczne (funkcje ciała), bezpieczeństwa (ochrona i stabilność), przynależności (relacje), uznania (szacunek i samoocena), samorealizacji (rozwój). Najlepsza metoda to ćwiczenie na krótkich scenkach z opieki: przyporządkuj potrzebę do kategorii i uzasadnij jednym zdaniem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Potrzeba ruchu dotyczy funkcjonowania organizmu (utrzymania sprawności, krążenia, oddychania, zapobiegania skutkom unieruchomienia), dlatego zalicza się ją do potrzeb fizjologicznych."

Źródła:

  • Maslow, A.H., "Motivation and Personality", 3rd edition, HarperCollins, 1987, rozdziały dotyczące hierarchii potrzeb
  • McLeod, S.A., "Maslow's Hierarchy of Needs", Simply Psychology, https://www.simplypsychology.org/maslow.html - dostęp 2026-03-05
  • Encyklopedia PWN, hasło: "potrzeby (psychologia)" (klasyfikacje potrzeb człowieka), https://encyklopedia.pwn.pl/ - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii motywacji i potrzeb człowieka (rozdziały o klasyfikacjach potrzeb)
  • Materiały dydaktyczne z opieki długoterminowej: profilaktyka unieruchomienia i aktywizacja
  • Notatki/lekcje z podstaw psychologii w kształceniu opiekunów (potrzeby, motywacja, zachowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego